Page 108 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

"": = ... = Дойдум - Уус-Алдан Хорою ................................................ ...........

торбос өллөҕүнэ улахан аһыы буолара, ардыгар ытаһар да этибит. Сүөсүһүттэргэ үлэлиир
усулуобуйатолору баара. Ол курдук хотон иһигэр кыра баанньык баара, олорор уопсай дьиэлээхпит.
Ас астыыр оһох, остолобуой үлэлиирэ, радио, телефон баара. Үлэ кэнниттэн үөрэх, маассабай
ааҕыы, оонньуу, көр. Усулуобуйабыт олус бэрт этэ. Үлэҕэ өрө күүрүүлээхтик үлэлиирбит. Хотон
үлэһиттэрэ дэммэт этибит. Барыбытыгар биир кытаанах режим баара. Ол маннык этэ: сарсыарда
туруу, хомунуу, аһааһын, үлэҕэ тахсыы /сүөһүнү ыраастааһын, аһатыы, үлэттэн киирии, эбиэт,
утуйуу 1-тэн 2-гэ чааска диэри /күнүс//, үлэҕэ тахсыы, үлэттэн киирии, быстах аһааһын, үлэҕэ
тахсыы. Ынах ыаһын, хомуйуу, ыраастааһын, үлэттэн киирии, киэһээ аһылык, үөрэх, военнай
үөрэх, оонньуу-көр, утуйуу». Дьэ хайдахтаах курдук тэринииний? Маннык усулуобуйа билигин
ити «Кыймаласпыт» ыччат фермата тэриллибит кэмиттэн ыла 56 сыл ааста. Онтон ыла биһиги
материальнай культурнай таһыммыт төһөнөн үрдээтэ. Билии-көрүү, техническай прогресс төһө-
нөн сайынна? Ол эрээри, билигин да сүөһү иитиитин үлэтигэр фермаларга культура, ыраастык
туттуу, ферма ис-тас өттүн ыраастааһын механизацияны киллэрии, үлэһиттэр үлэҕэ эппиэтинэстэрэ,
толорор үлэлэрин хаачыстыбата билиҥҥи сайдыылаах кэм усулуобуйатыгар өссө да эппиэттээбэт
дуу диэх санаа киирэр. Оччотооҕу отутус сыллаах колхозтаах ыччат өйө-санаата, саҥаҕа тар-
дыстыыта, үлэҕэ эппиэтинэһэ, хаачыстыбата, дьоҥно-сэргэҕэ, культурата, дисциплината билигин
киһини сөхтөрөр. Бу ферма үлэтин опыта Саха АССР 15 сыла туолуутугар республикаҕа холобур
быһыытынан анал брошюраҕа суруллан турардаах. Бу фермаҕа оччотооҕу кэмнэ үлэлээбит ыч-
чаттартан билигин уһун кэмкэ сүөһү иитиитигэр үлэлээн баран, онтон пенсияҕатахсыбыттартан:
ыанньыксыттар Атласова Марфа Николаевна, Ноговицына Ирина Алексеевна, Петухова Мария
Егоровна/Түүлээххэ олорор/, Бурцева Татьяна Ивановна, Бурцева-Окорокова Варвара Еремеевна
/Мэнэ-Хаҥаласка/, Ноговицына Елизавета Николаевна /Мындаабаҕа олорор/ кэлин трактористка
буолта, Бурцева Анна Ивановна /Якутскайга олорор (Кустуурап кэргэнэ)/, Бурцева Анна Михайловна
/Тандаҕа олорор/ бааллар.
Билигин даҕаны бу ыччат сүөһү иитиитигэр тэриллибит коллектив үлэтэ, сүөһү иитиитигэр
үлэлиир ыччаттарга үтүө холобур буолуон сөп. Билигин даҕаны итинник ыччат коллективтарын
сүөһү иитиитигэр тэрийэн арендаҕа киллэртиир тоҕо сатаммат буолуоҕай?

/Сэрии, улэ ветерана Орлов Н.А. суруйдум
урукку «Кыймаласпыт» ферматыгар үлэлээбит
кэлин Уус-Алдан оройуонун бочуоттаах гражданина,
РСФСР персональной пенсионера Бурцев Петр Васильевич
уонна урукку ыаннъыксыт, билигин пенсиями олорор,
зоотехник Бурцева-Окорокова Варвара Еремеевна ахтыыларыттан/.

Бурцев Петр Васильевич

1917 сыллаахха бэс ыйын 23 күнүгэр Мүрү «Үҥкүр» көлүччэ таһыгар былыргы харана олох-
тоох дьадаҥы ыалга төрдүс оҕонон төрөөбүтүм. 1928 сыллаахха Мүрү томторун оскуолатыгар
1-группатыгар 2 кылааска быһаччы ылыллыбытым. Дьиэбэр, Семен Петрович Бурцев диэн убай-
даах этим, кини тулаайах хаалан мин эһэбэр иитиллибитэ, кини үрдүкү кылааска үөрэнэр буолан,
баскыһыанньаларга киирэн ааҕарга, кыратык суруйарга миигин үөрэтэрэ, ол иһин иккис кылааска
ылбыттара. 1933-1934 үөрэх сылларыгар УП-с кылааһы бүтэрэн, ити сыл күһүнүгэр Якутскайга
педтехникумна нуучча тылын отделениетыгар ылыллан үөрэнэн иһэн ыалдьан дойдубар төн-
нүбүтүм.
ЫБСЛКС райкома оройуоннааҕы профсоюз Советыгар үлэҕэ анаабыта, онно биир сыл проф-
совет инспекторынан үлэлии сырыттахпына, комсомол Райкома ыччат сүөһү иитиитин шефтэ-
һиитинэн сибээстээн төрөөбүт колхозпар фермаҕа ыыппыта. Онон 1935 сыл, күһүн кыстык саҕа-
ланыыта «Кыһыл Маяк» колхозка «Илин үрэх» ферматыгар «Кыймаласпыт» диэн учаастакка
ферма заведующайынан анаммыта. Онон ыччат ферматын тэрийэр туһунан туруорсан, 21 киһилээх
ферма тэриллибитэ, колхоз председателэ Ноговицын Роман Николаевич, колхоз үрдүнэн фермалары
салаИар Находкин Спиридон Михайлович биһи бачыыммытын өйдөөбүттэрэ, 21 киһини, 460 сүө-
һүнү, 4 сибиинньэни, 2 хотону уонна көлүнэр көлөнү сыһыарбыттара, сүөһү уонна сибиинньэ
аһылыгын толору хааччыйбыттара. Биһиги ыанньык ынаҕы кытта субан сүөһү эмньик сыһыа-
рыллыбыта, Ханнык да механизация суоҕа. Бригада састаабыгар 18 ыччат, 3 кырдьаҕас дьоннор
бааллара, Бурцева Мария-Куонаан эмээхсинэ үөрэтээччи быһыытынан сылдьар этэ, Ноговицын
Николай оҕонньор-сибиинньэни иитээччи, Бурцев Роман Улахан дорообо диэн эдэр киһи от

104