Page 32 - Портнягин. Муру алаас барыбыт биьигэ

Ill I I
1/
СЗчА ҮРҮ алаас - барыбыт биһикпит

Ill Illi III Illi Illi
кииннээҕин туһунан киһини саарбахтатар элбэх үһүйээн баар,
биһиги курдук боростуой дьон соччо өйдөөбөт кэпсээнэ элбэх.
Холобур, 1934 сыллаахха Өлтөх нэһилиэгин сээркээн сэһэнньит-
тэрэ Миитэрэй уонна Уйбаан Куобараптар кэпсээннэринэн, Сэ-
һэн Боло суруйбутунан, Лөгөй Тойон Эллэй Боотур хос сиэнин
курдук ахтыллар. Мин өйдүүрбүнэн, Эллэй Боотур Өлүөнэ сүн-
ньүн булаат, Тыгын Тойон иитиэх дуу, хамначчыт дуу кыыһын
кэргэн ылар. Ол эбэтэр Тыгын күтүөтэ буолар. Оччоҕо Тыгын
Тойон боотурдара тоҕо күтүөттэрин - Эллэй сиэннэрин Тарбыах
баайы уонна Сыҥаах Абыйыкааны (Амыыкааны) - Бороҕон
улууһугар тахсан кырган кэбиһиэхтээхтэрэй. Оттон «Лөгөй нэ-
һилиэгин былыргыта» диэн кинигэҕэ Лөгөй Тойон оҕо сааһа!———
ааспыта уонна олорбут сирэ-өтөҕө Таргылдьыма күөп таһыгар
баар алааска II Тулунаҕа диэн суруллар. Оччолорго Суоттуттан
Дүпсүҥҥэ диэри хара сис тыа, мэнээх киһи Таргылдьыманы бу-
пан тиийбэт сирэ буолуохтаах.
Иккиһинэн, 2022 сыл ыам ыйын 12 күнүгэр тюрколог
Юрий Васильев-Дьаргыстай «Саха төрдө буолбут Эллэй Боотур
ким этэй?» диэн бэртээхэй ахтыы сурук (ыстатыйа) таһаатта-
ким этэй?» диэн бэртээхэй ахтыы сурук (ыстатыйа) таһаатта-
ран турар. Ол ыстатыйаҕа Эллэй Боотур монголлуу тыллаах..........
кидань омук ыраахтааҕытын чугас аймаҕа «принц» уол дэнэр.
Бу кидань омуктары Уһук илин олорор Маньчжурия диэки олох-^)
тоох тоҥустуу тыпплях сэрииһит омуктар 11131115 сыпплп
тоох тоҥустуу тыппаах сэрииһит омуктар 1113-1115 сыллар
диэки кырган кэбиһэллэр. Тыыннаах хаалбыттара кумах ку-
1111__йаар нөҥүө Орто Азияҕа куотан тиийэн саҥапыы олохсуйаллар.
Бу ыстатыйаҕа Эппэй Боотур Саха сиригэр хаһан кэпбитин туһу-
нан маннык суруллар «Эллэй Боотур Уһук илин Маньчжурия =
MIUULTI/
Кглглтхгтл \7nX7T/" ППТ1П 1\Л О ГЛ-ГТМГХГТЛТ-ТСТ—-______"______
сириттэн 1120-1130 сыллар диэки күрээбит, Саха сиригэр ол
саҕана кэлбит буолуон сөп». Оччотугар Эллэй Боотур нууччалар
Саха сиригэр кэлиэхтэрин 500 сыл анараа өттүнээҕи киһи буо-^
лар. Оттон Тыгын Тойон уонна Лөгөй иккиэн 17-с үйэ (XVII) дьо-
но буолалларын ким да мэлдьэспэтэ буолуо.
Аны биир маннык миэхэ тус бэйэбэр өйдөөбөт суолум баар.
2013 сыллаахха Иннокентий Сосин «Суон сурахтаах Суола үрэх»
диэн бэртээхэй кинигэни таһааттарбыт. Ол кинигэттэн быйыл
2024 сыл алтынньы 17 күнүгэр «Кыым» хаһыакка «Дьаҥхаады»
диэн дьоҕус быһа тардыы тахсыбыт этэ. Онно этиллибит Эллэй
Боотур Сыспай Сыһыах диэн Омоҕой баай кыыһын ойох ] ылбы-|^^