Page 31 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = = Хоро нэһилиэгин историята = = = = : = = = = =

Онтон Маппыыс төрөөбүт. Кэлин Ваня төрөөбүт.
Бөөчөрө улахан уола Николай, Куотука бастакы комсомолеһа. Киниттэн балыс Варвара диэн
кыыс Хардыыга Алексеев диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбыт. Билигин Элэһиҥҥэ олорор. Аччыгый
уол Петр Прокопийга уһаныыга балтаһытынан үлэлээбитэ.
Бурцев Михаил -Баһымньы. Куотука илин өттүгэр Ойбон көлүйэ үрдүнэн халдьаайытынан
таҕыстахха чугас Өҥүр диэн алаас баар. Ол алаас арҕаа сыырын үрдүгэр олорбута. Кини өҥүрдээҕи
дьиэтэ нуучча дьиэтэ. Ону таһынан Түөргээйи үрдүгэр хотонноох саха балаҕаннаах, Матырыас
диэн эмээхсиннээҕэ, Ньукулай уонна Баһылай диэн икки уоллааҕа. Баһымньы үчүгэй от охсооччу.
Баһымньы «Кыһыл сыыр» үрдүгэр Лүҥкэҕэ Быччаҕар Лэгэнтэйи кытта дьукаах олорон өлбүтэ.
Курилкин Николай Петрович - Саһыыр диэн алааска олорбута. Аҕата Бөллөрөөт Бүөтүр
диэн этэ. Курилкиннар Саһыыр халдьаайытыгар хотон салҕааһыннаах саха балаҕаныгар
олорбуттар. Саһыыр арыы тыатын иһигэр нуучча балаҕаннаахтара. Ону таһынан Өлөҥ Атахха
саамай илин уһукка сайылык нуучча дьиэлээхтэрэ.
Бастакы кэргэниттэн икки кыыс, үс уол оҕолоохтор. Онтон кэргэнэ өлбүтүн кэннэ, Наһаарап -
Габышев Николай Назарович балтын Елизаветаны кэргэн ылан биир уолламмыта. Ол кэнники
уола Курилкин Илья Николаевич. Николай Курилкин, Тааныкы диэн алаас үрдүгэр баар Габышев
Василий Павлович - Хахыр Хаабыһап туттубут саҥатык балаҕаҥна кыстаан олорон, эмискэ
ыалдьан өлбүтэ. Курилкинтан улахан оҕолоро Матырыас - Туурук диэн кыыс Гоголев Гаврил
Гаврильевич - Халла Хабырылла диэн киһиэхэ кэргэн тахсан баран оҕоломмотоҕо. Сэрии сыл-
ларыгар уруккута бэйэлэрин балаҕаннарыгар Саһыырга ыйанан өлбүтэ. Киниттэн балыс Баһылай
- Баай Баһылай колхоз тэриллиэҕиттэн суоччутунан үлэлээбитэ. Крылов Василий Александрович
өлбүтүн кэннэ кини кэргэнин ойох ылбыта. Онтон сотору арахсыбыта. Кэлин Миччээ кыыһа Мар-
фаны ылан, онтон биир Марфа диэн кыыстаммыттара. Баай бэйэтэ сэриигэ баран өлбүтэ. Баайтан
балыс Прасковья, Куотука бастакы комсомолецтарыттан биирдэстэрэ. Кэргэннэммэккэ эмискэ
ыалдьан өлбүтэ. Итинтэн балыс Бүөтүскэ, Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумугар
үөрэнэн иһэн бүтэрбэккэ төннөн тахсан, МТС-ка инструктордаабыта, райсовет тыа хаһаайысты-
батын отделыгар инструктор бухгалтерынан, онтон Куотука колхозка суоччуттаабыта. Ол оло­
рон армияҕа ыҥырыллан, немецтэри кытта сэриигэ билиэн түбэспит. Онтон эргиллэн кэлэн
«Маленков» колхозка суоччуттаабыта. Баһыччык оҕонньор ииппит кыыһын кэргэн ылбыта. Онтон
үс кыыстаах. Кэргэнэ Балаачча диэн. Ол кэнниттэн Матырыас диэн дьахтары кэргэн ылар. Онтон
оҕолоро суох. Бэйэтэ сэлликтээн өлбүтэ. Бүөтүскэттэн балыс Дмитрий диэн уол сэрии иннинэ
өлбүтэ.
Жирков Тихон диэн оҕонньор Илин Лампаайы халдьаайытыгар олорбута. Онно хотон
салҕааһыннаах саха балаҕана уонна нуучча дьиэтэ турбута. Ону таһынан Майаҕаска саха
балаҕаннааҕа. Ол балаҕан кулууп арҕаа өттүнэн баар быһыылааҕа. Тиэхээн эрдэ өлбүтэ. Уола
Дьөгүөр куоракка киирэн олохсуйбута. Онтон балыс Матырыас диэн кыыстааҕа. Ол Стручков
Охонооһойго кэргэн тахсыбыта. Тихон ааттаах тустааччы үһү. Киһини бэрбээкэйиттэн ылан
кыайара эбитэ үһү.
Крылов Гаврил Александрович III /Хаартыһыт Хабырыыс/- Оноопур уола. Лампаайы
улахан күөлүн соҕуруу үрдүгэр, саха балаҕаннааҕа, хоспохтооҕо, тыа саҕатыгар туспа хотоннооҕо.
Ыйы ыйынан хаартылыыр идэлээх эбит. Кинини кытта Кыкыйык улахан уола Сүөдэр батыһа
сылдьан хаартылааннар, биирдэ 16 сүөһүнү сүүйбүттэр. Онуоха Сүөдэрэ: «Чэ, нохоо, тохтуохха,
олус элбэх сүөһү буолла. Бачча элбэх сүөһүнү туруорар хотоммут да суох», - диэбит. Ону киһитэ
истибэккэ, салгыы оонньоон сүүйтэрэн кэбиспит үһү. Онтон ыла Хаартыһыт Хабырылла диэн
ааттаммыт. Кэлин ити идэтин быраҕан, колхозтары тэрийиигэ биир активнай үлэһит, «Куотука»
колхоз бастакы председателэ (кини иннинэ Конников Петр - Бэксэйэ уола председателлээбитэ),
Хоро нэһилиэгин биир бастакы коммуниһа, кэлин оройуон биир улахан колхоһа «Кыһыл Маяк»
председателэ буола сылдьыбыта. Онтон дойдутугар Куотукаҕа тахсан сэлликтээн өлбүтэ. Ха­
бырыыс Лөгөй нэһилиэгиттэн Тоһуйбах диэн хос ааттаах киһи кыыһын кэргэн ылан, онтон биир
Өлөөнө диэн кыыстаах. Ол Тулунаҕа Троев Степан Николаевич диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбыта.
Кэргэнэ Балбаара Бушуев Лааһар диэн киһи бииргэ төрөөбүт аҕаһа. Елена II үс кыыс оҕолоох.

27