Page 81 - Они защищали Ленинград
P. 81
ыал буолбуттара. Биэс оҕолоох, хас да си- минометунан тиһигин быспакка ытыалаа-
эннээх дьоһун мааны ыал этилэр. Алта уон быттар. Маар арҕаа өттүгэр кинилэр снай-
биэс сыл бэйэ бэйэлэрин өйөһөн иллээхтик пердара ытыалыыллар үһү. Туоруур суол
олорон бу орто дойдуттан бараахтаабытта- икки өттө бааһынаҕа кутуллубут балбаах
ра. Ийэм кэнниттэн аҕам сыл аҥара эрэ курдук киһи өлүгүнэн, ат көлөнөн, сэп-сэ-
уһаабыта. Ийэбин олуһун суохтуура. Көр, биргэл үлтүркэйдэринэн туола сытар буо-
дьон бэйэ бэйэлэригэр наһаа бэриниилээх лан биэрбит.
буолар эбиттэр. Түөрт күннээх түүн этэҥҥэ туораан, би-
Аҕам Бэтинчэҕэ Толооҥҥо учууталлыы иртэн биир кирбиилэри ылаттаан, арҕаа ди-
сылдьан сэриигэ барыан иннинэ үс сааста- эки сыҕарыйан испиттэр. Олунньу ый 18
ах оҕото аҕыйах хонук иһигэр ыалдьан күнүгэр сарсыарда 5 чаас саҕана миномет-
өлбүтэ. Көмөөт биир хонон баран, аҕыс ый- най расчетугар тиийбитэ немец снаряда та-
даах ыарахан кэргэнин хаалларан сэрии- ба түһэн дьоно бары өлө сыталлар үһү.
лэһэ барбыт. Байыаннай бэлэмнэниини Че- Саллаат синиэлин лоскуйа, киһи уҥуохта-
лябинскай уобаласка Чиберкуль диэн сир рын кыырамталара онно-манна ыһылла сы-
байыаннай лааҕырыгар ааспыт. Онтон талларын көрөр дьэ ынырык буолара дии-
арҕаа Волховскай фроҥҥа атырдьах ыйыгар рэ. Саныахха ынырык, ким эрэ аҕата, оҕото
тиийбит. Ити туһаайыынан немецтэр бэс суорума суолланнахтара ол. Биһиги аҕабыт
ыйыгар кимэн киирэ сылдьыбыттар. Волхов ол күн маары этэҥҥэ туораан иһэн,
өрүс биэрэгэр икки өттүгэр хас да дэриэби- олунньу 19 күнэ үүнэр сарсыардатыгар не-
нэни умаппыттар. Уматыллыбыт дэриэбинэ- мец снарядыгар түбэһэн, уҥа иэдэһин уон-
лэр дьиэлэрин оһохторун турбалара эрэ хо- на хаҥас илиитин улаханнык бааһырдыбыт.
роһон тураллара көрүөххэ сүрдээх курус Дьоллоох киһи буолан оскуолага сүрэҕэр 4
үһү. эрэ сантиметр тиийбэтэх.
Аҕам сулууспалаабыт 751-с полката Во- Свердловскай уобаласка Ревдо куорат
лхов өрүс биэрэгэр атырдьах ыйыттан ах- байыаннай госпиталыгар ыыппыттар уонна
сынньыга дылы оборонаны тутан олорбут. 6 ый эмтэнэн баран дойдутугар ыытарга
Ахсынньы ый бүтэһик күннэригэр кинилэри быһаарбыттар. Аҕам сэриигэ хорсуннук
хоту Ленинград диэки ыыппыттар. Дэриэби- сылдьыбытын Албан аат III степеннээх, Аҕа
нэҕэ хоно-хоно айаннаабыттар, тымныыга дойду Улуу сэриитин I степеннээх орденна-
тоҥон, сылайан бөҕө. Сорох дэриэбинэ ра, “Ленинграды көмүскээһин иһин” мэтээ-
олохтоохторо кинилэри дьиэлэригэр кил- лэ о.д.а. туоһулууллар.
лэрбэттэр эбит. Онон баанньыкка испиискэ Аҕам сэрииттэн төннөн кэлэн баран таах
маһын курдук симиллэн, атахтарыгар туран олорботоҕо. Төһө да инбэлиит буолбутун
хоноохтууллар үһү. Тохсунньу ый 10 иһин, 4 сыл начальнай оскуолаҕа сэбиэдис-
күнүттэн Ленинград диэки кимэн киириини сэйдээбитэ, хас да оскуолаҕа директордыы
саҕалаабыттар. Манна аҕам минометнай сылдьыбыта. Үлэлээбитин устатыгар
взвод командирын солбуйааччы буолбут. оройуоннааҕы үрдүкү тэрилтэлэртэн, Саха
Тохсунньу 16, 17, 18 күннэригэр икки сирин Үөрэҕин министерствотыттан, РСФСР
өртүттэн ынырыктаах хаан тохтуулаах ха- Үөрэҕин министерствотыттан 40-ча араас
быр кыргыһыы түмүгэр Волховскай, Ленин- наҕараадалардаах. Олохтоох Сэбиэт депута-
градскай фроннар көрсүбүттэр. Блокада 4-5 тынан биэс төгүл быыбардаммыта. Бэтинчэ
км курдук киэҥинэн көҥү көтүлүннэ диэн бөһүөлэгин бочуоттаах гражданина. 2002
үөрүүлээх сураҕы истэн сүрдээҕин тыын сыллаахха Ленскэй улууһун депутаттарын
ылбыттар. Полката аҥарын курдуга тыын- Сэбиэтин уурааҕынан Бэтинчэ орто оскуо-
наах ордубатах. Онон кинилэр дивизияла- латын музейыгар аҕам Василий Иннокенть-
рын урут оборонаҕа турбут сирдэригэр евич Мордосов аатын иҥэрбиттэрэ.
төттөрү ыыппыттар. Манна оборонаҕа тур- Аҕам манна Албан аат саалатын тэрий-
буттар. Аҕам 751-с полката олунньу ый 10 битэ, онно кини председатель этэ. 1973 сыл
күнүттэн Синявино үрдэлгэ кимэн киирбит. Бэтинчэҕэ өлбүт буойуннарга анаан паама-
Ити туһаайыыга айаннаан истэххэ 4 км тынньык туруорбуттара. Пааматынньыгы
курдук туоралаах улахан киэҥ маары туо- Горьковскай политехническай институт
руохха наада эбит. Маар икки өттө харыйа практикаҕа сылдьар студеннара босхо
мас симэ үүммүт, ойуурдаах дойду буолан оҥорон биэрбиттэрэ. Биллэн турар, аҕам
биэрбит. Арҕаа өттүгэр немец кытаанахтык массыына, цемент кэпсэтэн элбэхтик
бөҕөргөтүммүт обороналаах сирэ баара. Ну- сүүрбүтэ-көппүтэ. Пааматынньыгы оҥоруу
уччалар бу маары “Смертная поляна” диэн диэн чэпчэкитэ суох үлэ буолара өйдөнөр.
ааттаабыттар. Ити туоруур сири немецтэр Пааматынньыгы кулууп иннигэр оскуола
күнүстэри-түүннэри ыраах тэбэр стволлаах аллеятыгар туруорбуппут. Онон аҕам сэрии
- 7 7 -
