Page 190 - Ульяна Винокурова. Е. П. Жирков Сайдыы суолун солоон...

II түһүмэх. Өркөн өй күүһэ

өлөр суолга үктэннибит диэн санааҕа киирбэтэх омук-
пут. Бу эмиэ суверенитет биир түмүгэ. Өйүүҥ-
ҥүнү өҥөйөн көрдөххө, Саха сиригэр нэһилиэнньэбит
биир мөлүйүөнтэн эрэ тахса. Оттон төрүт омуктары
ыллахха: саханы, эбээни, эбэҥкини, юкагиры, чукча-
ны, долганы, 400 тыһыынчаны кыайбат. Онон төрүт
омуктарга сүтэр-симэлийэр суолга киирбэт сорук
туруон наада.
Ону таһынан саха омук бэйэтэ үтүөҕэ, кэрэҕэ тар-
дыһыылаах, киэҥ санаалаах, инникини көрүү-
лээх, онон сайдыы суолунан тэтимнээхтик баран
иһиэхтээх. Ыччаппыт үчүгэй буолан, куппутун-
сүрбүтүн ыһыктыбакка сылдьар омукпут. Ону өссө
бөҕөргөтөн, ис кыахпытын, күүспүтүн таһаардахпыты-
на, сомоҕо санаабытын булан, сайдыы суолун тутуһар
туруктаах омукпут.
Аны 3-4 сылы көрдөххө, ордук эдэр көлүөнэҕэ туох
хайысхалар суолталаах буолуохтарай? Бастакынан,
баайы-дуолу, капиталы хаҥатыы. Хайа баҕарар эдэр
киһи, ыал дьиэ-уот тэриниэн баҕарар, онно бэйэтин
кыаҕын көрөн күүһүн түмүөн наада. Куомуннаһан
хаһаайыстыба тэринэр дьон тыа сиригэр элбэх, араас
акционернай тэрилтэ, фермерскэй эбэтэр коллектив-
най хаһаайыстыба олохтуохтарын сөп. Балар билиҥҥи
кэм ирдэбилинэн хайаан да капиталлара кэҥиирэ,
хаҥыыра наада. Билигин үгүс тэрилтэ бүгүҥҥүнэн-
сарсыҥҥынан эрэ олорор.
Онон өйүүҥҥүнү көрөн, кыахтаах тэрилтэ буола
сатыыр сорук туруохтаах. Республиканы барытын ылан
көрдөххө, бюджет 4/1 кэриҥэ хайа баҕарар кэмҥэ хар-
мааҥҥа хамсыы сылдьар харчы буолуохтаах. Хайа эрэ
кэмҥэ табаар аҕалыытыгар быраҕыахха, хайа эрэ
кэмҥэ нефть, газ хостооһунугар, оттук оҥорор үлэни
тэрийиигэ үп-харчы угуохха, атын даҕаны саҥа эконо-

178