Page 34 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

11........ = = = :1:1: ::::: Дойдум - Уус-Алдан Хорото = = = = = = = = ^ = ^ = := = ::1 ;:1:,
оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан бэрт эрдэттэн оройуоннааҕы уонна республикатааҕы хаһыаттарга кор-
респонденныыра. Хоһоон суруйуутунан күүскэ дьарыктаммыта. Сэттис кылааһы бүтэрэн баран,
хаһыат литсотруднигынан үлэлээбитэ. Кини суруйбут хоһоонноро оройуоннааҕы уонна рес-
публикатааҕы хаһыаттарга өрүү бэчээттэнэллэрэ. «Уон саастаах пионеркам» диэн хоһооно ааҕар
кинигэ диэн начальнай кылаастар үөрэнэр учебниктарыгар киирбитэ. Оччотооҕуга буолбут суру-
йааччылар съезтэригэр сылдьан Туобулаахап, Дьүөгэ Ааныстыырап диэн эмиэ бэйэтин курдук
эдэр суруйааччылары кытта билсэн, бэркэ табаарыстаһан тахсыбыт этэ. Онтон сэлликтээн хаалан,
Куотукаҕа дьонугар тахсан олорон, сэрии иннинэ 1941 с. саас кулун тутарга дуу, муус устарга дуу
өлбүтэ.
Нээтэттэн бал ыс Мааппа - Крылова Марфа Степановна 1 1946 с. промкомбинакка бухгал-
терияҕа, кэлин Хоро н/советыгар уһун кэмҥэ секретарынан үлэлээбитэ. Аччыгый Марфа Куотукаҕа
олорон ыалдьан өлбүтэ. Ити 1946 с. этэ, күһүн. Аҕалара Ыстапаан балачча тэтиэнэх киһи эбитэ
үһү. Охсуһууга үһү.
Копырин Тимофей Дмитриевич - Табыаска. Бүөр күөлгэ хотон салҕааһыннаах нуучча
дьиэлээҕэ. Ол иннигэр үрдүк улахан ампаардааҕа. Итини таһынан, Бүгүйэх соҕуруу үрдүгэр,
күүлэлээх нуучча дьиэлээҕэ. Ол дьиэтин бөһүөлэктээһин саҕана Куотукаҕа көһөрөн таһаарбыта.
Табыаска аҕата уус киһи эбит. Онон кини балаҕан дьиэни туттубакка, наар нуучча дьиэтин тупубут.
Табыаска Куотука колхозка биир маннайгы чилиэнинэн киирбитэ. Сүрэҕин биэрэн кыһанан
үлэлээтэҕинэ, сүрдээх кыайыылаах үлэһит. Ол ардыгар ньуолбардаан аанньа үлэлээбэт этэ. Ол
иһин оччотооҕу дьон үлэҕэ активноһа үрдүк эрдэҕинэ өрүүтүн критикаҕа тардыллара. Үлэлии
сылдьан Табыаска: «Хайа, бу хаһан үлэлээн бүтэбит, бүгүҥҥүнэн күн бүтэр үһү дуо, сарсын күн
үүммэт үһү дуо? Үлэбитин бүгүн барытын бүтэрэн баран сарсын туту гынабыт?» - диэн оонньуу
кэриэтэ эппитэ Куотукаҕа уопсай мунньахха кириитикэлэммитэ уонна ол норуокка уос номоҕо
буолан кэпсэммитэ. Табыаска сүрдээх бэһиэлэй тыллаах-өстөөх киһи этэ. Кини Өлөксөй оҕон-
ньордуун - Ноговицын Алексей Филипповичтыын иккиэн «Куотука» колхоз дьиэлэригэр ба-
рыларыгар кирпииччэ оһохтору туппуттара. Оһохчутунан Алексей, көмөлөһөөччүтэ Табыаска.
Табыасканы Алексей оҕонньор көссүүлэһэн онорбут уола дииллэрэ. Табыаска ийэтэ Көбөҥ эмээх-
син. Табыаска Ылдьаанатытган икки кыыс, икки уол оҕолоох. Ону таһынан биир кыыһы Өлөөөнөнү
ылан ииппитэ. Ол ииппит кыыһа сэрии иннинэ Шестаков Иван Дмитриевич диэн «Кыһыл агро-
номҥа» суоччуттуур киһиэхэ кэргэн тахсыбыта. Онтон Шестаков Иван диэн биир уоллаах. Өлөөнө
хаайыыга олоро сылдьыбыта. Онтон биир уоллаах кэлбитэ. Ол уол кэлин Дьокуускайдааҕы госу-
дарственнай университеты бүтэрэн баран, ветеринарнай врач идэтин ылбыта. Улахан кыыһа Елена
Дьааныскайга, Прудецкай Егор диэн Дьаанытган кэлбит киһиэхэ кэргэн тахсыбыта. Элбэх оҕолоох,
сиэннэрдээх. Иккис кыыһа эмиэ Елена - Ньолбой диэн, лесхозка үлэлиир Киренскэй Василий
Куприянович диэн киһиэхэ кэргэн тахсыбыта, оҕолоро суох. Улахан уола Егор - Дуомуска Ма-
йаҕаска электрик. Кэргэнэ суох. Аччыгый уол кэргэннээх, элбэх оҕолоох.
Копырин Павел - Тыла суох. Бүгүйэх халдьаайытыгар хотон салҕааһыннаах саха балаҕан-
нааҕа. Балаҕанын иннигэр улахан нуучча дьиэлээҕэ, элбэх күрүөлээҕэ-хаһаалааҕа. Тыла суох бэйэтин
бириэмэтигэр сэниэтик олорбут оҕонньор. Улахан унуохтаах, киэҥ харахтаах, кып-кыһылынан
көрбүт, улаханнык хайыта баран саҥарар оҕонньор этэ. Кыра оҕолорго наһаа үчүгэй. Тыла суох
икки уоллаах, улахана Яков диэн кэргэннэммэккэ сылдьан өлбүт. Яков Кыһыл Сыыр үрдүнээҕи
маастардар — Курилкиннар дьиэлэригэр хаартылаабыт. Онтон балыйсыбыттар быһылаах, Кы-
йаамсык кэргэнинээн кырбаабыттар. Дьон араас кэпсээнинэн, балбааҕынан көхсүн тобулу бы-
рахпыттар, сорохтор бурдуктардар таас тутааҕар көхсүнэн түһэрбиттэрэ дииллэрэ. Онтон сылтаан
хаана баран өлбүт. Онтон ыла Тыла суох Курилкиннары сөбүлээбэт үһү. Аччыгый уол Тоотоон
Дмитрий диэн элбэх саҥалаах, сымыйаччы, албын киһи этэ. Тыла суохтар хайа да колхозка
киирбэккэ бытархайынан олорбутгара. Тоотоон ханнык эрэ дьыапаҕа хаайыыга киирэ сылдьыбыта.
Тыла суох бэрт дьоҕурдаах. Тууну, тымтайы оҥорон атыылыыр үгэстээҕэ. Тоотоонтон биир Ньу-
кулай диэн уол хаалбыта. Майаҕаска дьиэ туттан баран кэлин сэлликтээн өлбүтэ. Киниттэн элбэх
оҕо хаалбыта.Копырин Иннокентий Дмитриевич - Быччаҕар Лөгүөнтэй. Кыһыл сыыр аартыгын
тахсары кытары хоту диэки «Лүҥкэ» үрдүнэн тыаны солоон хотон салҕааһыннаах саха балаҕанын

30