Page 105 - Майаҕатта Бэрт Хара

МЛИЛҔЛТ1Л БЭРТ ХАРА
48 ынахтаах буолан тахсар. Сүрдээх дии! таатахха Бэрт Хара улахан баай буолан
Кулут киһиэхэ итиччэ элбэх сүөһү хан- кинээстээбитигэр сөп. Бадаҕа, нуучча
тан кэлиэҕэй. Аҕата кинээс буоларынан хаһаактара уолу кулутуттан босхолотон,
итиччэ элбэх түһээни түһэрдэхтэрэ. Аҕа- көҥүл сылдьан бултууругар дьаһайбыт-
та өссө тыыннааҕар саарба саҕынньаҕы тар диэн сабаҕалыахха эмиэ сөп курдук.
Галкин хаһаакка биэрбит, онон сылык-

7. ХАРА ОҔУСТААХ ХАРА КҮТҮӨТТЭЭҺИНЭ

Алтан нэһилиэгин кырдьаҕас олохтооҕо, абаҕам Сидоров Прокопий Маркович
кэпсээбит номоҕо баар. 1953 с. фольклорист Афанасий Семенович Порядитса
кэпсээбитин мин ол кэмҥэ оскуола оҕото суруммутум.
«Биһиги төрүттэрбит олорор өтөхтөрүгэр күһүн мангнайгы тымныы түһэр
кэмигэр биир киһи хара оҕуһу миинэр мингэ оҥостон кэлбит. Ыаллар идэһэҕэ анаан
түөрЩэх уотуллубут кунан оҕуһу сүүскэ биэрэн, хабарҕатын быһан баран, дъиэҕэ
киирбит буоланнар тэлгэһэҕэ биир да киһи суоҕа үһү. Били айаннаан кэлбит киһи
супту хааман кэлэн идэһэни куобах курдук иккилии атаҕын түүрэ тутан ылан ба-
лаҕан үрдүгэр чөм-бааччы ууран баран дьиэ иһигэр киирэн: «Идэһэҕит туран сүүрэ
турда»,— диэбит. Дьиэлээхтэр тахсаннар көрбүттэрэ оҕустара оннугар суох үһү.
Ол-бу Ьиэки олоотуһа тураннар оҕустара дъиэ үрдүгэр сытарын таба көрөннөр:
«Дъэ, көрө сөхтүбүт! Күҥҥэр сылдъар, толору сиппит, айылҕаҥ маанылаабыт ыч-
чата сылдьар эбиккин. Күндү ыалдъыт буол, үүс кыыл түүтүн курдук сылааннъый,
идэһэбит үөс тардарыттан, сыалаах этиттэн амсай, кимкин-туоххун кэпсээн-ип-
сээн бар»,— диэбиттэригэр оҕустарын аа-дъуо көтөҕөн ылан оннугар уурбут уонна:
«Хара аҕатын ууһуттан сылдьабын, Харабын. Эһиги кыыскытын сөбүлүү көрөммүн
кэргэн буолаарай диэммин кэлбитим»,— диэбит».

Ити курдук Хара баламат күүстээҕин Солбук Хара уола буолуон сөп курдук,
көрдөрөн кыыстарын кэргэн ылбыт. хара оҕуһу миинэн кэлбитинэн, кулут
Бука, бу киһи Бэрт Хара уола Селбук— киһи хантан ат көлөлөөх буолуой?

Филологическай наука кандидата Г.В. Попов 1997 с. бэс ыйын 24 күнүгэр «Кыым»
^ хаһыакка бэчээттэппит «Илин Хаҥаластар төрүттэрэ» диэн ыстатыйатыттан быһа
гардан көрдөрөбүн:
«Хара нэһилиэгин сорох өртө XVII үйэ ортотун диэки кинээстии сылдьыбыт
Бэрт Хараттан диэн буолар.
I Сорох сэһэннэргэ Бэрт Хараны Майаҕатта—Бэрт Хара диэн бутуйаллар.
ш Ол эрээри ити чопчута суох диэххэ наада. Бэрт Хара өлбүтүн кэннэ биир Селбук
I (Сөлбүк) диэн уола 1648 сыллаахха дъаһаах кинигэтигэр «живет у Орла Кинтеева»
диэн суруллубут. Манна икки быһаарыы баар буолуон сөп: бастакытынан, Нөөрүк-
я тээйи—Мэҥэ сэриилэригэр Селбук билиэн түбэһиэн сөп. Иккиһинэн, Орла Кинтеев-
,, таах (Орулаа Талгый) Селбук ийэтин аймахтара, атыннык эттэххэ таайдара буо-
I луохтарын сөп. Тулаайах хаалбыт оҕолоруттан биирин иитэ ылбыт буолуохтарын
х сөп. Бу Селбуктан билитги Мэкэ Хаҥалас улууһун Алтан нэһилиэгэр (Өлөөчөйгө)
Хара ийэтин ууһа баар — Сидоровтар, Стручковтар, Родионовтар, Гаврильевтар».1

Н ом охт ору ы ы т т а Д м и т р и ева О кт ябри н а Е горовна,
оск уола библиот екара, краевед

1 «Хара нэһилиэгэ» Нэһилиэк былыргыта: Чинчийиилэр. Номохтор. Историческай докумуоннар.
Дьокуускай. — Кытыл. —2020 . — С. 25-31