Page 26 - Бастыннартан бастакы

дьоруойа^Я|
БАСТЫҤНАРТАН БАСТАКЫ
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА
★ ★

1936 сыллаахха Оҕуруокка. билиҥҥи Бороҕоҥҥо, бастакы типовой кулууп дьиэтэ тутуллубута.
Бу тугууну баартыйа оройкуомун сэкирэтээрэ И.И. Барашков, райисполком бэрэссэдээтэлэ М.Н.
Пестряков салайбыттара. Кулууп дьиэтигэр оройуоннааҕы бибилэтиэкэ олохсуйбута. Дьиэни тутууга
Дүпсүнтэн Михаил Гоголев маастардаабыта. Бу сыл күһүн оройуон үлэһиттэрэ саҥа сэбиэскэй кон­
ституция бырайыагын дьүүллэһэн, биир санаанан биһирээбитгэрэ. Ити дьыл балаҕан ыйыгар саха
биллиилээх суруйааччыта Платон Ойуунускай, Амма Аччыгыйа, Күннүк Уурастыырап уонна саха на-
циональнай тыйаатырын артыыстара оройуоҥҥа тахсан, уопсастыбаннаһы кытта көрсүбүттэрэ. Онно
П.А. Ойуунускай «Сэбиэскэй Конституция - ССРС төрүт сокуона» диэн улахан дакылааты оҥорбута.
1937 сыл тохсунньу 6 күнүгэр Мүрү саҥа дэриэбинэтигэр Дьокуускайтан дьарапылаан кэлэн
түспүтэ. Ол туһунан «БТ» хаһыат 1937 сыл тохсунньу ый 24 күнүнээҕи №-гэр бу курдук суруй-
ар: «Тохсунньу 6 күнүгэр 1937 сыл Мүрү сана дэриэбинэтигэр Дьокуускайтан дьарапылаан кэлэн
түстэ. Уус Алдан оройуонун сулууспалаахтара саҥа үйэ үөскэппит улуу көтөрө дьарапылаан биһиги
оройуоҥҥа аан бастаан кэлиитин көрсүһэ параадынан субуһан киирдибит. Летчиктары кытта үрдүк
үөрүүнэн көрүстүбүт. Дьарапылаан кэлбит үөрүүлээх миитинин оройуон ситэриилээх комитетын
председателэ Пестряков аста. Летчик Дьокуускайтан тахсыыга туох да мэһэй суоҕун, сылдьарга бары
кыах толору баарын этэн туран, аэродрому оҥорторорго эттэ.
Бу кэнниттэн БСК (б) П РК секретара т. Барашков биһиги оройуоммутугар дьарапылаан сыл-
дьар буолбут кыайыыларын уонна соруктарбыт туһунан тохтоото. Миитин летчиктар этиилэрин
ылынан, аэродрому оҥорорго ылынна».
1939 сыллаахха маһы эрбэтэр собуот, 1940 сыл ыам ыйыгар «Прожектор» диэн пром-артыал
тэриллибиттэрэ. Маһы эрбэтэр собуот базатыгар 1940 сыл балаҕан ыйын 25 күнүгэр Уус Алдан оро­
йуонун промкомбината тэриллибитэ. «Прожектор» пром-артыал бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ
Федор Павлович Дмитриев облпромсоюз систиэмэтинэн столярнай, иистэнэр, атах таҥаһын оҥорор
сыахтары тэрийэн үлэлэппитэ. Сайынын кирпииччэ үктээһининэн дьарыктаммыта.
Райпромкомбинат бастакы дириэктэринэн Д.И. Машковскай үлэлээбитэ. Тутааччы - техно­
рук П.С. Оплаков, механик-машинист С.Д. Зырянов уонна Өспөх киһитэ Д.М. Сокольников сала-
йар тутуутун биригээдэтэ промкомбинат производственнай эбийиэктэрин тутууну күүскэ саҕалаа-
быт. Ол түмүгэр промкомбината маһы хайытар, столярнай, уһааты оҥорор, көлө тэрилин оҥорор,
иистэнэр, атах таҥаһын тигэр, тимири уһанар сыахтар тэриллибиттэрэ. Фотография, парикмахер-
скай аһыллыбыттара, сайынын кирпииччэ үктээһинэ тэриллибитэ.
Сэбиэскэй былаас бастакы сылларыгар Уус Алдан оройуонугар олоҕу социалистическайдык ула-
рыта тутуу, норуот үөрэҕириитин, култуураны, экэниэмикэни бөҕөргөтүү үлэлэрэ күүскэ уонна түр-
гэн тэтиминэн ыытыллыбыттара. Ордук үс бастакы пятилетка сылларыгар, сиртэн үрдүк үүнүүнү
ыларга уонна уопсастыбаннай сүөһү бородууксуйатын үрдэтэргэ бары наадалаах усулуобуйалар тэ­
риллибиттэрэ. 1940 сылга оройуон ыһыытын сирэ 10324 гектарга тиийбитэ. Холкуостар саас-үйэ
тухары туһаныыларыгар тыаттан ураты 92933 гектар сир сыһыарыллыбыта. Ол иһигэр бурдук баа-
һыната 14334 гектар. Холкуостар 31937 оттонор ходуһалаахтара, 26628 гектар мэччирэҥ сирдээх-
тэрэ. 1940 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр 28199 төбө ынах сүөһүлээх этилэр, ол эбэтэр ити оройуон
сүөһүтүн ахсааныттан 30 % тэҥнэһэр.
Ити курдук, отутус сылларга Саха сиригэр Сэбиэскэй былаас букатыннаахтык кыайан, урукку бы-
тархай улуустары холботолоон, оройуоннааһын нөнуө тыа сиригэр кииннэммит административной тэрил-
лиилэр уоскээбиттэрэ. Уус Алдан оройуонугар тыа хаһаайыстыбатыгар холбоһуктааһын култуурунай өрө-
бөлүүссүйэ соруктара суннъунэн туолбуттара. Дьон материальной олоҕун таһыма биллэрдик тупсубута.
Павел Пермяков - Тэлэкэ,
Арассыыйа суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ
Чэйин эрэ, тураммыт,
Аты-оҕуһу сайдыаҕын!
Хонуу диэки сырсаммыт,
Үлэлии-хамсыы барыаҕын!
Сэргэй Баһылайап, «Чэйин, барыаҕын...»

24