Page 80 - Бастыннартан бастакы

(очерк)

Алаас илин үрэҕин тэҥкэ тииттэрин кыраман үрдүлэринэн, сааскы чаҕыл күн мэҥэ халлааҥҥа
тиэтэйбиттии, ойон тахсан сылаастык чаҕылыччы тыгар. Киэҥ халлаан киэлитигэр кыырпах да саҕа
былыт көстүбэт. Ити биһиги төрөөбүт-үөскээбит Сахабыт сиригэр сандал саас иһэр. Халлаан сы-
лыйан, дойдум сайыҥҥы көтөрдөрө кэлэннэр, эҥин эгэлгэ тойугу түһэрэн кэбиспиттэр. Барахсат-
тары... Оннооҕор көтөр-сүүрэр дойдулаахпын диэн, бачча ыраах сири сүрэх ымыыта оҥостон, тө-
РҮҮ-yyhyy кэлэн эрдэҕэ... Дойду... Өскө, эн төрөөбүт сиргэр олохсуйан, дьоллоох олоҕу тутуһар буол-
лаххына, ама, онтон ордук дьол киһиэхэ баар үһүө?!
Салгын харааччы сиэбит сирэйдээх, кыра соҕус унуохтаах, мэлдьитин күлэ-үөрэ сылдьар киһи-
ни бөһүөлэгин олохтоохторо ытыктыы, убаастыы көрөллөр. Чахчыта да, Степан Степанович Бурцев
үлэ кыһалҕатын, үөрүүтүн билбит киһи.
Кини оҕо сааһа олус кыһалҕалаахтык ааспыта. Үлэҕэ хапчыттаран, кыайан үөрэммэтэҕэ. Адьас
кыра эрдэҕиттэн от-мас үлэтигэр улахан дьону кытта барытыгар бииргэ сылдьара. Сайыҥҥы ый-
дарга оччотооҕу МТС-тан көлөһөлөөх бастакы трактордар тахсан, от үлэтигэр холкуостарга көмөлө-
һөллөрө. Степан кинилэргэ бастаан прицепщик быһыытынан сылдьыһара. Кэлин улам үөрэнэн
сменщигинэн да сылдьар кыахтаммыта. Кини бэйэтэ ахтарынан, техникаҕа аан бастаан уһуйбут
дьоннорунан Василий Заровняев, Егор Бурцев буолаллар. Ити кэнниттэн С.С. Бурцев түөрт сыл
статыгар Г.Г. Крылов диэн киһини кытары холкуоска тимир ууһун быһыытынан үлэлииллэр.
Итинтэн да көстөр, кини барыга-бары дьоҕурдааҕа. Дьэ, ол кэнниттэн күн бүгүнүгэр диэри
трактор көлө модун тэһиинин илиититтэн ыһыктыбакка сылдьар.
«Бытааннык айанныаҥ, ыраах тиийиэҥ» диэн норуот мээнэҕэ эппэт. Эмиэ од курдук, С.С. Бур­
цев тракторынан оргууй сылдьар эрээри, үгүс үлэни оҥорбута эрэ баар буолааччы. Үлэлиир техни-
катын мэлдьитин көрө-харайа сылдьар. Туох эмэ кыра да саахалланыы тахсыбыт буоллаҕына даҕаны,
тутатына туоратан иһээччи.
Холобур, маннык түгэни да аҕалан көрүөҕүҥ. Ааспыт саас муус устарга «Нэлим» диэн икки
көстөн (сүүрбэттэн тахса километр) ордук сиртэн иккилии сыһылбанан от тиэйэн икки рейси
оҥороро. Өссө онтун таһынан тыаттан мае соһон киллэрэрэ.
Кэлин сыллартан бэттэх С.С. Бурцев сайыҥҥы бириэмэҕэ сиилэсчиттэр звеноларын салайан
үлэлэтэр. Үлэһит киһи хаһан баҕарар олох үөһүгэр, инники күөнтгэ буолааччы. Ол курдук, бу
сиилэсчиттэр звенолара эмиэ сэмэй ситиһиилэннэ. Кинилэр ааспыт сезоҥҥа 1097 тонна сиилэһи
бэлэмнээн, сезоннааҕы былааннарын 219,4 бырыһыан толорору ситиспиттэрэ. Онон хас бирдии ки-
лиэхэ тиксэринэн 219 тонна сиилэс бэлэмнэммитэ. Ити үрдүк көрдөрүүлэрэ учуоттанан, звено Саха
АССР Верховнай Советын Президиумун Бочуотунай грамотатынан наҕараадаланар чиэстэммитэ.
Коммунист С.С. Бурцев тустаах үлэтин таһынан, общественнай олоххо биир саамай актыыбы-
най кыттыыны ылар. Сопхуос парткомун чилиэнэ буоларын быһыытынан, Степан Степанович соп-
хуос инники сайдар кэскиллээх боппуруостарын быһаарсыыга быһаччы кыттыыны ылар. Бу үлэһит
киһиэхэ үрдүк чиэс уонна бочуот буолар. Дьулуурдаах үлэһит чиэһинэй үлэтэ таах хаалбата. Ол
курдук, кини, Үлэ Кыһыл Знамята уордьанынан наҕараадаланан, өр сыллаах үлэтэ үйэтийдэ.
Быйылгы сезонтга звено чэлиэттэрин былааннара киэҥ. Кинилэр сайыҥҥы үлэлэригэр бэ-
лэмнэнэн 110 гектар иэннээх сиргэ күөх үүнээйини ыһаары сылдьаллар. Ити сирдэригэр 600 тонна
/оҕурдууну киллэрдилэр. Ону таһынан, уонунан километр усталаах бүтэй оҥоһулунна.
Быйыл кыһын звено наставнига В.И. Бурцев сопхуос хотоннорун таһыгар ноһуом бэлэмнээһи-
нигэр сырытта. Ону Степан Степанович звенотун чилиэнэ Яков Бурцевтыын бааһынаҕа таспыттара.
Соторутааҕыта С.С. Бурцевы көрсөн, үлэ-хамнас туһунан сэһэргэһээри, дьиэтигэр тиийэ сы-
рытгым. Хата, киһим баарыгар түбэһэн, улаханнык үөрдүм. Үлэ киһитин таба тутар уустук. Кини
эҕунуохтаах биэдэрэни туппутунан утары хааман кэллэ.

79