Page 111 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = ;= ^ Хоро нэһилиэгин историята = = = = = — ................ = = = = =

Олох, үлэ үөһүгэр

(Бурцев Данил Гаврильевич)
Данил Гаврильевич төһө да кырдьан аарыма саастаннар, оройуонун уонна нэһилиэгин истори-
ятын кэрэ-бэлиэ түгэннэрин, революция дэбилгэннээх событиеларын, социализмы тутууга боль-
шевистскай партия айар-тутар үлэтин, партия уонна норуот сүүһүнэн ахсааннаах биллиилээх дьон-
норун сырдык умнуллубат ааттарын киһи сөҕүөн курдук олус чуолкайдык өйдөтөлүүр. Ол собы-
тиеларга барытыгар активнай позициялаахтык үлэлээбит үтүө олоҕу олорбут кырдьаҕас.
Данил Г аврильевич түөрт уонтан тахса сыл устатыгар ССКП чилиэнинэн үрдүк аатын чиэ-
һинэйдик уонна достойнайдык сүгэн үлэлээн кэллэ. Хоролор ытык кырдьаҕастара бэйэтин төрөөбүт
нэһилиэгэр народнай депутаттар Советтарын депутатынан саамай уһуннук үлэлээбит үтүөлээх.
Олохтоох Совет органнарыгар уһулуччу көрдөрүүлээхтик үлэлээн, өссө сэрии иннинэ, 1935 сыл-
лаахха ССРС Киин Ситэриилээх Комитетын «Үлэ Г еройа» диэн грамотатын ылар чиэскэ тиксибитэ.
Ол историческай докумуон маннык ис хоһооннооҕо:
Үлэ Геройугар Грамота
Саха АССР Уус-Алдан оройуонун Хоро нэһилиэгинээҕи
Совет председателэ табаарыс Д.Г. Бурцевка.
Колхозтары тэрилтэ-хаһаайыстыба өттүнэн бөҕөргөтүүгэ, колхозтар уонна колхозтаахтар мате-
риальнай хааччыллыыларын өрө көтөҕүүгэ көрдөрбүт инициативалаах уонна эрчимнээх үлэҕин
үрдүктүк сыаналаан, сельскэй Совет үлэтигэр совет уонна колхозтар активтарын киэҥник түмэ
тардан, государственнай былааннары итиэннэ эбэһээтэлистибэлэри ситиһиилээхтик толорууну
хааччыйбытын иһин Бүтүн Россиятааҕы Киин Ситэриилээх Комитет Президиума Эйиигин «Үлэ
Геройа» диэн грамотанан наҕараадалыыр уонна харчынан бириэмийэлиир.
Бүтүн Россиятаа^ы Киин Ситэриилээх Комитет председателэ: М.И.Калинин.
Бүтүн Россиятаа^ы Киин Ситэриилээх Комитет секретара: Новиков.
Москва, Кремль. 1935 сыл, от ыйын 5 кунэ.

Оройуон кырдьаҕас коммуниһа, совете кай тутуу ветерана Д.Г.Бурцевтан соторутааҕыта биһиги
корреспондеммыт үйэ аҥарын устатыгар олохпут сайдыытын, бөдөҥ социальнай-экономическай
ситиһиилэр тустарынан санаатын атастаһарыгар көрдөстө. Онуоха Данил Гаврильевич маннык
интервьюну биэрдэ:
- Олох-дьаһах уһулуччу тубуста. Үөрэхтээхтэр бигэргэтэллэрин курдук, советскай дьон сүн-
ньүнэн үөрэхтэннилэр. Массыына, мотуор үлэтин үйэтигэр олоробут.
Онуоха эбии сатаан дьаһанарбыт буоллар, государство көмөтүн туһанан совхозтар өссө кыа-
ҕырыа, байыа этилэр...
Оҕонньор сатабыллаахтык дьаһаныы туһунан түбэспиччэ эппэтэҕин сабаҕалааммыт, аныгы
салайааччы-тэрийээччи хайдах үлэлиэхтээҕин туһунан биир эмит тылы этэригэр көрдөһөбүт.
- Быйыл үтүө сайын кэлэн ааста. Ол быйаҥын сатаан туһамматыбыт. От ыйын улахан анарыгар
кураан күннэр турбуттарын үрдүнэн, ходуһаҕа кыайыылаах үлэ тахсыбата. Маныаха биир бири-
чиинэ баар эбит: техниканы өрөмүөннээһин, үлэҕэ бэлэмнээһин кыайтарбата дииллэр. Отутус
сыллардааҕы колхоз салайааччылара, биригэдьиирдэрэ төһө да үөрэхтэрэ суоҕун иһин, итинник
олорон биэрбэттэрэ чахчы этэ. Урут даҕаны, билигин даҕаны оттооһун - тыын боппуруос. Мин
санаабар, государство көмөтүгэр наһаа өйөнөн сорохтор тыын боппуруоһу аанньа ахтыбат буол-
лулар. «Кыым» хаһыат «Хаалан иһэллэр» диэн критикатыгар куруутун биһиги оройуоммут аата
ахтыллар. Итиниэхэ биликҥи биһиги салайааччыларбыт хайдах сыһыаннаһалларын билбэтим,
оттон миэхэ, төһө да кырдьан үлэттэн тэйбитим ырааппытын иһин, улахан хомолто үөскээтэ.
Оттооһунна үлэлиир техниканы, наадалаах тэриллэрин кыһын-саас эрдэ бэлэмниир буоллахха,
хомуур бэлэмэ кыайтарааччы...
«Үлэ Геройун» бочуоттаах аатын ылбыт кырдьаҕас салайааччы-коммунист кэлэр сыллааҕы
үүнээйи хомууругар билиҥниттэн бэлэмнэниэххэ, суоҕу билигин булунуохха биитэр өрөмүөннэ-
ниэххэ диэн санаалаах. Сатаан дьаһаныы - итэҕэһи эрдэ көрүнэн ситэриниигэ, күөх сайын быйанын
туһаныыга былдьаһыктаах биир да үлэ күнүн сүтэрбэккэ үлэлиир курдук толору тэриниигэ баар,-
диир Данил Г аврильевич.
- Ааспыт сайын от үлэтин үгэнигэр сорох звенолар от кэбиһэр стоговозтара- сыһылбалара
суох буолан, хас да нэдиэлэлээх үлэ күнүн сүтэрбиттэрэ. Сорохтор мунньар массыыналарын
араамата тостубутун, охсор массыына тоҥолох вала алдьаммытын эмиэ от ыйыгар эрэ көрүнэннэр,

107