Page 76 - Они защищали Москву

раанах кэлбэт: улар, куртуйах, куобах, хайа ба- Кэлээт "Кыйыл Таастаах" холкуоска бэрэс-
раана ол дойдуга баара. Онон эпписиэрдэр ос- сэдээтэл буолтум.
туолларыгар, еруу санаттан сана булт этэ ба- Ити курдук одонньор кэпсээнин бутэрбитэ.
ар буолан ийэрэ. Мантан кинилэр олус астым- Кини оччолорго 67 саастаада. Бостуо ессе 14
мыттара. сыл олорбута, 81 саайыгар 1996 сыллаахха
Биирдэ хамандыырдарыгар чугастаады хол- ыалдьан елбутэ. Манна биир холкуостах ахты-
хуостан кыра харабыл ньуучча одонньоро кэлэн ытын этэр тодоостоох. Бостуо иннинэ, сэрии
кердеспут. Онтуга маннык эбит. Холкуос сылларыгар, хас да кийи хоргуйан елбупэрэ.
баайынатыгар хаппыысталарын, бурдуктарын, Онтон хайдах Соловьев Прокопий Дмитриевич
туун аайы ойууртан кыыл кабаан киирэн сиир, бэрэссэдээтэлинэн анаммыт да, ас холкуостаах-
дэлби тэпсэр эбит. Элбэх ороскуоту онорор, ха­ тарга кэмипэн кэмигэр тунэтиллэр буолбут.
рабыл кыайан елербетех, туун сайан киирэр ка­ Тайырдьа тахсыбытым - толору ый илин
баан эбит. Ол дойду атырдьах ыйынаады туунэ тиипэр урдулэринэн мелбейен тахсыбыт этэ.
чып харана, уйун буолар. Бостуо одонньорго Уучээн тайын, далы, апарбытын ый куех сыр-
сирдэтэн ол баайынада тиийэр. Хамандьыыра дыга туналыта сырдаппыта керерге учугэйэ
кинини баран бултаа диэн дьайал биэрбит. Си­ бэрдэ.
рин былаанын, кабаан суолун-иийин чинчийэн
кербут уонна харабылы дьиэтигэр топору ыып- Афанасий ПРОКОПЬЕВ
пыт. Баайына туда орте хойуу талах ойуур. Ор- 1980 сыл, Нам, "Ленин суола " хайыаттан
дук чугас ертугэр, баайына ийигэр от отуу
он остубут. Ол ийигэр киирэн сайан кэтиир. Бо-
рокуоппай кулгаадынан ураты чуор, харадынан УЛУУ МОСКВА
туун да керер кырады этэ. Харана, сылаас, чу-
умпу туун сатыылаабыт. Арай аргыый туох эрэ АННЫГАР
хаамар, сибиинньэлии бэрт кыратык курдургуур
санатын, айыыр тыайын истэр. Кирийэн балай ин 25 саастаах-
да ер олорор, кэтиир. Ол олордодуна харакада М пар, 1941 с.
отуутун иннинэн оргууй улахан барыаран аайан атырдьах ыйын 15
эрэрин керер уонна ону туйаайан ытыалаан су- кунугэр Ада дойдуну
бурутар. Кабаан часкыйа туйээт тыа диэки кемускуур сэриигэ
суурэр, охтор тыайа ийиллэр. Бостуо онно бар- биир дойдулаахтарбын
бат. Оностон халлаан сырдыар дылы дьэ кыпа Майапан атаа-
утуйар. Халлаан сырдаабытын кэннэ баран рыллыбыппыт.
кербутэ, суунэ улахан кабаан хас да сиринэн Иркутскай уобалас
таптаран еле сыгара. Харабыл одонньор кэлэн, Нижне-Удинск куорат
керен уеруу бедену уербут. Холкуос салалтата тайыгар баар кавале-
махтанан кыра харчы, ас биэрбит. Сэрии рийскай чааска уерэнэн
буппутун кэннэ, Бостуо харабылга туран, биир баран, фронна алтын-
суолу муодаргыы кербут. Илинтэн ардаа aahap ньы ыйга атаарыллыбыппыт. Онно сахалар эл­
буойастар, маахта дьоппуон омук айын- бэх эти бит.
танайын, малый, араас табаарын, толору сими- Поейынан айаннаан Москвада чугайыырбы-
нэн aahap эбипэр.
тын кыпа фашистар самолепара кэлэн буомба-
- Ол аата хайдах? Атыылайан тиэнэн аайал- лаабытынан, ытыалаабытынан барбыпара. Хата
лара буолуо дуо? улахан сутугэ суох хаалбыппыт. Дьолго, бийиги
- Хантан атыылайыахтарай, кыайбыт дьон истребителлэрбит кэлэннэр ууртэлээбиттэрэ.
боруоста ылаллара буолуо ээ. - Бостуо хардарар. Москвада туун тиийбиппит, уот-куес суох.
- Сорох буойастар богуоннарыгар толору би- Дьиэлэр барыйан эрэ кестеллер.
лиэн тутуллан ийэр, эдэркээн дьоппуон саллаат Бийигини Москвапан чугас ханнык эрэ дэ-
уолаттара аайаллара. Сородор тохтотон риэбинэдэ тиэрдибипэрэ. Онно П.А. Белов ге­
харабыллаан туран буойастар тайадастарын нерал 2-с кавалерийскай корпуйа сэриипэн эм-
суекэтэн, атын ыскылаапарга, буойастарга ол сэдэлээбитин "ойоруна" тахсан олороро. Ити
уолапарынан тастараллара. сэтинньи 6-7 куннэрэ этэ.
- Хата, ол "кыайардар" барарбар учугэйдик Мин ити корпус 2-с дивизиятын, 2-с полка-
атаарбыпара. тын минометнай эскадронугар полка связнойу-
- Ол хайдах? нан анаммытым.
- Сабыс-сана биир паара саппыкы, биэс Фашистар Москваны ылар сыаллаах харса-
миэтэрэ тан ас, кыра харчылаан, аара айыыр ас хабыра суох кимэн киирэ турар кэмнэрэ этэ.
утэлээн ыыппыпара, махтаммыпара. Онон ик- Полк связнойа буоларым быйыытынан сэ­
кис барыыбар, танара кеметунэн, баччада рии уотун ортотунан минометнай эскадронтга
тиийиэх дьолбор учугэйдик сылдьан кэлбитим.

72