Page 15 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

З А Б О Т Л Л Л Р Ч Ы

ОНИ ЗАЩИЩАЛИ МОСКВУ

МОСКВА АННЫНААҔЫ КЫРГЫҺЫЫ КЫТТЫЫЛААҔА

1941—1945 сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ
Бүлүү оройуонуттан 1988 киһи саа-саадах тутан кьптыбы-
та. Кинилэртэн төрөөбүт улуустарыгар — Бүлүүгэ субу
күҥҥэ 61 эрэ олорор. Бу ветераннар ортолоругар аата ула-
хан ытыктабылынан ахтыллар-аатганар ытык-мааны, бо-
чуоттанар кырдьаҕас Макар Сергеевич Макаров Бүлүү ку-
оратыгар олорор, быйыл тохсунньуга 85 сааһын туолла.
Макар Сергеевич сэттэ кылаас кэнниттэн Дьокуускай-
дааҕы педрабфак бастакы курсун бүтэрбит. Ол кэмҥэ
ийэтэ өлөн, салгыы үөрэммэтэх. Бүлүү оройуонун саа-
май түгэх сиригэр — Үһүс Күүлэккэ начаалынай оскуо-
лаҕа икки үөрэх дьылыгар учууталлаан баран, оройуонун
үбүн салаатыгар көһөн инспекторынан үлэлии сырытта-
ҕына Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии саҕаламмыт. Ар-
мияҕа ыҥырыы бэбиэскэни Баппаҕаайы Лөкөчөөнүгэр от
үлэтин хампаанньатыгар оройуон кииниттэн боломуочунай быһыытынан тахса
сылдьан туппут. Ол кэмҥэ бэбиэскэ оройуон 320 ыччатыгар аан бастакынан тутта-
рыллыбыт уонна кинилэр бары 1941 сыл балаҕан ыйын 4 күнүгэр армияҕа атаа-
рыллыбыттар. Оруобуна ол кэмҥэ улуу Москва куорат аттыгар немец фашистарын
Москваттан чугутар дьулаан кыргыһыы бара турара.
Макар Сергеевич аан дойдуну атыйахтаах уулуу аймаабыт алдьархайдаах сэрии-
гэ кыттыбытыттан кэпсээбитин кылгастык биэрэбин.
— Армияҕа 24 саастаахпар барбытым. Бастаан Мальта станцияҕа тиийбиппити-
гэр икки ыйтан ордук кэмҥэ минометнай дьыалаҕа үөрэппиттэрэ. Онтон ахсын-
ньы бүтүүтүгэр сэриигэ атаарбыттара. 1942 сыл тохсунньутугар Москва аттыгар
тиийбиппит. Онно сэбиэскэй сэриилэр немецтэри үлтү урусхаллаан, Москваттан
Смоленскай диэки балачча ыраах чугуппут этилэр. Биһиги, элбэх сахалар, ол иһигэр
кэлин снайпер буолбут Алексей Мироновы, Дмитрий Гуляевы кытта Арҕааҥы фронт
110-с стрелковай дивизиятын 1291-с стрелковай полкатын инники кирбиитигэр
тиийбиппит. Мин ол полкаҕа минометнай батальон командира старшай лейтенант
Михаил Гервоска связнойунан сылдьан, бойобуой бирикээстэри роталар коман-
дирдарыгар кэмигэр, түргэнник тириэрдэри хааччыйбытым.
1942 сыл сааһыары немецтэр танкаларын утарар, десантнай сэриилэрин биһиги
тыылбытыгар быраҕалларын урусхаллыыр сыаллаах-соруктаах истребительнэй этэ-
рээккэ сылдьаммын биир кыргыһыыга мин икки танканы гранаталарынан быра-
ҕаттаан умаппытым.
Ол хабыр киирсиилэр кэмнэригэр Алексей Миронов, Дмитрий Гуляев ааттара
бастыҥ снайпердар быһыыларынан дивизия үрдүнэн киэҥник биллибиттэрэ. Ыам
ыйыгар Дмитрий Гуляев “Хорсунун иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Биирдэ

13