Page 203 - Бэстэрикиэптэр. Олох салҕанар

Бэстэрикиэптэр. Олох салҕанар
куоталаһыы, көх-нэм бөҕө. Кэргэттэрбит, оҕолорбут дахаалсыбаттар. Чэ,
эмиэ ааспыт сайын диэххэ. Кырдьык даҕаны, ааспыт сайын ханан даҕа-
ны сир аһа өлгөмнүк үүммүтэ. Бырааппыт Николай Петрович сирдээн,
тиэйэн Маҕачаайы, Күөл Эбэ тыаларынан отонноотүбут ээ. Биир үтүө күн
уонтан тахса киһи, омуна суох, түөрт уонча биэдэрэ отону хомуйдубут.
Биэдэрэ да араастаах буолар гынан баран, тугу да диэ - отоно элбэҕэ
бэрт этэ.
Ахтар-саныыр дойдубут балыгын туһунан туспа кэпсээн. Собото,
быччыыката, бытархай да буоллар, амтанныын атын. Балыгы сылы быһа
сиигин, салгыбаккын. Сайын аҕабыт илимниирэ, илимнэрин биирдэ эмэтэ
бөх курдук соһон аҕалан куурдара. Абырахтыыра диэни өйдөөбөппүн да,
балык балайда тутара. Ону таһынан наадыйдыҥ да, биирдэ-иккитэ тал-
быт күөлгэр муҥха түһэрэн ылаҕын. Чугас ыалларгар түҥэппиккиттэн
ордубутун сайыҥҥы түүнү быһа ыһаарылаан, сойутан, булууска түһэрэн
хаһаанан кэбиһэҕин. Оттон күһүҥҥү мууһу аннынан муҥхалааһын - биир
туспа үөрүү, туспа тэрээһин. Ый аҥарын кэриҥэ күргүөмүнэн бултааһын.
Билигин күөллэрбит, урукку хааларынан толору уулананнар, балыкпыт
да балайда уойда-тубуста.
Ол эрэн олох оҕо эрдэхпититтэн ылларбыт дьарыкпыт, ыарыыбыт-
куобах булда. Оччолорго куобах олус элбэҕэ. Сааланары бобуу-хаайыы
суоҕа. Булт саата, тозовка маҕаһыыҥҥа көҥүл атыыланара. Сорохтор,
бэл, почтанан сурутан ылаллара. Онон бары даҕаны уонча саастаахпы-
тыттан көҥүл сааланарбыт. 50-60 сыллардаахха кыра бөһүөлэк дьонун
кыанар өттө бүтүннүү кэриэтэ куобаҕы үүрэн бултааһыҥҥа тахсара. Мин
балайда улааппытым кэннэ, 13-14-пэр буолуо, биир сыл күрэххэ 120-чэ
киһи сылдьыбыта; үс күн устата бултааһыҥҥа биирдии киһиэхэ 27-лии
куобаҕы үллэстибиппитин чопчу өйдүүбүн. Ол иһигэр иккис күн 12-лии
куобахха тиксибиппит, ол аата ити күн балтараа тыһыынчаҕа чугаһыыр
куобах бултаннаҕа. Илин Арыылаахха эргэ маҕаһыын иннигэр түҥэтэл-
лэрэ. Куобаҕы, онтон да атын булду (улары, куртуйаҕы, бочугураһы, тур-
таһы, бүүчээни) наардаан маҕаһыын олбуорун иһигэр биир гына тэлгэ-
тэн сытыараллара үчугэйэ бэрдэ. Ыалтан элбэх киһи күрэххэ сырыттаҕы-
на, кыстыыр аскар улахан эбии буолара. Күһүөрү сайын окко сылдьан
хараҕа наадыйдаххына, Маҕачаайы халдьаайытыгар таҕыстыҥ да - күөс

167