Page 77 - Они защищали Москву

араас бирикээстэри, сорудахтары тиэрдэ сильным морозам, зимой действовали особенно
CYYPYYH3H сылдьар буоларым. успешно", - диэн.
Ити дьыл Москвада кыбын эрдэ кэлбитэ. Ол эрээри Белов сахалары акка сыбыанна-
Хаар, тибии беде буолбута. Ону тубанан, гене­ рын тубунан алдабаабыт.
рал майор Павел Алексеевич Белов корпуйа Мин сэриилэбэ сылдьан сахалары хабан эмэ
туун фашистар ылан олорор дэриэбинэлэри- керсер этим. Москва анныгар полк штабын
гэр Tbiaha-yyha суох киирэн дэриэбинэлэри (землянкатын) аттыгар собуччу биир дойду-
кэтэх (тыыл диэки) ертунэн киирэн эмискэ лаахпын Кычкин Г.М. керсе тустум. Кибим
дьиэ ибигэр утуйа сытар фашистарга саба кубадан сонуннаах буолан биэрдэ: "Мин корон
тубэн, паникалатан кыайыылаах-хотуулаах, турдахпына, эн уолаттаргын Колесов Николай
элбэх техниканы, сэрии сэбин-сэбиргэлин Васильевибы, Птицын Федор Кирилловибы
ылаттыыр этэ. Мин олортон биир тугэннэ окуопада олордохторуна снаряд олох урдулэри-
сылдьыбан турардаахпын. Ол 2-с дивизия гэр тубэн салгынна котуттэ", - диэн собутта.
ибигэр бибиги полкабыт баара. Эмиэ Tbiaha- Кычкин дойдутугар эргиллибэтэдэ.
yyha суох биир обургу дэриэбинэни кэтэх Иккис керсубуум Кашира куорат табыгар
ертунэн киирэн куотар сирдэрин быбан сыт- сэриилэбэ сылдьан саамай чугас додорбун Пти­
тахпытына кыбыл ракета уебээ ере субуруйан цын Иннокентий Дмитриевиби керсубутум.
тахсарын кытары харса суох дэриэбинэдэ Кини илиитигэр улаханнык баабыран дойдуту­
тоду ааинаан киирэн утуйа сытар фашистарга гар тоннубут этэ.
саба тубууну онорбуппут. Yhyc керсуум биир дойдулаахпын Егоров
Онно кердеххе уолуйбут фашистар дьиэттэн Павел Евсеевибы араанньы буолан олорорун
танастарын таннар бокуойа суох кителлэрин корен командирын кытта кэпсэтибэн госпи­
бурунэ-бурунэ табырдьа суурэкэлэбэ сылдьал- тальга ыыттарбыт утуелээхпин.
ларын ытыалыыр буоларбыт. Ити курдук Кини эмиэ ол баабырыытыттан дойдутугар
бийиги дивизиябыт чугас-чугас олорор хас да эргиллибит.
дэриэбинэлэргэ биир бириэмэдэ саба тубууну Куйбышев аатынан колхозтан маннайгы
он ороллор эбит этэ. ынырыыга уонтан тахса киби барбытыттан 4
Онон тэптэрэн, фашистар Москва анныттан эрэ киби бары инбэлиит буолан эргиллибиттэ-
тэскилээбитинэн барбыттара. рэ. Олортон билигин мин эрэ тыыннаах хаал-
Ити кыайыылартан уонна генерал Белов лым.
урукку чугуйуу да кэмигэр ситибиилээхтик Генерал Белов ити уебэ ахтыллыбыт такти-
кыргыспытын ибин да буолуо, Герой аатын катын Жуковтан, Сталинтан кенул ылан онор-
инэрбиттэрэ уонна корпубугар гвардейскай бут эбит: "Бибигиттэн ханнык да бирикээби,
корпус диэн ааты биэрбиттэрэ. ыйыыны кууппэккэ соптеех тугэннэри тубанан
Ити генерал Белов сэриинэн саба тубуулэрэ естееххо охсууну оггорон ис", - диэн.
уонна суду кыайыылаах буолуулара анаардас Онон Белов фронт тубаайыыларыттан чор-
кехсугэ сугэ сылдьар пулеметтардаах, адыйах ботон (клиннээн) иннин диэки киирэн испит.
автоматнай роталардаах, адыйах ахсааннаах Ол ибин буолуо генерал Беловка фрону унуор-
акка тергуулэнэ сылдьар ПТР-даах уонна гра- даан естеех тыылыгар киирэригэр бирикээс-
наттардаах кавалериянан халын' хаары кэстэ- тээбиттэрэ.
рэн, харананан тубанан кыайыылаах операция- Инньэ гынан ахсынньы бутэбик туунугэр
лары онороро. туох да улахан сэриитэ суох Вязьма содуруу
Оччотоодуга обуос, артиллерия, миномет ха­ ертунэн естеех тыылыгар баар буолан хаалбып-
лын хаарга батыллан ыраах кэннибитигэр пыт.
(тыылга) хаалбыттара. Онно олохтоох партизаннары, генерал Ефре­
Онтон фашистар убун сэриигэ-айанна сыл- мов 33-с армиятын стрелковай чаабын, пара-
баахы буолан уонна чараас сайын н ы тан астаах шютистар десаннарынаан холбобон естеех
буолан поска да турааччылара сылаабы тыылыгар сыл анаарын кэринэ сэриилэспип-
былдьабан дьиэ ибигэр киирэн хаалаллара буо­ пит. Онно мин 2 тегул 3 сиринэн баас
луо. Ону генерал Белов, ейдеех киби тубаммыт ылбытым.
буолуохтаах. Мин ол суостаах сэриигэ кыттаммын хаста-
Генерал Белов 1963 сыллаахха "За нами хаста елер елуу айадыттан муччу туттаран
Москва" диэн кинигэтигэр сахалар тустарынан тыыннаах дойдубар эргиллибитим буолуой.
бу курдук бэлиэтээн суруйбут: "А красноармей­
цы - якуты, прибывшие с пополнениями, со­ Сэрии инбэлиитэ,
вершенно не имели опыта в обращении с ло­ РСФСР уорэцириитин туйгуна, Мэнэ Ханалас y.iyyhyu
шадьми. Однако настроение у всех было при­ Мэлдьэхси нэйилизгин бочуоттаах гражданина
Алексей Васильевич АНДРЕЕВ
поднятое, боевое. И новички потом быстро втя­ Сэтинньи 24 кунз 2001 сыл
нулись в бои и походы. Стали хорошими вои­
нами. Красноармейцы - якуты, привычные к

73