Page 80 - Они защищали Сталинград

Сэрии искусствотын баһылаабыт, элбэх кы- риилэспитэ уонна Киев куорат иһин кыргыһыыга
рыктаах кыргыһыыны ааспыт гвардия старшай лей- кыттыбыта. Берлиҥҥэ тиийэн сэриини түмүктэс-
тенана Азаров подразделениета Советскай Украи- питэ.
наны босхолооһуҥҥа кыттыбыта. Хорсун буойун Кыһыл Сулус орденынан, “Бой-
Харьковы босхолооһун, Полтаваны ылыы, Дне- обуой үтүөлэрин иһин”, “Хорсунун иһин” медалла-
при туорааһын, уҥа биэрэктээҕи Украинаны, Кри- рынан наҕараадаламмыта. Сэрииттэн эргиллэн кэ-
вой Рогу босхолуур иһин кыргыһыылар — офицер лээт дойдутугар үлэлээн-хамсаан барбыта.
Е.А. Азаров бойобуой суола итинник. Кини коман- Красноармеец Винокуров Василий Степанович
дование бойобуой сорудаҕын толоро сылдьан бэйэ- сэриини Сталинградтан саҕалаабыта. Василий Ви-
тин эдэркээн олоҕун толук уурбута. нокуров артиллерист быһыытынан 76 мм пушкаҕа
Сталинградскай кыргыһыыга кыттыбыт артил- наводчигынан сылдьыбыта, кыайыгаһынан, сымса-
лерист Татаринов Семен Семенович 1973 сыл ыам
тынан артиллеристарга улаханнык сөбүлэппитэ.
ыйын 9 күнүгэр “Ленин суолугар” хаһыакка оҥор-
“Волга эбэ хотун хаан-сиин буолан, сирдиин, дьиэ-
бут ахтыытыттан: “Миигин Москва куорат таһыгар
лиин-уоттуун ынчыктыы сытарга дылыта. Тимир-
Коломна диэн куоракка ыыппыттара. Онно тиийэн
бит борохуоттар, күөрэ-лаҥкы быраҕыллыбыт бай-
40-с ударнай бригада 11 -с артиллерийскай дивизия-
ыаннай массыыналар, ситэ хомулла илик фашистар
тыгар киирсэн Сталинградтааҕы кыргыһыыга бар-
өлүктэрэ сылбах курдук тэлгэнэн сыталлара
быппыт. Биһиги дивизиябытыгар 12 “Катюша”, 720
көрөргө наһаа дьулаан этэ”, — диэн ахтара Василий
орудие баара. Кылаабынай командование резервэтэ
Степанович. Ити курдук номоххо киирбит куорат
диэн ааттанан өрүүтүн көһө сылдьар этибит. Өстөөх
быһаарыылаах кыргыһыытыгар кыттан, Василий
саамай күүстээх оборонатын алдьатарга, эбэтэр
Сталинградка бойобуой сүрэхтэниини ылбыта.
өстөөх ханан кимэн киирэр атаакатын утары охсор-
Дьэ, ити курдук сэриилэһэн, салгыы атын куо-
го аналлаах этибит.
раттары босхолоһон, арҕаа Европа алта государст-
Биир түүн хараҥаҕа айаннаан, адьас маһа суох
вотын туораан, кыайан-хотон, 1945 сыл ыам ыйын 9
ыраас хонууга киирбиппит. Хаар анныттан стволла-
күнүн Югославия биир дэриэбинэтигэр көрсүбүтэ.
рын хороппут орудиелар бугуллаах алааһы санатал-
Кини хорсун быһыытын иһин Албан аат Ш-с сте-
лара. Сарсыарда 8 чаас буолуута: “Огонь!”, — диэн
пеннээх орденынан уонна үгүс ахсааннаах медалла-
хамаанда иһиллээтин кытта 12 “Катюша” өрө бары-
рынан наҕараадаламмыта.
