Page 82 - Они защищали Ленинград
P. 82
да кэнниттэн бар дьонун туһугар үлэлэспит кэпсээнин түмүктээтэ Людмила Васильевна.
дьоллоох. Кини үтүө-мааны доҕоттордооҕо. Ийэ дойду көҥүлүн, дьолун иһин Кыайыы-
Ол курдук, Виктор Алданскай — педагоги- ны уһансыбыт саллааттар хорсун-хоодуот
ческай наука доктора, профессор Петр Фи- быһыылара эдэр көлүөнэҕэ холобур буолу-
липпович Корнилов, Аврам Павлович Авде- охтун.
ев, Савва Константинович Томскай о.д.а. Зинаида АТАКОВА.
Итинник истиҥ сылаас тылынан бэйэтин “Саха сирэ” хаһыат 20.02.2003 с.
Н.К. СЕДАЛИЩЕВ - ДЬҮӨГЭ
ААНЫСТЫЫРАП ТУҺУНАН
Отутус сылларга Н.К.Седали- ылары биһиэхэ бэлэхтиэҕин са-
щев-Дьүөгэ Ааныстыырап оҕо- наа хоппот.
лорго анаан уус-уран айымньыла-
ры хотуулаахтык суруйан, Сындыыс сулустуу
дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллиби- чаҕылыйбыта
тэ. Кини оскуолаларга уһуннук Никифор Кирикович Седали-
үлэлээбит буолан, оҕо быһыы- щев-Дьүөгэ Ааныстыырап саха
тын-майгытын, туохха дьулуһа- литературатыгар сындыыс су-
рын үчүгэйдик билэрэ. Ол иһин
суруйууларын оҕолор тартаран лустуу чаҕылыс гынаат, умул-
лан хаалбыт үтүө дьоннорбутут-
ааҕаллара. Холобур, “Ууһуттар” тан биирдэстэрэ. Кини Кэнтик
диэн бастакы кэпсээнин Үөһээ нэһилиэгэр 1913 сыллаахха
Бүлүү сэлиэнньэтин аттыгар
аһыллыбыт пионерскай лааҕыр төрөөбүтэ. 1930 сыллаахха бэй-
этин нэһилиэгэр Кэнтик диэн
олоҕуттан ылан суруйбута. Н.К. Седалищ ев
артыалы тэрийсэн, онно бэрэссэ-
Никифор Кирикович айымнь-
дээтэллээбитэ. Үөрэх саҥа сайдар кэмигэр
ыларын ити курдук дьиҥнээх олохтон эбэ-
тэр норуот үһүйээннэрин туһанан суруйара. оскуолаҕа учууталлаабыта, “Бэлэм буол”
“Лоокуут уонна Ньургуһун” диэн бэртээхэй хаһыакка редактордаабыта. Онон республи-
сэһэнин норуот үһүйээнин матыыбынан су- каҕа ыччат бэчээтин тэрийсибит, олохтос-
руйбута. Ити сэһэни саха биллиилээх су- пут дьоннортон биирдэстэрэ.
руйааччыта Тимофей Сметанин драма Никифор Кирикович сүүрбэччэ сааһыттан
оҥорбута, Саха драматическай театрыгар суруйар буолбута. Бастакы кэпсээннэрэ
уһуннук туруорулла сылдьыбыта. 1937 с. бэчээттэммиттэрэ. Дьүөгэ Аанысты-
Дьүөгэ Ааныстыырап сэрии иннинэ “Бэ- ырап сүрдээх оҕомсох киһи этэ. Ол да иһин
лэм буол” хаһыакка хас да сыл эппиэттиир оҕолор тустарынан тартаран-ылларан,
секретарынан уонна редакторынан үлэлээ- мүөттээх минньигэс тылы-өһү туттан
битэ. Сэрии саҕаламмытыгар Ийэ дойдутун ойуулаан суруйар. Оҕолор тустарынан ана-
көмүскүү фроҥҥа барбыта. Кини икки аҥар ан суруйбут айымньылара “Куонда-Кириэс-
сылтан ордук кэмҥэ сэриилэспитэ. Кылгас кэ”, “Кыһылбын”, “Төрөппүттэр тапталла-
курстарга үөрэнэн младшай лейтенат зва- ра”, “Мин пионеркабын”, “Быыс нөҥүө”,
ниетын ылбыта уонна танканы алдьатар “Ой бэс” диэннэр. Инньэ гынан 1937-1941
орудие хамандыыра буолбута. Хотугулуу- сс. отучча кэпсээни, хас да пьесаны,
арҕааҥы Волховскай уонна Ленинградскай хоһооннору суруйбута. Ол айымньылар ор-
толоругар аатырбыт Ромео уонна Джульет-
фроннарга сэриилэспитэ. Ити туһунан кини
та айымньыга майгынныыр ис хоһоонноох
кэргэнигэр Матрена Прокопьевна Седали-
“Лоокуут уонна Ньургуһун” диэн сэһэни су-
щеваҕа ыыппыт үгүс суруктара кэпсииллэр.
Ол суруктартан көстөрүнэн, сэрии руйбута.
саҕаламмыт бастакы күннэриттэн прави- Дьүөгэ Ааныстыырап 1939 с. ССРС су-
тельство норуот иннигэр туруорбут сорук- руйааччыларын Союзтарын чилиэнэ буол-
тарын Никифор Кирикович бигэтик бута. 1941 с. атырдьах ыйыгар сэриигэ
өйдөөбүтүн уонна ылыммытын билэбит. Ки- ыҥырыллыбыта уонна 1944 с. олунньуга сэ-
ни ол курдук кыргыһыы хонуутугар герой- рии толоонугар геройдуу охтубута.
дуу охтубута. Дуня САВВИНОВА, Аня ПАВЛОВА,
Кинини сэрии уот моҕойо таҥнары ыйыс- Кэнтик орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ,
тыбатаҕа буоллар, төһөлөөх кэрэ айымнь- Үөһээ Бүлүү.
78 -
