Page 86 - Они защищали Ленинград
P. 86
“Хорсунун иһин”, “Бойобуой үтүө-лэрин кыайдыбыт ээ,” — дэһэбит. Киһим коман-
иһин”, “Германияны кыайыы иһин”, дир таҥастааҕа, аатын-суолун эппитэ буо-
“Японияны кыайыы иһин”, “Аҕа дойду луо да, умнан кэбиспиппин. “Мэҥэбин”, —
сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин” диэн массыынатыгар сүүрэн иһэн хаһыыта-
медалларынан, “Туйгун связист” знагынан, абыта өйбөр хатаммыт. Литваҕа биир ху-
тыа хаһаайыстыбатын министерствотын торга олордубут. Оҕонньордоох эмээхсин
уонна профсоюзтар бочуотунай грамотала- олороллор эбит, биир кыыстаахтар. Баай
рынан наҕараадаламмыта. Нам улууһун XX ыаллар. Оҕонньор күн тура-тура атын сэ-
үйэҕэ чулуу отчута. бин бэрийэр, сыарҕатын, отун тэрилин
өрөмүөннүүр. Мин ымсыырыы бөҕө, биһиэхэ
Ахтыы
үөрэх да үлэ да суох. Туос иллэҥмит,
Мин 1941 с. атырдьах ыйын 8 күнүгэр оҕонньорго баран көмөлөһөбүн. Сороҕор
“Хоҥордой” колхозка хонуу биригэдьиири- бултаан кэлэбин, ол дойду ойуура лиҥки-
нэн үлэлии сылдьан, бурдук быһар кэмҥэ нэс бөдөҥ мастаах, сүрдээх хойуу баҕайы.
армияҕа барбытым, суруйааччы Д.Г. Федо- Туртас хойуу, куобах биһиэнинээҕэр бөдөҥ.
тов-Алаадьылыын. Читаҕа тиийэн араарта- Төһө сиирбитинэн сүгэн кэлэбин. Оҕонньор-
ан кээстилэр, киһим: “Үөрэҕэ суохтары го бэристэхпитинэ хортуоска, сыа биэрэр.
дьиэлэригэр ыыталлар үһү”, — диэн Туой миигин, төһө немеһи өлөрдүҥ диир,
сайыһан, айманыы бөҕө. Онтукам баара, суох диирбин, олох итэҕэйбэт, кыыспын ыл,
Москва анныгар тиийэн хааллым. Сотору манна хаалан хаһаайын буол, кырыйдым
Ленинград оборонатыгар киллэрдилэр, хор- диир, ону олох буолбатым, дойдубун ахта-
гуйуу кытаанаҕа. Тоҥ хортуоппуйу бааһы- рым сүрдээх. Ол сырыттахпына, поездка
наттан хостуу сылдьан, биир саха курдук хаалаатылар да, илин диэки түһэ турдубут.
киһи, аһыннаҕа буолуо, икки хортуоппуйу Дьиэлээтибит диэн үөрүү бөҕө. Арас-
хоонньубар уган кэбистэ. Тахсарбытыгар сыыйаҕа кэлэн истэх аайы суол икки өттө
бэрэбиэркэ бөҕө эбит, били хортуоппуйбун алдьаммыт-кээһэммит техника. Дэриэбинэ-
булан ылан, айдаан буолла, ытыллаҕын ди- лэр оһохторо эрэ хороһон тураллар. Уолат-
иллэр, хата командирым толук түһэн, тарым айманыы, ытаһыы бөҕө, дойдулара
быыһаан ылла. Мин 4-с эксплуатационнай буоллаҕа дии. Иркутскайга сүөкэннибит.
ротатыгар баарым, инньэ гынан, тыыннаах Японияны утары сэриигэ киирэҕит диэн би-
хаалбыт буолуохтаахпын. 1-й рота диэн ли- рикээс аахтылар. Кумах куйаары туорааты-
нейщиктэр, кинилэр сэрии хонуутугар, про- быт, сатыы. Утатыы киэнэ улахана буолла.
водтарын катушка сүгэн баран, соһо сылдь- Кыаммат өттө аара оҕунна. Дьоммут саала-
ар дьон, олор эрэйдээхтэргэ өлүү-сүтүү рын-сэптэрин сүгэн иһэбит. Өлүөх дьону,
бөҕө. Биһиги кинилэр кэннилэриттэн сылдь- хата дохсун ардах түһэн абыраата. Дьэ
ан, остуолба туруоран, линия тардан “һуу” гынан сэриигэ киирдибит. Порт-Ар-
иһэбит. Биһиэхэ даҕаны, өстөөх буомбалаа- тур куоракка: “Сэриигэ кыайдыбыт!” — ди-
таҕына, үөһэ ыттан олорооччулар табыл- эн буолла. Командирбыт стройдатан баран
лан, когтиларыттан таҥнары ыйанан хаа- Сталин Махтал суругун туттарда. Миигин
лаллар этэ. Бу түөрт сыл устата биирдэ Слава ордеҥҥа түһэрдилинниҥ диэбитэ да,
кыратык контузия ылбытым. Красноярскай- ону ылбатаҕым. Иркутскайга кэлэммин би-
га аҕалан 5 ый эмтээн киһи оҥорбуттара.
ли Алаадьыбын — Д.Г. Федотовы көрсө
Блокада бүтэ илигинэ, бэйэм чааспар тиий- түстүм. Киһим таҥаһа сабыс саҥа, сабыс
битим. Хайдах куораттан таһаарбыттарын саҥа мэтээллээх. Аргыстаһыахпыт, күүт ди-
олох өйдөөбөппүн. Бука самолетунан буо-
луо. Оччолорго кыанар буоламмын бэрэби- эбитин, уолаттарбыттан хаалымаары буол-
нэ сүгүүтүгэр төрдүн көтөҕөрүм-сүгэрим, ол батым. Кэлбитим, бурдук быһыыта саҕала-
иһин буолуо, командирым харыстыыр наары турара. Онон бурдук быһыытыгар 4
быһыылаах, аны санаатахха. Биир да саха- төгүрүк сыл буолан баран кэллэҕим дии.
ны көрбөтөҕүм, арай кыайыы буолтун кэн- “Үлэҕэ баҕалааҕы — үлэ тоһуйа сылдьар”
дииллэрэ кырдьык ээ... Сэриигэ даҕаны үлэ
нэ, Ригаҕа биир эдэрчи киһини көрсүбүтүм,
туох да күттүөннээҕи кэпсэппэтэхпит, биир ынырыга этэ.
кэм куустуһа-куустуһа: “Сахаҕын дуо? Дьэ, Ь/ам ыйын 7 күнэ 1985 с.
- 8 2 -