лыы түстүлэр. Ону тэҥэ орудиелар эстэн ньирилэт-
Автоматчик Винокуров Василий Степанович-Н
тилэр. Сотору-сотору орудиебытын тохтотон сойу-
1943 сыл тохсунньутугар Сталинграды көмүскэһэр
табыт. Икки чаас холобурунан ытыах буолбут 120
сибиряктар армияларын хайыһар батальонугар ана-
снаряды бүтэрбиппит. Онтон: “Вперед!” — диэн ха-
нан сэриилэспитэ. “Өстөөх түүннэри-күнүстэри
маанда иһилиннэ. Балайда баран иһэн тохтоотубут
өрөөбөккө уотунан кута турара, сир-халлаан кута
уонна эмиэ ытыалаатыбыт. Онно көрдөххө, өстөөх
курдук күөгэҥнэс этэ”, — диэн Василий Степано-
оборонатын алдьатыыга үс квардатнай метр сиргэ
вич ахтара.
биир снаряд түһэр гына ыттарбыттар. Өстөөх улахан
В.С.Винокуров-П өстөөх оборонатын үлтүрү-
дириҥ куоһаахтарга обороналанан олорбут эбит.
түүгэ сылдьыбыта. Ситиһиилээх бойобуой опера-
Ону биһиги снарядтарбыт түөрэ булкуйбуттар
ция иһин кинилэр чаастарын — 4-с гвардейскай
Куоһаах иһэ, өрүс уута аҕалан аспыт сылбаҕын кур-
Сталинградскай мотомеханизированнай корпуһу —
дук, алдьаммыт массыыналарынан, киһи өлүгүнэн
сынньата таһаарбыттара. Василий Степанович сал-
туолбут этэ”.
гыы дойдутун куораттарын босхолооһуҥҥа кытты-
С.С. Татаринов дойдутугар кэлэн баран Жда-
быта. Ворошиловград куораты босхолооһуҥҥа ыа-
нов, Сталин аатынан колхозтарга, кэнники пен-
раханнык бааһыран, 2-с группалаах инвалид буо-
сияҕа тахсыар дылы “Нам” совхозка зоотехниктаа-
лан, 1944 сыллаахха тохсунньу ыйга дойдутугар
быта.
төннөн кэлбитэ.
Артиллерист Григорий Афанасьевич Корякин
Кини Албан аат Ш-с степеннээх орденынан,
1942 сыллаахха сэриигэ маҥнайгы “сүрэхтэниини”
“Сталинград оборонатын иһин” уо.д.а. медаллары-
Сталинград иһин кыргыһыыга ааспыта. “Сталин-
нан наҕараадаламмыта.
град иһин кыргыһыы олус кытаанаҕа, киһи куйаха-
Гвардия техник-лейтенана, танкист Хатырык
та күүрэр алдьархайа этэ. Фашистар сирэйэ-хараҕа
уола Петр Васильевич Охлопков сэриигэ 1941 сыл от
суох, бэйэлэрин дьоннорун өлүктэринэн талаһала- ыйын 3 күнүгэр Саратов куораттан тыа хаһаайысты-
нан урусхалламмыт куорат уулуссаларынан киирэ батын институтугар үөрэнэ сылдьан барбыта. 1942
тураллара. Өстөөх сынньанарга, тохтуурга кыаҕы сыл күһүнүгэр кини Сталинградка 156-с отдельнай
биэрбэт этэ. Бииртэн биир иэдээни оҥорон иһэрэ”, танковай батальоҥҥа рота командирын техчааска
— диэн ахтар буойун Григорий Корякин. Сталин- көмөлөһөөччүтэ этэ. Икки ый устатыгар сэрии хас
град иһин кыргыһыыга Григорий Афанасьевич би- да мүччүргэннээх хапсыһыыларыгар сэриилэспитэ.
иргэ төрөөбүт быраата Семен Корякин уонна чугас Сэрии уотун ортотугар саахалламмыт танкалары
быраата Егор Новгородов эдэр олохторун толук уур- өрөмүөннүү охсон иккиһин сэриигэ киллэрэрэ.
буттара. Кини итинник ыарахан сүтүктээх Курскай, 1943 сыллаахха кини салгыы Воронежскай
Орел, Таганрог, Ростов, Донбасс куораттарынан сэ- фронт 35-с гвардейскай танковай биригээдэ 1-гы
- 76-