Page 145 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

рунан ырыа ыллаатылар, элбэхтик кириэс охсуннулар. Таҥара үлэһиттэрэ бу маҥ-
найгы тэрээһиннэрэ эбит. Миитин кэнниттэн военкоматтарым хонтуораларыгар
илдьэн аһаттылар. Миигин ити курдук үчүгэйдик көрсөн чиэстээтилэр-бочуоттаа-
тылар. Бэйэлэрин ветераннарын эрдэ чиэстээбиттэр.
Тверь куоракка, Москваҕа даҕаны сэриигэ сылдьыбыт ветераннары хам-түм көр-
сөҕүн, оннук аҕыйаабыттар быһыылаах. Дьонум ол күн автостанцияҕа аҕалан атаар-
дылар. Автобуска олорон, Москваҕа “Бэс Чагдаҕа” айаннаан кэллим.

Е.ЕФРЕМОВ, сэрии, үлэ ветерана, Амма

ТАҤНАРЫЫГА ТҮБЭСПИТ ДОҔОРБУТ

Чурапчы педучилигцетын бүтэрбит Сергей Осипо-
вич Васильев 1940 сыллаахха Горнай оройуонугар Ма-
ҕараска начальнай оскуола сэбиэдиссэйинэн үлэлээн
испитэ. Сүрдээх үчүгэй буочардаах, уруһуйдьут, ырыа-
һыт, үҥкүүһүт, сценаҕа оонньуурун сөбүлүүр эдэр учу-
утал оҕолоругар, дьоҥҥо-сэргэҕэ биһирэппитэ.
Бииргэ үөрэммит доҕотторо үксүбүт хоту үлэлии бар-
быппыт. Киин оройуоннарга анаммыт уолаттар 1942 с.
бары кэриэтэ армияҕа ыҥырыллыбыттара.
Икки сыл учууталлаабыт С.О. Васильев ити сыл бэс
ыйын 2 күнүгэр эмиэ фроҥҥа барбыта. Дойдутугар тах-
сан кырдьаҕас аҕатын, аймахтарын кытта көрсүһэр түгэ-
ни биэрбэтэхтэрэ... Уралга Вершеттээҕи байыаннай ла-
аҕырга тиийэн хайыһар сэриитин бэлэмниир чааска
үөрэммитэ. Ол кэнниттэн сахалартан хайыһар биригээ-
дэтэ сүүмэрдэммитэ.
1943 с. тохсунньу, олунньу ыйдар. Сталинград ан-
ныгар сыл аҥарын тухары барбыт улуу кыргыһыы биһиги сөҕүмэр кыайыыбыты-
нан түмүктэнэн эрэрэ. Олунньу 23 күнүгэр сахалартан таҥыллыбыт 19-с биригээ-
дэ Ильмень күөл көхсүн туораары тоһуйа сытар өстөөх сэриитин уотун уун-утары
кимэн киирбитэ. Дьиҥэр, көстөн турар алдьархайга анньыбыттара. Фашист само-
леттара туораан эрэр муустарын үлтү буомбалаабыттара, намыһахтык кырыйа көтө
сылдьан пулеметтарынан ытыалаан киллэм муус үрдүгэр биһиги дьоммутун хому-
рах курдук суулларбыттара. Ол өлүү-сүтүү, иэдээн кутурҕанын поэт С.С. Васильев
“Улуу Ильмень” диэн балладатыгар олус дириҥник иэйэн-куойан суруйбута.
Дьэ, ити үлүгэртэн ордубуттар, төһө да ыар сүтүктэннэллэр, уҥуор туораан
биир кыра дэриэбинэни босхолообуттар. Биир дьиэҕэ сынньана түһэргэ быһаары-
нан, түүн киирэн сытардыы оҥостубуттар. Бары тута утуйбутунан барбыттар. Ол
сыттахтарына, нууччалар кутулла түспүттэр. Саҥаларын истэн, Сергейдээх бэйэбит
дьоммут, диэн суолта биэрбэтэхтэр. Сотору буолаат, киирбит дьон тэбиэлээн-ох-
суолаан барбыттар, үөхсүбүттэр, сааларын-сэптэрин былдьаан ылбыттар. Бэйэлэ-
рин “власовецтарбыт” дэммиттэр уонна бокуойа суох талкайдаан немецтэргэ тии-
йэн туттарбыттар. Ол курдук, Сергей однополчаниннарын кытта таҥнарыахсыт-
тар сиэртибэлэрэ буолбуттара, өстөөххө билиэн түбэспиттэрэ.
1943 с. олунньутуттан 1945 с. муус устарыгар диэри Сергей фашистскай Герма-
ния сиригэр хас да лааҕырга, сүөһү курдук үүрүллэ сылдьан, үлэ ыараханын, ата-
ҕастабыл улаханын көрсүбүтэ. Төһөда өстөөх конвойугар сырыттар, фроҥҥа буола
турар быһыыны-майгыны, советскай сэриилэр кыайыылаах кимэн киириилэрин

143