Page 99 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа й R i i й i M >Ti Al i Д BBiTali At И Hl
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА
★ ★

кэлээт, хап гына олоро түһээт, тэбэн кылыбырата турда. Оо, онно сөхпүппүн эриэхсит, барахсан
түргэнин, көлүөһэлэрин тарбахтара күлүмүрдүү дьирибинэйбиттэрэ бэрдин... Киһибит төттөрү
сырылатан кэлэн: «Үтүө сэп эбит. Бу улахан сыаналаах, боччумнаах бэлэх. Ону сатаабат дьоҥҥо
мээнэ үнтү тэбистэримэ. Доҕоор, эн, бука, хайдах тэбэри сатаабатьпг буолуо?» Мин: «Хантан кэлэн,
төрөөн баран бу тутан эрэбин». «Чэ, сөп, эйигин ужиннар быыстарыгар үөрэтиэм. Мин Алампа
Софронов диэммин». Итиэннэ киһим ип-итии баппаҕайын туттаран кэбистэ. Түһээн да көрбөккө
сылдьан, велосипедтана түспүтүм уонна саха биир биллэр суруйааччытынаан Алампа Софронов кур-
дук киһилиин, атастыы буолбуппут. Тимир аппын хатааһыннаах сомуоһунаны Алампа көмөтүнэн
көҥүллэтэн уурарбыт. Иккис күммүтүгэр киһим: «Чэй эрэ, барыах!», диэн бэс чагда иһинэн куорат
диэки кэдээл-хотоол сиргэ илдьэр. Силээн устун иҥнэригэ мииннэрэн баран, аҥар илиитинэн
урууллаан, биир илиитинэн ыныыр кэнниттэн тутар. «Ити педалыттан тэбэн ис», — диир. Ол курдук,
Алампа икки күн субуруччу үөрэтэн, бэлэсипиэти тэбэргэ үөрэнэн хаалбыппыт».
Иннокентий ПРУДЕЦКАЙ.
Кыым. - 2000.

ХОАОБУР БУОААР ОАОХ

1980-с сылларга ийэм Анна Иннокентьевна Бурцева (Мигалкина) Чараҥ бөһүөлэгэр хомуньуус
паартыйатын чилиэттэриттэн ыйдааҕы усунуостарын хомуйааччы кассирынан үлэлээбитэ. Д.Г. Бур­
цев диэн сүрдээх кырдьаҕас ытык киһи Бороҕонтон Чараҥҥа ый аайы кыһын хайдахтаах да бы-
тарҕан тымныыга, сайын хайдахтаах да өҥүрүк куйааска партийнай взноһун ийэбэр төлүү кэлэрин
өйдүүбүн. Мин оччолорго начаалынай кылааска үөрэнэр этим. Кини үксүгэр сатыы кэлэрэ. Тыый,
бачча кырдьаҕас киһи, бачча бадарааҥҥа, сороҕор ардахха, тымныыга, куйааска сатыы кэлэр диэн
наһаа сөҕө саныырбын өйдүүбүн. Биирдэ эмит, аһара тымныыга эҥин, аара массыынаҕа түбэстим
диир быһыылааҕа. Сатыы хаамыы киһи доруобуйатыгар олус туһалааҕын туһунан этэрэ.
Ый аайы биирдэ да көтүппэккэ, көрдөһүннэрбэккэ эрэ, усунуоһун төлүүр сүдү дьиссипилии-
нэлээх, чахчы дьыалатыгар бэриниилээх дьиҥнээх хомуньуус киһи кини эбит. Дьонум кини кэллэ-
ҕинэ: «Даньыыл оҕонньор кэллэ», — диэн истиҥник көрсөллөрө. Туох баарынан остуолга ас тардан
чэйдэтэллэрэ. Остуол тула олорон, аһыы-аһыы, бэрт наҕылыччы сэһэргэһэллэрэ. Онно Данил Гав-
рильевич сүрдээх намыын эрээри, хайдах эрэ ураты чиҥ, лоп-бааччы, наҕыл куолаһынан, киһи эрэ
истэ олоруох курдук, сүрдээх элбэҕи, интэриэһинэйи кэпсиирин мин балтыбынаан, уончалаах кыра
соҕус оҕолоро, оонньуу да барбакка, иһиллээн олорорбутун өйдүүбүн. Данил Гаврильевич дьиэ эр-
гиннээҕи сопхуос, биригээдэ үлэтин-хамнаһын ыйыталаһан билсэн баран, аан дойду бэлиитикэтин
кытта ырытан, билэн кэпсиирэ. «Наһаа да билэр ээ» - диэн олус сөҕө саныырым. Америка уонна
ССРС сыһыаннарын дириҥник ырытарын интэриэһиргиирим. Аны санаатахха, оччолорго ССРС
уонна АХШ икки ардыгар «тымныы» сэрии сыллара эбиттэр. Ону аҕам: «Ити үөрэҕэ суох, кыайан
аахпат, суруйбат оҕонньор», — диирэ. Үөрэҕэ суох эрээри, олус да элбэҕи билэриттэн сөҕөрүм. Биир
да үрүүмкэ арыгыны испэт, чахчы, чөл өйдөөх-санаалаах киһи этэ. Кини сороҕор хоно хааларыттан
наһаа үөрэр этим.
Былыргы кыһалҕалаах олох, үлэ-хамнас туһунан үксүн кэпсэтэллэрэ быһыылаах. Билигин
кэлэн санаатахха, Тайыла сахалыы олус мындыр, айылҕаттан бэриллибит айдарыылаах, салайар
өйдөөх-санаалаах, хааһахтаан хостоон эрэр курдук, киһини бэйэтигэр тардар уус-уран тыллаах-
өстөөх, Хоролор тарбахха баттанар биир чулуу киһибит эбит. Төһө да үөрэҕэ суох буоллар, үрдүк да
үөрэхтээх сорох дьонтон дьиҥ сахалыы өйүнэн-санаатынан, дьоҕурунан, сатабылынан, мындырынан
хас да мутук үрдүк киһи этэ. Кини өйө-санаата бар дьонун олоҕун-дьаһаҕын үгүс кыһалҕатынан
тобулуннаҕа. кыратык эмит кыччаппыт киһи диэн үтүө санаанан салайтаран буолуо. Тайыла ба-

98