Page 83 - Они защищали Сталинград

вич уонна Скрябин Спиридон Кузьмич бааллара хайлович (Баатара, 214-с стрелковай дивизия, 780-с
диэн суруйбут. Итиэннэ ити кыргыһыыга ыарахан- стрелковай полк), Колосов Афанасий Павлович
нык бааһырбытын туһунан маннык кэпсээбит: (П-с Мөҕүрүөн), Попов Лука Иванович (П-с Баата-
“Мина эстэн испэр табыллан, оһоҕоһум быган, ра) уо.д.а. элбэх буойун Сталинградтааҕы кыр-
ыгыллан тахсан буор буолбутун сир аннынааҕы гыһыыга тыыннара быстыбыта.
землянкаҕа эмчиттэрим ыраастаан баран наара Нуучча улуу өрүһэ — Волга Ийэ хотун үрдүк
ороҥҥо сытыарбыттара. Саха враһа кэлэн ыйып- кырдалларыгар, киэҥ-куоҥхочолоругар', дириҥ ап-
пыта, ону аатын-суолун ыйытар кэлиэ дуо, ол кур- паларыгар, аата ахса биллибэт томтордоругар, бул-
дук Волга өрүһү туоратаары икки хонноҕум анныт- гунньахтарыгар сүүһүнэн омук чулуу уолаттарын ха-
тан өйөөн илдьэ барбыттара”. лыҥ хааннара халыйбыта. Тимир ууллар, ыстаал
Эмиэ биһиги биир дойдулаахпыт Слепцов Ин- өҕүллэр, урут икки атахтаах историятыгар биллибэ-
нокентий Васильевич ахтар: “Маҥнайгы кыр- тэх улууканнаах кыргыһыыга өстөөх модун күүһэ
гыһыыбыт Сталинград анныгар буолбута. Өстөөх урусхалламмыта, өргөһө-кылаана сынтарыйбыта,
күүстээх этэ. Мин 41-с гвардейскай стрелковай ди- өлөр суолугар үктэммитэ, иинин айаҕа арыллыбы-
визия 122-с стрелковай полкатыгар түбэспитим. та. Улуу өрүс биэрэктэрэ сэймэктэммит дьон
Биһиги гвардеецтар буоларбыт быһыытынан санаа- уҥуоҕунан дьапталҕаланан, хаанынан өҥсүйэн
быт-онообут сэргэх уонна өрө күүрүүлээх этэ.
Фронт кирбиитигэр тиийэрбитин кытары өстөөх өстөөх кыайан уҥуордаабат баараҕай кириэппэһэ
пулемет уонна миномет уотунан куһуйбута. Өлүү- буолбута.
сүтүү тахсыбыта. Онуоха үс түүннээх күнү мэлдьи уу Билигин кыргыс түспүт киэҥ кытылларыгар,
да, килиэп да ылбакка окуопаҕа ытыалаһа сыппып- дуолан охсуһуу мөҥүрээбит унаар-тунаар хочолору-
пыт. Иннибит диэки нэһиилэ сүүсчэкэ хардыыны гар эҥинэ бэйэлээх от-мас, үүнээйи арааһа, сибэк-
барбыппыт буолуо, онтон өстөөх обургу чугуппута”. ки эгэлгэтэ саас ахсын чээлэй күөҕүнэн өрө үтэн
И.В. Слепцов сулууспалаабыт 41-с гвардейскай чэлгийэ үүнэр, мүөттээх сытынан аҥкылыйар, сап-
стрелковай дивизиятын 122-с, 124-с уонна 126-с паҕырбыт курус санааны сайгыыр, өрүкүйбүт өйү-
гвардейскай стрелковай полкаларын байыастара — сүрэҕи уоскутар, хараҕы саататар... Ааспыты, буол-
биһиги улуус дьоно — Карпов Александр Афана- буту ахтар-саныыр өйдөбүлү киэр кыйдыыр ман-
сьевич (Дьабыыл), Петров Василий Сергеевич (Ха- нык бэйэлээх үтүөкэн дойду, кэрэ сир-уот кыргыс
ра), Неустроев Николай Варламович (1-Баатара)
уо.д.а. 1942 сыл от, атырдьах уонна балаҕан ыйда- илбистээх туоната буолбутун итэҕэйиэххэ уустук
рыгар Сталинград ытык сиригэр охтубуттара. курдук. Оо, кэм кэрдии, бириэмэ, дьылҕа-хаан
Биһиги улуус дьоно: Павлов Иннокентий Василье- ынырыккын даҕаны...
вич (Майа с., 252-с стрелковай дивизия, 924-с Үүнэр күн туман, кэлэр кэм силлиэтэ-буурҕата
стрелковай полк), Егоров Семен Петрович (Та- уонна ааһар-хаалар күннээҕи сүпсүлгэн өйтөн-
раҕай, 24-с стрелковай дивизия, 7-с стрелковай сүрэхтэн сүтэриэхтэрэ дуо, ама, улууканнаах ох-
полк), Андреев Иван Петрович (Мэлдьэхси, 231-с суһуу кырыыстаах хараҥа күннэрин-түүннэрин, су-
стрелковай дивизия, 607-с стрелковай полк), Дья- урайыахтара дуо, ама, ол кыргыһыы албан ааттаах
конов Гаврил Софронович (билиҥҥитэ Мэҥэ, 99-с саллааттарын өлбөөдүйбэт үтүө ааттарын-суолла-
стрелковай дивизия, 197-с стрелковай полк), Коле-
сов Николай Петрович (Мэлдьэхси, 226-с стрелко- рын?!
вай дивизия, 987-с стрелковай полк), Максимов Н. ЕФРЕМОВ.
Иннокентий Дмитриевич (Доллу, 99-с стрелковай “1941-45 сс. Хаанынан ытаабыт
дивизия, 1-кы стрелковай полк), Попов Семен Ми- сымарбыт ” кинигэттэн. Майа. 1995 с.
о

САХАЛАР СТАЛИНГРАД КЫРГЫҺЫЫТЫГАР

Саха сириттэн ыҥырыллыбыттар Кыырай халлаан мохсоҕоллоро,
ордук сүрүннээн Сталинградскай, Саха сирин геройдара: Парахин Ефим
Донской уонна Соҕуруулуу-Арҕааҥы Данилович, Сапожников Владимир
фроннар 1-гы гвардейскай, 21-с, 24-с, Васильевич уонна Симаков Иван Ни-
62-с, 64-с, 65-с уонна 5-с танковай ар- колаевич /үһүөн Дьокуускай куорат
миялар 13-с, 38-с, 39-с, 40-с уонна олохтоохторо/ Волга кытылыгар кыр-
41-с гвардейскай, итиэннэ 23-с, 24-с, гыспыттара уонна арҕаа өстөөҕү
64-с, 99-с, 195-с, 214-с, 252-с, 273-с, өһөрсүбүттэрэ. Үһүөн Советскай Со-
278-с, 284-с, 298-с, 315-с, 321-с, 343-с, юз Геройун /билиҥҥинэн Россия Ге-
399-с уонна 422-с стрелковай дивизия- ройа/ аатын ылбыттара.
лар чаастарыгар Сталинградскай уоба- Маны тэҥэ Геройдар: Космачев
лас уонна Сталинград куорат оройуо- Михаил Михайлович, 119-стуспатан-
нугар, ол иһигэр кварталларыгар уон- ковай полк танкиһа уонна Кузнецов
на уулуссаларыгар хорсуннук кыргыс- Григорий Дмитриевич /Алдан/ 144-с
пыттара.

— 79 —