Page 46 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү

тымныылар туспэккэлэр, хаЬыы сылгылара дьыл баччатыгар диэри тулустулар.
Сарсыарда эрдэ тураммыт тэрээЬиннээх хаЬаайыстыба салайааччытынаан
Николай Хомподоевтыын сылгыЬыппытын Семен Егоровы хаЬыыга сылдьар
сылгыларын коре бараары бэлэмнэнэ сырыттадына кыл муччу баттастыбыт. Сэмэн
сылгыЬыт курдук уустук улэдэ илиитин араарбакка лоп курдук 40-нус сылын, ол
иЬигэр кэлинлги уон сылын “Танда” тэрээЬиннээх хаЬаайыстыбатыгар утуе
суобастаахтык улэлээн кэллэ. Кини дьоЬун улэтин ситиЬиилэрин биир
дойдулаахтара учугэйдик билэллэр. Ииччэх-бааччах урэх сирдэрдээх Танда сирин-
уотун, сылгы хаЬыытын туругун бэйэтин биэс тарбадын курдук учугэйдик билэр.
Уопуттаах сылгыЬыт алаастарга, урэхтэргэ аЬылык теЬе баарын корен сылгыларын
маршрутун уларыта сылдьан хастарар идэлээх. Кинини кытары бииргэ улэлиир
сылгыЬыттар Р.Н.Готовцев, И.И.Корякин бу улэдэ эмиэ сыстадас, ханныктаах да
ыарахан улэттэн толлон, саллан турбат сурдээх улэЬит дьоннор. Николай Саввич
сылгыЬыттарыгар эркин курдук бук эрэнэрэ, ол кинилэр куннээди улэлэрин тумугэ
арылхайдык кердерер. Ол эбэтэр
сылгыЬыт Сэмэн хайа кун сылгы муоЬатын тэЬиинниэдиттэн эппит тылын
сиргэ-буорга тэпсэ илик, биир тыллаах сылгыЬыт буоларын дьыаланан кердерон
кэллэ.
Быйыл хаар халыннык тустэ. Миэстэдэ сылдьан билистэххэ, балаЬыанньа
ханан да араа-бараа. Мантан саас тибии-хаЬыы буолара чуолкай, хомурах кытаатыа,
чин'иэ турдада. Сылгы кыстыгын саамай ыарахан, эппиэттээх кэмнэринэн кулун
тутар, муус устар, ыам ыйдара буолаллар. Бу кэмнэргэ эрдэ эбии аЬылыкка киирбэтэх
молтеебут сылгылар ыран, дьуукэрэн охтор тубэлтэлэрэ тахсыах курдуктар.
Былырыын Танда тэрээЬиннээх хаЬаайыстыба сылгыЬыттара кулун дьыалабыай
тахсыытын — 82 бырыЬыанлга тиэрдибиттэр. ТоЬенон элбэх теруоду ыладын даданы
соччонон сылгы иитиититтэн ыраас барыЬы ылыаххын сеп. Маны сылгыЬыттар
Семен Семеновичтаах олус учугэйдик билэллэр, ол туЬугар куустэрин-уохтарын
харыстаабакка, сылайары-элэйэри билиммэккэ, бириэмэлэрин да аахсыбакка
урааннаах уЬун куну быЬа тубугурэллэр.
Звено быйыл уопсайа чааЬынайдыын — 200 сылгыны, бу иЬиттэн — 100-тэн
тахса теруур биэни корер-харайар. Сылгылара хоту, ардаа урэхтэринэн Таатта сиригэр
тиийэ тэнийэн сылдьаллар. КыЬынтгы базалара Тандыгы урэдэр уонна Бааппыга
бааллар. Манна урдугэр олорон улэлииргэ усулуобуйа толору баар. Сылгы базата
сылгыны керуугэ-истиигэ, биэни теретуугэ, убаЬаны иитиигэ уЬулуччу улахан
суолталаадын туЬунан сылгыЬыт этэ да барбат. Хаардаах ыйдарга теруур, харыатыыр
биэлэри базада адалан туталлар. Сиргэ, толоонно тереебут биэ одотун хаарга,
хомурахха буккуйан елеруен сеп. Дьэ, ол иЬин теруур биэлэрин саастарынан
наардаан туспа тутан, тегурук суукканы эргиччи кытаанах дьуЬуурустубаны
олохтууллар. Кыра сылгылары уонна сана аЬылыкка киирбиттэри кунус ириэнэххэ
толоонтго таЬаартаан хастара-хастара киэЬэ, сарсыарда эбии аЬатар идэлээхтэр эбит.
—Кун бугунлгээнтгэ диэри дьеЬегейдербутун кытары одолуу эллэхтэЬэн
кэллибит. Онуоха эбии оппут кырыымчык, хаачыстыбата да мелтех. Ону салалтабыт
билэ-кере сылдьан кыада баарынан кемелеЬе сатыыр, — диэн туох баарынан
балаЬыанньатын билиЬиннэрэр араас кубулдаттаах сылларга улэлээбит уопуттаах
сылгыЬыт. Бугун Тандыгы урэдэр баар сылгыларбытын кэрийэн керуехпут,
туруктарыттан керен базабытыгар адалан эбии аЬатыахпыт. Айылда одолоро диэх
курдук, кулун тутартан садалаан ыам ыйыгар диэри биэлэрбит сунньунэн тереен
ехтэрэ.
—Быйыл теЬе кулунчугу ылыаххытын себуй? — диэн ыйыталаЬабын.
СылгыЬытым бэрт ыраады толкуйдаабыттыы чочумча салата суох олорбохтуу туЬээт,
сэрэдэдийбит куолаЬынан.
—0с хоЬооно этэринии чоппуусканы куЬун аадаллар диэбиттэринии, эрдэттэн