Page 19 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

УЛУУ МОСКВА ИҺИН

Уус-Алдан Курбуһаҕын киһитэ Васильев Николай
Николаевич I Союз киин куоратын Москва аннынааҕы
кыргыһыы кыттыылааҕа. Кини бастакы хомуурга
ыҥырыллан баран, дойдутугар 1942 с. ыһыы үлэтин эрэ
иннинэ аһаҕас баастаах эргиллибитэ.
Васильев туһунан мин оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан па-
артаҕа биир брошюра сытарын арыйталыы сылдьан, ба-
стакы лиискэ Москваны көмүскүүр кыргыһыыларга са-
халар ааттара баарын көрөн билбитим. Онтон 2000 с.
“Саха сиригэр” Чурапчы кырдьаҕаһа С.Н. Ноговицын
суруйбутун булан аахпытым. Итинтэн сиэттэрэн уонна
Васильев бэйэтин кэпсээниттэн истэн олохтоох музейга
ахтыы суруйбутум. Быйыл Кыайыы 60 сылыгар хасыһан,
учуонай Д.Д. Петров кинигэтиттэн Васильев бэйэтин
этиитэ сурулла сылдьарын буллум.
“Биһиги Забайкальетган кэлбиппит, сахалар элбэх этибит, аҥардас биһиги нэһи-
лиэктэн Н.В. Местников (Ньукуута), Г.Н. Пухов, Н.И. Ушницкай (Сымнаҕас) баал-
лара”, — диэн Васильев ахтара.
Дивизия оччолорго Малоярославскай бөҕөргөтүнүүлээх оройуонун обороналыыра.
Бу кэмҥэ өстөөх 13 армейскай корпуһун бөлөхтөрө куораты соҕуруунан эргийэн Про-
^ тв а өрүскэ тахсыбыттара. Сахалар кэлээт, инники кирбиигэ киирсибитинэн барбыт-
^тара. Бу сэрии кыттыылаар В.И. Сивцев быраатыгар суругар: “Малоярославец куорат
^ и һ и н 15 суукка сэриилэстибит. Бүтэһигэр биир дэриэбинэни босхолооһуҥҥа
төгүрүктээһиҥҥэ түбэстибит. Ол эрээри өстөөҕү кыдыйан төлө көтөн таҕыстыбыт”,
— диэн суруйбут. Сахалар баар дивизиялара ураты хорсуннук сэриилэспит, бэйэлэрин
учаастактарын өстөөххө туран биэрбэккэ, харгыс буолбутгар, алтынньы 30 күнүттэн
ахсынньы 10 күнүгэр диэри өстөөх полкатын кэриҥэ киһини суох оҥорбуттар. Диви-
зия төһө да хорсуннук сэриилэстэр, Нара өрүс нөҥүө өттүгэр чугуйан биэрбитэ, сал-
гыы ордубут дьонун илдьэ Подольскайга тиийэн дьонунан, техниканан оһоруммута
диэн кинигэҕэ суруллар. Васильев, дьэ, ити сэриигэ кыттыбыта.
Кини Курбуһахха Хоту Сараах диэн сиргэ 1910 с. төрөөбүтэ. Бииргэ төрөөбүттэр
үһүөлэр этэ. Ньир-бааччы олоруох дьону, аҕалара өлөн уонна дьиэлэрэ умайан,
улахан кыһалҕалаахтык дьон буолбуттара. Уолаттар чулуу үлэһит буоланнар, са-
лайар үлэҕэ тиийэ үүммүттэрэ. Аччыгый Ньукулай колхоз председателинэн, бири-
гэдьииринэн, улахан Ньукулай (мин кэпсиир киһим) сэрииттэн кэлээт биригэдь-
ииринэн, ревизионнай комиссия председателинэн үлэлээбиттэрэ. Орто уол Хабы-
рыыс үлэ кытаанаҕын толороро. Ь1раас туттуулаах киһи этэ. Бу дьон ыал буолуу-
ларыгар убайдара Николай Николаевич I быһаарар оруолламмыт буолуохтаах. Олус
кыахтаах үлэһит буолан дьон кинини Дьэбир үлэһит диэн ааттыыллара.
Москва аннынааҕы кыргыһыыны Сивцев эмиэ маннык суруйар: “Ахсынньы 12
күнүгэр атахпар таптаран, Москваҕа госпитальга сытабын. Биһиги немецтэр
бөҕөргөтүнүүлэрин төҕута көтөн хас да дэриэбинэни босхолоотубут”. Бу В.И. Сив-
цев 5-с армия 19-с стрелковай дивизиятын састаабыгар киирсэн хас да дэриэбинэ-
ни босхолоспут. Н.Н. Васильев онно эмиэ баар буолуохтаах. Д.Д. Петров “Саха
сирин буойуннара Аҕа дойду сэриитин фроннарыгар” диэн кинигэтиг^р ЭДосква
анныгар 300-тэн тахса саха сэриилэспитин суруйар уонна биир буоЧбалааһьУруц а
бааһырбыт дьон ааттарын ортотугар Васильев Н.Н. (У-Алдан, Курбу&аХ) ди&н4^^*
лиэтээбит. Күнэ-дьыла эрэ биллибэт. Й Ж 1,
Абаҕам Ньукулай Москва кыргыһыытын кэпсиир буслара.*Х§с ла хонуКТ&ахI',1
сэриигэ кытгыбыт, кини биир сырыыга табаарыһын М эҥэ дуу Чурапчы дуу у о л у ш ^'
'һ V кШ/ Ж'
2 Аржаков. Петров
К’Т-