Page 104 - Майаҕатта Бэрт Хара

>1АЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА

сылдьар. Тыгын курдук улууканнаах ро сылдьыбыт сахалар биир эмиэ мээ-
киһи сахалар дьоллоругар төрөөн, кини рэйэ биллибэт күүстээх бухатыырдара,
тобуллаҕас, оҕуруктаах өйүн күүһүнэн «Эллэйадаҕа» нууччалыы суруллубуту-
сахалары бэйэтин тула мунньан кыайыы- нан эттэххэ «человек особо выдающихся
ны ситиспитэ. Онуоха удьуор бухатыыр качеств», хас да уус төрүтэ буолбут Бэрт
боотурдар Дьөппөн, Хара Сирэй Дьоҕуу- Хара Өлүөнэ өрүс биэрэгэр чугас олор-
дай, Бэрт Хара курдук күдэн күүстээхтэр бутунан сирдэтэн, киниэхэ сыһыаннаах
күүс-көмө буолбуттара диэххэ сөп кур­ түгэннэрин түмэ сатаатым. Онон манна
дук. Итинник дьону хайа сатанарынан киһи мунаахсыйара суох. Маныаха этно­
бэйэтигэр сыһыаран, ордуктарын күтүөт граф, учуонай Гаврил Васильевич Ксе­
оҥосто сатаатаҕа. Манан «Эллэйадабы- нофонтов үлэтэ биһиги сүдү баайбыт
тын» сабабыт. Хара нэһилиэгин Мыла буолар.
үрэҕин Айалаахтыыр суол төрдүгэр оло-

6. БЭРТ ХАРАҔА СЫҺЫАННААХ ЧАХЧЫЛАР

Мантан аллараа Бэрт Хара туһунан суох төлөөн испитин туһунан докумуон-
нууччалары кытта эйэ-дэмнээхтик кор- нары көрдөрөбүн.
сүһэн көрдүүр дьаһаахтарын айдаана

Зыков Иван Егорович учуонай этэринэн, Хара аҕатын туһунан сурукка киир-
бит бастакы докумуонунан дьаһаах хомуйар хаһаах Антон Добрынскай 1630 с.
иһитиннэриитэ буолуон сөп. «Нөөрүктээйи уустарыттан, Токко, Долгуура, Бэрт
Хара дьаһааҕы төлөөтүлэр»,— диэн кини бэлиэтээбитэ. Онон биһиги төрүппүт Өнү-
гүттэ Бэрт Хара Нөөрүктээйи уустарыттан үһүс кинээһинэн анаммыт эбит. Кинээс-
тии илигиттэн түһээнин төлүү сылдьыбыт, өссө саарба саҕынньаҕы кытта биэрбит.
Ону Галкин маннык суруйбут: «Взята государева ясаку с нерюктяйского мужика
г. Берьккары шубу соболью».
1639-1640 сс. иһитиннэриигэ: «Того исла взята государева ясака так же нерюк-
тяйской волости вновь г. Бэрть-Кары четыре соболя без хвостов, восемь соболей с
хвосты. Подарков дано ему три прятку бисеру, три прятку одекую. Октябрь. 15.
1640 г.».
Хара нэһилиэгин историятын кинигэтигэр 17 стр.: «Кэмниэ-кэнэҕэс 1642-1643 сс.
эмиэ ити кинигэҕэ Нөөрүктээйи кинээстэринэн маннык дьону ааттаабыттар —
Киринэй, Балагур, Беркары — Бэрт Хара, дъэ, кинээс солотугар тиксибит».
Моорук Суолатыгар олорор ытык кырдьаҕас, фольклорист, кыраайы үөрэтээччи
А.М. Апросимов ити Бэрт Хара туһунан докумуону түһээни хомуйар казактар суруй-
буттарын «Материалы по истории Якутии XVII века» иккис туомугар 294 стр. баарын
ыйан биэрбитэ. «Бертькары да сын ево Селбук, а по ясачной проронки 156 г. и по
сыску слова лично написано, что де тот Бертькары в проронки в 152 г. умреЩын де
ево Селбук живет в Мегинской волости подле Орла Кинтеева. А скота де у него ни­
чего нет, по спр. против 148 г. довелось инородца Берткары ясачной проронки на те
годы, в которых жив был, на 149 г. 5 соболя, на 150 г. 12 соболя, 151 г. и на 152 г. по
12 соболя, да на сыне ево Селбуке по спросе против 150 г. довелось я, ныне на 157 и на
проронки, 156, и на 155 г., по 12 соболе на год, да по той же спросе довелось с того
же Селбука на 153 и на 154 г. ясачной по 12 соболя на год».

Дьэ, манна Бэрт Хара мооруктарга бэх, туга да суох кулут уолга. Дьинэр, ол
билиэн түбэспит кулут уолуттан Селбук- кэмҥэ түөрт ынахтаах ыал хаһаайыныт-
тан сылга уон иккилии кииһи туттаран тан биир кииһи туттарарыгар сорудах-
иһэригэр сорудахтаабыттар. Бу наһаа эл- тыыллара. Оччотугар бу кулуппут барыта