Page 79 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьорүойа
БУРЦЕВ .IAII1 L I ГАВРИ.1БЕВИЧ - ТАЙЫ.1А
★ ★ =
А5АБЫТ САТААБАТАБА ДИЭН СУО5А

«Үлэ Кыһыл Знамята», «Норуоттар доҕордоһуулара» уордьаннар
кавалердара, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын бочуоттаах бэтэрээнэ, 1-кы
Хоро нэһилиэгин, Уус Алдан улууһун бочуоттаах олохтооҕо, аҕам Сте­
пан Степанович Бурцев Уус Алдан улууһун Хоро нэһилиэгэр Куу-
ла Бырдьа аҕа ууһугар 1934 сыллаахха сэтинньи 15 күнүгэр холкуос-
таах дьиэ кэргэнтгэ төрөөбүтэ. Кини Уус Алдан бастакы Үлэ Дьоруойа
Данил Гаврильевич Бурцев — Тайыла сиэн быраата буолар. Аҕам кыра
эрдэҕиттэн төрөппүттэрин кытта бииргэ батыһа сылдьан, ханнык баҕарар
үлэҕэ илии-атах буолара, көмөлөһөн сири-уоту, үлэни-хамнаһы кыра
эрдэҕиттэн таптыырга, сыаналыырга үөрэммитэ. Аҕа дойдуну көмүскүүр
сэрии кэмигэр уончалаах уол аҕата, саха ууһугар Степан Егоровичка
күөт күөртээччинэн икки хараҥаны тэҥнээн үлэлээбитэ. Аччыктааһын,
тоҥуу-хатыы ыар кэмин этинэн-хаанынан билбитэ.
Кини 12 саастааҕар «Кыһыл Маяк» холкуоска бастаан аҕатыгар көлө
массыынатын өрөмүөнүгэр балтаһыттаабыта. Итинтэн сиэттэрэн тиэхиньикэни интэриэһиргээбитэ.
Тыраахтарга үлэлиэн баҕарбыта. Ол баҕата туолан, 1962 с. тыраахтарыыстар куурустарын бүтэрэн.
тыраахтар уруулугар олорон, төрөөбүт Чараҥын ньүөл кырыстаах бааһынатыгар бастакы тэлиини
оҥорбута. Мантан ыла, аҕам өр сыллаах таһаарыылаах үлэтэ саҕаламмыта. Кини XI пятилетка бүтүөр
диэри, тимир көлөттөн арахсыбакка, бурдугу үүннэриигэ, сиилэһи бэлэмнээһиҥҥэ уонна холкуос,
сопхуос араас үлэлэригэр үлэлээбитэ.
«Киһи хайдах сыһыаннаһарыттан үлэ оҥорумтуотун үрдээһинэ быһаччы тутулуктааҕын, сири
оҥордоххо, тараатахха, эбии аһаттахха эрэ хардатын - өлгөм үүнүүнү биэрэрин мин элбэх сыллаах
үлэм уопутуттан чуолкайдык биллим», — диирэ аҕам.
Аҕам сатаабата диэн суоҕа. Кыһынын төрөөбүт сопхуоһугар каадырабай булчутунан үлэлиирэ.
Булт үлэтэ сыраны-сылбаны, күүһү-уоҕу эрэ эрэйбэт. Булчут идэтэ мындыр, улахан баҕалаах, са-
табыллаах уонна сэрэхтээх буолууну ирдиирэ. Аҕам дьоҕура, сатабыла уонна дьулуура бэрт буолан.
сыллааҕы былаанын, туруоруммут соругун 2 төгүл куоһарара.
Аҕам, IX пятилеткаҕа киирэн баран, ордук таһаарыылаахтык үлэлээн, «Маяк» холкуос үрдүнэн
тыраахтарынан үлэ оҥорон таһаарыытын үрдэтэн, тупсаран иһэрэ үрдүктүк сыаналаммыта. ССРС
Верховнай Советын Президиумун 1973 сыл ахсынньы 11 күнүнээҕи Ыйааҕынан Бүтүн Союзтааҕы
социалистическай куоталаһыыга ситиспит кыайыыларын уонна ылыммыт эбэһээтэлистибэтин
толорууга көрдөрбүт килбиэннээх үлэтин иһин, «Үлэ Кыһыл Знамята» уордьанынан наҕараадаланар
чиэскэ тиксибитэ.
XI пятилетка түмүгүнэн, сүмэһиннээх аһылыгы бэлэмнээһиҥҥэ, аҕам салайар звенота соруда-
ҕын быдан эрдэ, болдьоҕун иннинэ 2 бүк толорбута. Үлэтин түмүгүн сыаналаан, советскай прави­
тельство 1986 сыл атырдьах ыйын 29 күнүнээҕи ыйааҕынан «Норуоттар доҕордоһууларын» уордьа­
нынан наҕараадаламмыта.
1990 сыллаахха бэс ыйын 22 күнүгэр оройуон социальнай-экономическай сайдыытыгар уһулуч-
чу өьгөтүн иһин «Уус Алдан улууһун Бочуоттаах олохтооҕо» аат иҥэриллибитэ. 2015 сыллаахха кулун
тутар 23 күнүгэр «Саха Республикатын тыатын хаһаайыстыбатын бочуоттаах бэтэрээнэ» бэлиэнэн
наҕараадаламмыта. Өр сыллаах сыралаах үлэтэ үгүс элбэх грамоталарынан, махтал суруктарынан.
үбүлүөйнэй мэтээллэринэн бэлиэтэммитэ.
Үлэ көдьүүстээҕин билбит аҕабытынан оҕолоро киэн туттабыт, оҕолорбутугар, сиэннэрбитигэр
өрүү кэпсиибит.
Саргылаана БУРЦЕВА, С.С. Бурцев кыыһа

78