Page 79 - Они защищали Сталинград

шистскай сэриилэр Сталинграды сир иэниттэн мэ-
литэргэ дьулуһаллара. Сталинград куорат бүтүннүү
урусхалламмыта. Нэһилиэнньэ ополчениеҕа
түмсэн, армияны кытта тэҥҥэ сэриилэспитэ.
Саха сириттэн 1942 сыл бэс ыйыттан от ыйын
ортотугар диэри армияҕа 10896 киһи (ол иһигэр са-
хата 7232 киһи) бары кэриэтэ Уралга тиэрдиллибит-
тэрэ уонна салгыы Сталинград диэки ыытыллыбыт-
тара.
Нам оройуонун 46 уола улуу Сталинград кыр-
гыһыытыгар кыттыбыттара. Кинилэр ортолоругар
бааллар: Азаров Егор Архипович (1-Хомустаах,
Жданов аатынан колхоз суотчута), Охлопков Петр
Васильевич (Хатырык, Ворошилов аатынан колхоз
чилиэнэ), Винокуров Василий Степанович (Карл
Маркс аатынан колхоз чилиэнэ), Винокуров Васи-
лий Степанович-П (Хамаҕатта, “Кыһыл Ыллык”
колхоз чилиэнэ), Корякин Григорий Афанасьевич
(Нам селота), Татаринов Семен Семенович (Үөдэй,
зоотехник), Ушницкай Платон Дмитриевич
(Бөтүҥ), Ядрихинскай Егор Иосифович (Нам село-
та, учуутал), Николаев Николай Гаврильевич (Таас-
таах, Тельман аатынан колхоз чилиэнэ), Петров
Степан Дмитриевич (Хамаҕатта, Ленин аатынан
колхозчилиэнэ), Кривошапкин Иннокентий Федо-
тович( Хамаҕатта, “Кыһьш Ыллык” колхоз чилиэ-
нэ), Никитин Роман Егорович (Бөтүҥ, Молотов аа-
тынан колхоз чилиэнэ), Заровняев Роман Семено-
вич (Хатырык, милиция үлэһитэ), Слепцов Георгий
Игнатьевич (Хатырык, учуутал) уо.д.а.
чаҕылҕанныы сэрии Курскай тоҕойго кыайыынан Егор Архипович Азаров инженернэй сэриилэри
доҕуһуолламмыта 60 сылын атырдьах ыйын 23 бэлэмниир чааска сьш кэриҥэ үөрэммитэ. Куурсун
күнүгэр түмүктэнэр. бүтэрэригэр киниэхэ лейтенант званиетын иҥэр-
Дьэ, бу түөрт үгүс киһи, техника сиэртибэлээх, биттэрэ. Сталинград иһин историческай кыр-
куораттары, дэриэбинэлэри, сири-дойдуну киһи гыһыыга 57-с армия 15-с гвардейскай стрелковай
билбэт гына үлтү тэпсиилээх кыайыьшар аан дойду- дивизия сапернай взводун командира этэ. Кини
ну сөхтөрбүттэрэ, чаҕыппыттара, кыайыы Совет- подразделениета герой-куорат иһин кыргыһыы
скай Союз норуотун өттүгэр буолуохтааҕын кэ- саҕаланыаҕыттан диэри охсуһуу кутаа уотугар сыл-
рэһэлээбиттэрэ. Ол иһин да АХШ Президенэ дьыбыта.
Ф. Рузвельт, Англия премьер-министра У.Чер- Ол туһунан старшай лейтенант Е.А. Азаров 1943
чилль, Франция салалтата Советскай Союз бу сыл олунньу 22 күнүгэр аҕатыгар Архип Семено-
дьоһуннаах кыайыыларын сөхпүттэриттэн сиэттэ- вичка суруйбут:
рэн “үөрүүлэрин” биллэрбиттэрэ, дойдубутугар “Мин ааппыттан итии гвардейскай эҕэрдэтэ ту-
сыһыан тосту уларыйбыта. туҥ. Сылдьыы, доруобуйа этэртэн эриэккэс, сонун
Аан дойдуну сөхтөрбүт Сталинградтааҕы кыр- соччо суох. Билигин бэрт ыраах, кэтэххэ сынньа-
гыһыы Аҕа дойду Улуу сэриитин историятыгар ура- лаҥҥа олоробун. Төһө да өр буоларбыт биллибэт.
ты миэстэни ылар. Бу кыргыһыы аан дойду иккис Кыайыы туһунан санаа бэрт үчүгэй. Тыыннаах,
сэриитин саамай алдьатыылаах, саамай элбэх киһи үөрүүнэн көрсүөхпүт диэн эрэллээхпит.
өлүүлээх саамай бөдөҥ кыргыһыытынан буолар. Аҕаа! Мин эйиэхэ биэрбит андаҕарбын уонна
Сталинград иһин кыргыһыы 1942 сыл от ыйын 17 эрэннэриибин сорҕотун толордум уонна өссө инни-
күнүттэн 1943 сыл олунньу ый 2 күнүгэр диэри биир китин толоруом. Кэпсээҥҥэ киирэр улуу Сталин-
да күн, чаас, мүнүүтэ тохтоло суох сыл аҥарыттан град кыргыһыытыгар сылдьыстым. Мин хамаанда-
ордук кэмҥэ барбыта. Кыргыһыы икки лыыр подразделением үчүгэй сыананы ылла. От-
түһүмэҕинэн барбыта. Бастакы түһүмэххэ 1942 сыл тон миэхэ “Кыһыл Сулус” ордены уонна “Сталин-
от ыйын 17 күнүттэн 1942 сыл сэтинньи 18 күнүгэр град көмүскэлин иһин” мэтээли ииллилэр. Бу икки
диэри — биһиги өттүбүтүттэн чугуйуу, көмүскэнии сүүнэ наҕарааданы бу ый 20 күнүгэр биэрдилэр. Бу
барар, оттон сэтинньи ый 19 күнүттэн 1943 сыл — мин иккис төрөөһүнүм, бу — өстөөҕү өссө дьаны-
олунньу 2 күнүгэр диэри — өстөөххө кимэн киирии, ардаахтык кыргарга соруйар, бу — хаһан да умнул-
быһаарыылаах кэм буолар. Бу ыар сэриигэ сорох лубат күн. Манан мин сонунум бүтэр. Оҕолор дору-
күҥҥэ икки өтгүттэн түөрт мөлүйүөн кэриҥэ киһи обуйаларын харыстааҥ, сурукта суруйдуннар.
пулеметтарын, сааларын буулдьата бүттэҕинэ, ыс- Бары аймахтарбар уонна табаарыстарбар мин
тыыгынан, лаппаакынан, быһаҕынан киирсэллэрэ, ааппыттан эҕэрдэтэ тиэрдиҥ.
күннэтэ салгынтан үлтү буомбалаан, немецкэй-фа- Эһиги уолгут Егорка”.

- 75-