Page 128 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

......................................... = ......... Дойдум - Уус-Алдан Хорою .............................................................

Сылгы иитиитэ
1940 сыллаахха нэһилиэк колхозтарыгар 649 сылгы баара. Сэрии сылларыгар ортотунан 466
сылгы хаалбыта. Эбэтэр 183 сылгынан аччаабыта. Сылгы табаарынай ферматын сэбиэдиссэй-
дэринэн «Кыһыл маякка» Бурцев Гаврил Васильевич, Бурцев Василий Федотович, «Кыһыл агро-
номҥа» Бурцев Афанасий Иванович, «Нэлимнэ» Гуляев Лазарь Семенович; «Хатын сыһыыга»
Кырчаков Алексей Петрович, Аржаков Роман, Протодьяконов Семен Иванович I, Крылов Роман
Кузьмич.
Сылгы иитиитэ эмиэ күчүмэҕэй балаһыанньалааҕа. Сиртэн кэнчээри үүнүөхтээҕэр, сэтиэнэх
да от ордубатаҕа. Онон эмиэ атын оройуоннарга: Намҥа, Кэбээйигэ, Танда үрэхтэригэр үүрэн
хастаран, онно кыра от сыыһа атыылаһан, ону кэмчилээн сиэтэн сыл таһаараллара. Манна
сылгыһыттар Макеев Еремей Еремеевич, Бурцев Семен Семенович, Орлов Егор Николаевич,
Бурцев Иван Романович, Дьячковскай Гаврил Степанович, Гуляев Лазарь Семенович, Стручков
Иван Данилович, Петров Семен Иванович о.д.а. түбүктээх, ыныыр аттан түспэккэ кэриэтэ,
сылгыны көрөн-истэн күөххэ үктэннэрэллэрэ. 1944 с. түмүгүнэн «Кыһыл агроном» сылгы табаа­
рынай ферматын сэбиэдиссэйэ Бурцев Афанасий Иванович «Тыа хаһаайыстыбатыгар үчүгэй үлэ-
тин иһин», ССРС сирин оноруутун наркомунан 1945 сыл атырдьах ыйын 25 күнүнээҕи 353 №-дээх
бирикээһинэн «Социалистическай тыа хаһаайыстыбатын туйгуна» диэн значогунан наҕараада-
ламмыта. Маны таһынан көмө хаһаайыстыба быһыытынан т/х артыалларыгар сэрии бастакы
сылыгар 28 сибиинньэни, 188 кууруссаны ииппиттэрэ. Сэрии үһүс сылыттан сибиинньэ эстибитэ.
Оттон «Кыһыл маяк» артыалга Бурцева Акулина Алексеевна сэбиэдиссэйдээх куурусса фермата
1950 с. тиийэ иитиллэн турбута. Бу ыарахан сылларга сүөһү иитиитин баһылаан-көһүлээн, салайан
үлэлэппитүүттабаарынай фермаларын сэбиэдиссэйдэринэн буолаллар: «Кыһыл Маякка» - Бурцева
Анна Петровна, Егоров Прокопий Прокопьевич; «Кыһыл Агрономҥа» - Неустроева Матрена
Прокопьевна, «Хатыҥ сыһыыга» - Стручкова Евдокия Ивановна, Петров Егор Иванович, Петров
Семен Михайлович, «Нэлимнэ» - Бурцева Мария Романовна, «Куотукаҕа» - Ховров Григорий
Иванович, Крылова Татьяна Семеновна үлэлээбиттэрэ.
Итини сэргэ т/х артыалларын түүлэхситтэрэ государство валютнай фондатын ханатыыга
кырата суох кылааттарын киллэрбиттэрэ, кинилэр ортолоругар «Кыһыл Маяктан» - Андросов
Семен Семенович, Бурцев Михаил Васильевич, Аргунов Семен Кузьмич, Бурцев Егор Васильевич,
Готовцев Егор Петрович, Тролуков Михаил Иванович, «Хатыҥ сыһыыттан» - Петров С.И., Петров
Семен Михайлович, «Куотукаттан» - Жирков Тимофей Арсентьевич, Ховров Дмитрий Иванович,
Охлопков Аким Макарович, «Кыһыл Агрономтан» - Ноговицын Семен Павлович, Иванов Василий
Константинович, Скороходкин Константин.
Сэрии сылларыгар биир ыарахан үлэнэн биһигиттэн 120 көстөөх Моой үрэх уонна 90 көстөөх
Ааллаах Үүн государственнай суолталаах таһаҕаһын ат көлөнөн, тарыҥ уутун кэһэн, туруору
дабааннары тахсан, түһэн, кыһын устата түөртэ, биэстэ кырынан, саас ыам ыйын санатыгар
дойдуларын булаллара. Оччолорго биһиги оройуоммут таһаҕастааһын тэрийэн ыытааччы «Зо-
лотранс» диэн тэрилтэ баара. Ол тэрилтэ хонтуората «Кыһыл Маяк» колхоз киинигэр, Рыбкин
Петр Елифериевич диэн бэртээхэй майгылаах, сүрдээх үчүгэй тэрээһиннээх киһи олорбута. Кини
колхозтары кытта дуогабары таһаҕастааһынҥа түһэрсэрэ, таһаҕастааһын иһин хааччынан тө-
лөбүрдэр ахсааннарын оҥороро.
Сэрии сылларыгар бастайааннай таһаҕаска үтүө суобастаахтык үлэлээбит дьоннорунан
буолаллар: «Кыһыл Маяктан» Орлов Афанасий Тарасович, Макеев Иван Михайлович, Бурцев
Иван Романович, Макеев Еремей Еремеевич, Бурцев Афанасий Митрофанович I, Ноговицын Ни­
колай Алексеевич; «Куотукаттан» Крылов Роман Кузьмич, Копырин Тимофей Дмитреевич; «Хатын
Сыһыыттан» Петров Василий Николаевич, Крылов Николай Алексеевич, Кырчаков Николай
Петрович; «Кыһыл Агрономтан» Копырин Иннокентий Васильевич, Ноговицын Семен Павлович,
Орлов Влас Алексеевич.
Биир кытаанах үлэнэн саас оройуон киинин тэрилтэлэригэр оттук маһы бэлэмнээһин улахан
хампаанньата буолара. Манна элбэх көлө, үлэһит киһи тардыллара. Оттук маһы тэрилтэлэр
дьиэлэрин тастарыгар киллэрэн баран оҕонньоттору кытта оҕо, дьахтар ордук хото үлэлииллэрэ.
Биһиги ордук оройуоннай балыыһаҕа, оскуолаҕа, райсовет дьиэтигэр уонна элбэх МТС
локомотивыгар киирэрбит. Итини таһынан бэйэбит Чараҥнааҕы начальнай оскуолабытыгар, арыы
собуотугар бэлэмниирбит. Сэрии сылларыгар нэһилиэк бары колхозтара от суоҕунан, сылгынан,
элбэх ынах сүөһүнэн Кэбээйи, Нам, Байаҕантай, Түүлээх нэһилиэктэринэн көһөннөр, этэҥҥэ кыһыны
туораан тыыннаах эргиллэн кэлэллэрэ.

124