Page 25 - Бастыннартан бастакы

Эргиллибэт эргэ олохтон:
Сана бөһуөлэк. Мин 1936 сыл сайын баччаҕа кэлбитим. Ол кэмнэ манна сыччах туөрт
эрэ дьиэ баара: оскуола, райсовет маннайгы уопсайа, госбанк дьиэтэ уонна сельмаг. Ити
куһун, алтынньы ый устатыгар оройуон эргэ кииниттэн, Томтортон, уонча дьиэни көһө-
рөн киллэрбиттэрэ. Улуу Октябрьской Социалистической революция уон тохсус сылын туо-
луутугар - сэтинньи сэттис кунугэр - сана бөһуөлэккэ киирии малааһына буолбута. Онно
анаммыт уөрүулээх мунньахха сана дэриэбинэ акылаатын уурбут, мөккуөр бөҕөну мөк-
куһэн көһөттөрбут партия райкомун секретара Николай Николаевич Барашков икки
чаастаах дакылааты онорбут. ... Ити кэмнэ уон туөрт дьиэлээх эбит буоллаҕына, билигин
130 государственной дьиэтэ, 150 чааһынай дъон бас билэр дьиэ баар буоллулар.
Бөһуөлэкпит уһуна 3 километр, кэтитэ 400-500 метрэ иэннээх сиргэ тайаан олорор.
Устатыгар туөрт уулуссалардаах: Ленин, Бороҕон, Нагорнай, Набережной. Кэтитинэн сэт-
тэ уулуссалардаах. Аныгы Бороҕон сэлиэнньэтин киин уулуссатыгар эриэккэс дьиэлэрдээх-
пит, икки мэндиэмэннээх орто оскуола дьиэтэ, оройуоннааҕы култуура дьиэтэ, райисполком,
сана кинотеатр, оройуоннааҕы промкомбинат сана механизированной сыаҕын, сана сельмаг,
типовой оҕо дьааһылатын, райбольница дьиэлэрэ. Оройуон киинин кинилэр киэргэтэллэр, сана
кэлбит киһи хараҕар чуолкайдык быраҕыллаллар. Дьиэлэр аайы радиоточкалар туох баар
сонуннары - Советской Союз урдунэн туох буола турарын - биллэрэ-иһитиннэрэ тураллар.
Оройуон эргэ Томтордооҕу киинигэр холоотоххо, олох чынха атын хартыына. Суурбэ сыл
анараа өттугэр Томторго отучча эрэ дьиэ баара. Олор угустэрэ эргэ дьиэлэр этилэр... Бу киин
бөһуөлэкпит Ильич чаҕылыччы көрбут электрическэй лаампаларынан туһаммыта баара-суоҕа
икки эрэ сыл буолла. Аныгы Бороҕон инники кэскилин, арҕаа өттунэн хастыы да километры
уһуур, бара турар кыахтаах.
Дмитрий Очинскай, 1956 сыл, атырдьах ыйа

— Миэхэ тылла аҕал, табаарыс секретарь, — диэбитэ райисполком председателэ Михаил Ни­
колаевич. - Мин санаабар, Алексеев оҕонньор сыыһар. Былыргыны батыһан, уруккуну утумнаан
сылдьарбыт сатаммат. Томторго киин дэриэбинэни олохтуурбут олох сыыһа. Биһиги олохпут мэлдьи
үүнэ-сайда турар. Кэнники икки комиссиялар быһаарыыларынан оройуон киинин үгүс маргыара
суох Оҕуруокка көһөрөр туһунан уураах бырайыагын быһаччы дьүүллэһэр наадалаах. Бюро, испол­
ком чилиэннэрэ бары өйдөөн, сыаналаан олороллор дии саныыбын, — диэн Пестряков мунньаҕы
тиэтэппитэ уонна партизан оҕонньор диэки сөбүлээбэтэх хараҕынан көрүтэлээн кэбиспитэ.
...Сорохтор Чараҥҥа көһөрүөххэ диэн тыл киллэрбиттэрэ. Ону кэлтэгэй буолар уонна уута
ыраах буолсу диэн бэрт элбэх киһи утарсыбыта.
Түүн уон иккигэ диэри мөккүөр бөҕө буолбута... Райком секретара Николай Николаевич сирэйэ-
хараҕа турбута сүрдэммитэ. Араас эгэлгэлээх элэ-была тылын этэ сатаабыта.
...Эһиги отучча дьиэ көһүүтүн сыыһын ыарахан диигит! Биһиги оройуоммут нэһилиэнньэтэ бүтүн-
нүү холкуоска киирдэ. Өҥ-тот, байылыат олоххо олороллор. Саҥа МТС тэрилиннэ. Кини хас да трак-
тордаах буолла. Дьон бары дьиэ-уот тутуутугар олус кохтоех буолан эрэллэр. Маннык кэмҥэ норуот
күүһүн туһамматахпытына, хаһан туһанабытый? — диэт, кини эргичиҥнии түспүтэ... — Оройуон киинэ
Оҕуруокка көстүн диэччилэр, илиигитин өрө уунуҥ!
Онуоха уон икки киһиттэн тоҕуһа халыҥ баппаҕайдарын адаарыс гыннарбыттара. Ити сааскыттан
ыла икки мэндиэмэннээх оскуола дьиэтин маһын кэртэрбитинэн барбыттара.
А.П. ДАНИЛОВА, 1938 с.
Саха АССР бастакы ыҥырыылаах Верховной Советын депутата.
(Саха киэн туттар дъоно. Николай Николаевич Барашков. - Дьокуускай. Бичик. - 2014. - 22 с.

23