Page 101 - Майаҕатта Бэрт Хара

МАИАҔАТТА БЭРТ ХАРА
I
элбэхтэрин «Эллэйадаттан» аахтыбыт. олохсуйа сылдьыбытыгар сөп. Онтон
Кини арҕаа ханаластарга Тыгын күтүөтэ, бэйэтин төрөөбүт-төлөһүйбүт сиригэр
боотура буолан, күүһүн-уоҕун, хоодуот Илин Хаҥаласка бэрдин биллэрбэккэ
сырыыларын, кыайбытын-хоппутун дьон сылдьыбыта киһи быһыытынан көнө, сэ-
сөҕүөр, уос номоҕо оҥостуор, улаханнык мэй буоларын кэрэһэлиир.
аатырыар-сураҕырыар диэри өр кэмҥэ

Хара нэһилиэгин историятын кэпсиир «Төрөөбүт дойдубут Хара нэһилиэгэ» ки-
нигэҕэ А.А. Бурнашев Татьяна Афанасьевна Чярева суруйуутуттан ылбыта сүрүнэ:
« Б ы л ы р Т ы гы н са ҕ а н а б у ү р ү й э -х а р ы й а си р д ээх , о к к у ч а х , т ы ы м п ы а л а а с т а р -
| д а а х д о й д у га к уо б а х , с а а р б а ү ө с к ү ү р э үһ ү. О н н о Т ы гы н у о л а Ч ы лл аай ы (Ч ал лаай ы )
с ө б ү л э эн б ул т уур а , к у о б а х х а а й а и и т эр э үһ ү. А й а л а р ы н к ө р д ө ҕ ү н э, и н н и гэр -к эн н и гэр
б ү т ү н н ү ү б ы т ы р ы ы с к у р д у к к у о б а х с ү гэ н к эл эр э үһ ү. О л иһин А й а л а а х д и эн а а т т а м -
м ы т .
А й а ч а а х т а һ ы га р М ы л а ү р э гр р б ы л ы р гы х а р а л а р т ө р ү т т эр э Б эр т Х а р а — олус
к ү ү с т ээх киһи ол орбут . К эп с ээн б ы һ ы ы т ы н а н Ч аллаайы Б эр т Х а р а н ы к ы т т а күрэх-
т эһ э б а р б ы т у о н н а саллан к ү р эх т эсп эк к э т өн н үбүт . И т и эт ии н и ол охт оох кы р д ъ а -
ҕ а ст а р к эп сээн н эр э т уоһ улуур. Б эр т Х а р а у о л а т т а р д а а х эб и т : Б ы д а й , Х алап аан , К у-
м а л а а н (кулут ) д и эн дъон т он Х а р а н эһ и л и эгэ ү ө с к ээб и т » (с. 12).

Выдай ыччаттара үксүлэрэ Догдоҥо- уонна Халапаан Арҕаа Хаҥаластан күрэ-
нон, Иккис Мөҥүрүөн сиринэн олохсуй- тэн аҕалбыт дьахтарын кытта кэлсибит
буттар, кумалааннар Чүүйэ куулатынан, уола Көтөт сыдьааннара бу Хара нэһи-
Ходоро эргин үөскээбиттэр, халапааннар лиэгин дьонун-сэргэтин үөскэппит.

2. МАЙАҔАТТА ХАРА УОННА ӨНҮГҮТТЭ ХАРА

Элбэх суруйууларга аахпыппар, кэп- һыгар мээнэ киһи өттүгэстээбэтэх эбит.
сээннэртэн истибиппэр олоҕуран Майа- Хаҥалас төрдө Дыгын кырдьаҕас күтүөтэ
ҕатта Хара уонна Өнүгүттэ Хара туһунан Майаҕатта Бэрт Хара бэйэтинэн кэлэн
маннык кэпсиэхпин баҕарабын. Өнүгүт- сытар эбит буолбаат»,— дни санаабыт.
тэ Хара бэрт элбэх хамначчыттаах, хара- Ол кэннэ киһитигэр:
был дьонноох, харалар төрүттэрэ буол- — Миэхэ киирэн сыта түһэн, сынньа-
бут аймах-чаҕыр дьонноох. Бэйэтэ бэрт нан, хонон-өрөөн бар,— диэн көрдөспүт.
күүстээх-уохтаах, модьу-таҕа көрүҥнээх, Ону киһитэ ылынан, дьиэҕэ киирбит.
үскэл хара киһи. Элбэх уолаттардаах. Өнүгүттэ ас бастыҥын тартаран, кэпсээн
Арай биирдэ сылгыһыт уолаттара сыл- бөҕөтүн кэпсэтэн үс хонукка бэркэ маа-
гы көрдүү сылдьан Майа арҕаа баһыгар нылаан хоннорбут.
биир олус бөдөҥ киһи утуйа сытарын — Дьэ, саҥа билсибит атаһым, кыр-
көрбүттэр. Кинилэр кэлбиттэрин билбэк- дьык да, үтүө дойдуга олорор эбиккин.
кэ, бэл кумаар сииригэр кыһаммакка, Собото эмиһин, куһа-хааһа элбэҕин
бэрт үчүгэй баҕайытык утуйа сытара үһү. сөҕө санаатым. Маннык эбэҕэ бар дьо-
Уолаттар уһугуннара, хантан сылдьарын, нуҥ олоҕо чөллөөх буоллун, ыалдьыбак-
ким диэн буоларын ыйыталаһа барба- ка-сүппэккэ үүт турааннык олоруҥ!—
м тахтар, улахана бэрдиттэн толлубуттар. диэн алҕаан барбыт.

Дьиэлэригэр тиийэннэр Өнүгүттэ Хараҕа Кырдьык Майаҕатта алҕаабытын
кэпсээбиттэр. Онуоха, кырдьаҕас бэйэ­ курдук Өнүгүттэ Хара олоҕун дьоллоох-
тэ тахсыһан утуйа сытар киһини кытта тук олорбут. Хара нэһилиэгин төрүттээ-
кэпсэппит. бит. Күн бүгүҥҥэ диэри кини дьоно олох
Өнүгүттэ: «Мин алааһым арҕаа ба- сирдэригэр олохсуйан олороллор.