Page 108 - Они защищали Москву
P. 108

Дойдутугар кэргэнэ Прасковья биир уол            А5АБЫТЫНАН КИЭН
          одолоох хаалбыта. Кини дьарамай санныгар
          колхоз ыарахан улэтэ суктэриллибитэ: уопсай         ТУТТАБЫТ
          суейуну керуу, от-мас улэтэ, оччотооду кы-
          рыымчык кэмн'э аас-туор олох.
             Павел Мальтада икки ыйдаах бойобуой бэ-          Б  у дьыл алтынньы
                                                                  1-кы кунэ "Ада
          лэмнэниигэ уерэнэн, автоматчик буолбута. Ити     саастаах дьон куннэри-
          кэнниттэн фронтга аттанар кунэ-дьыла тиийэн      нэн" биллэрилиннэ.
          кэлбитэ.                                         Ханнык бадарар бэлиэ
             1941 сыл куйунэ дойдуга ыарахан этэ. Остеех
                                                           кэрдиис кэм туту эмэ
          Ийэ дойду сурэдэр - Москва анныгар -
          халдайалыы анньан тиийэн кэлбитэ. Гитлер та-     чиэстээйин, бочуот-
          лабырдьыттара сэтинньи 7 кунугэр Кыйыл бо-       таайын бэрээдэгинэн
                                                           ыьггыллыыта угэскэ ку-
          луоссакка парадтыахпыт диэн айахтарын            булуйда. Мунха хо-
          мунунан айдааран, чахчы кыайар-хотор эрэл-       тодойунуу субуйан аас-
          лээх этилэр.
                                                           пыт утумэн угус дьыл-
             Павел сулууспалыыр чаайа сэтинньи 7
                                                           лар ексуеннээх хаарда-
          кунунээди Кыйыл болуоссакка буолбут парадка
          кыттар чиэскэ тиксибитэ. Ити историческай        рын санныларыгар сугэн, кырдьа барбыт, ол
          парад кэнниттэн кинилэр тута кыргыйыыга ки-      сиэринэн билигин улэттэн-хамнастан туора-
          ирбиттэрэ. Москва аннынаады естееду утары        абыт дьон быдан дьыллар тумарыктарыгар хах-
                                                           халатан умнууга хаалыа суохтаахтар. Кинилэр
          хапсыйыыга албан ааттаах советскай буойуннар
          хорсун быйыыны кордербуттэрин бийиги билэ-       кун бугун тейе да тонхойо кырдьан, оттон-мас-
          бит.                                             тан тардыйан, кун сырдыгын батыйан эрэ олох
             Павел Иванович 1941 сыл ахсынньы 6            олорор турукка кэлбиттэрин ийин, хайаан н ыта
          кунугэр Рогачев куорат анныгар бойобуой          эрэ тон -болгуо ин иирдээх, чэгиэн эттээх-сиин-
          сурэхтэниини ылар. Кини сэриилэйэр чаайа         нээх дьон киэнэ талыылара этилэрэ. Ол
                                                           тускулунан улэ-хамнас уейугэр сылдьыбыттара,
          30-с армия састаабыгар киирсэрэ. Бу кыр­
          гыйыыга Чурапчы Болтонотун кийитэ Г.Е. Да­       олоду инники сыдарытар тейуу кууйунэн буол-
          выдов, Амматтан И.Д. Егоров, Таатта Уус-Амма-    буттара. Кинилэртэн кимнээх эрэ Ада дойду
          тыттан С.Д. Бястинов баалларын кини чуолкай-     Улуу сэриитин сылларыгар сибиниэс буулдьа
                                                           ардадын аннынан сылдьан Ийэ дойдуларын
          дык ейдуурэ, ахтара.                             хаан естеехтен босхолоспуттара, хайалара эрэ
             Павел бойобуой суола салданар. Кини стрел-
          ковай дивизията аны атын туйаайыыга бы-          улэ фронугар эбэтэр тыылга туос аччык кэриэ-
          радыллар. Бу сырыыга гитлеровецтар биир          тэ сылдьан кыайыыны уйансыбыттара. Онон
                                                           бийиги кинилэри санаан аайар, чиэстиир-бо-
          беден- "Центр" диэн ааттанар белехтерун утары    чуоттуур ытык эбээйинэспит буолар, маны
          хааннаах хапсыйыыга кыттар.                      сиэр-майгы да бийигиттэн ирдиир, эрэйэр.
             Павел сэриигэ сылдьан барыта 5 тегул
                                                              Манан сибээстээн "Ким да умнуллубат, туох
          баайырбыта. Ол ыарахан тугэннэргэ хайдах ты-     да умнуллубат” диэн ейдебулунэн салайтаран,
          ыннаах ордубутун кэргэнигэр кэпсиир буолара.
          Кини 1943 сыл бэс ыйыгар тереебут дойдутугар     Таатта улууйуттан теруттээх, бэйэтин кэмигэр
          тыыннаах эргиллибитэ.                            бастакы колхозтары тэрийсибит, Ада дойду сэ­
             Кэлээт, колхоз улэтигэр тебетун оройунан      риитин биир актыыбынай кыттыылаада Нико­
          туспутэ. Ол кэмнэ иккис уолламмыттара. Сэ-       лай Яковлевич Колодезников туйунан тереппут
                                                           уолун, Таатта улууйун кылаабынай государ-
          рииттэн ылбыт баайыттан 1952 сыл бэс ыйыгар
          елбутэ.                                          ственнай технадзорун инспекциягын начальни-
             Билигин кини одолоро - ыаллар. Улахан уол     гын Николай Николаевич Колодезниковы кыт-
          Иван утуе улэйит, кэргэннэнэн, одолонон, ик­     та бу улуус олохтоодо, бийиги общественнай
          ки сиэннэнэн олорор. Оттон кыра уол Егор -       корреспондеммыт Егор Жирков кэпсэтиитин
                                                           адалабыт.
          мин адам. Бийиги тердуебут, дьонум икки
          сиэннээхтэр. Адабыт - землестроитель.              - Николай Николаевич, адан Николай Яков­
                                                          левич олорон, улэлээн ааспыт олодун туйунан
                                                           кийи угуйу кэпсиэн сеп этэ. Бийиги ону олус
                                         Владик СЛЕПЦОВ,
                                 Таатта улууНун ТыараЬа орто  уйаппакка-тэниппэккэ эрэ сыччах сэриигэ хай­
                          оскуолатын X кылааИын уорэнээччитэ,  дах сылдьыбытын туйунан кэпсэтэ туйуеххэ.
                                  "Сэрии дуораана " кинигэттэн  Николай Яковлевич сэриигэ ынырыллар
                                                          бэбиэскэни биир бастакынан туппут курдук.
                                                             - Биллэрин курдук, маннайгы ынырыыга
                                                          дьон бастыннара, доруобайдара барбыттара.
                                                           Ити туйунан кэпсиэм иннинэ, кылгастык


                                                        104
   103   104   105   106   107   108   109   110   111   112   113