Page 23 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА.

туйахтыы тоһурҕас. Ол да буоллар туох та тыытынна, хаарга туора төкүнүйдэ.
баар күүһүнэн Эбэрикээн эмээхсин өрө Эбэрикээн олус уолуйда, оҕотун са-
дабайа, ыар таһаҕаһын тардан, сосуһан ҥатын истээт, уолун үрдүгэр буола түстэ,
үнүөхтэстэ. салааскаҕа сытыараары сосуһан барда.
Эмискэ Эбэрикээн тыынара ыараата, —- Суох, ийээ, ыыт! Аны мин эйиэ-
бөтө биэрдэ, туох эрэ кэлэн хабарҕатын хэ ыарык ындыы таһаҕас буолуом суо-
бүөлүү түспүт, соһуччу харбыт курдук ҕа, Бээ-йэм. Бэйэм, адьас бэйэм. Эйиэхэ
буолла. Умса хоруйа түстэ, салааска төт- көмөлөһүөм, күүс-көмө буолуом,— диэ-
төрү состо, кэннинэн сухалаата. Туохтан тэ да, икки илиитинэн хаартан тайанан
да иҥнибэккэ, тутуспакка, өрүһүлтэтэ өндөйдө, сыыллан кэлэн салааскатын
суох дьураа аппа устун аллара сурулуу баттыгыттан ылан соҕотохто үлтү сыр-
турда. Эмээхсин сыыр тэллэҕэр биирдэ батта. Салааска бытарыйа түстэ, үлтүр-
өйдөннө. Икки ньилбэктэрин дьукку кэйдэрэ онно-манна кыырайдылар. Уол
түһэн, икки ытыһыттан, уон тарбахта- ийэтинээн, илии-илиилэриттэн тарды-
рыттан хаан оҕуолуур. һан, сөһүргэстээн, ат буолан, үнэн сын-
— Бу кырдьан, сорсуйан, сыырбын ньана-сынньана сыырдарын өрө дабай-
кыайан тахсыбакка, соҕотох бэйэм сор- дылар.
донон эрдэхпин! Бачча сааспар диэри Ити кэмтэн ыла уол баттык мастанан,
миэхэ соһуллаҥҥын, таҥнары тардар таас дьиэтин эркиниттэн тайанан сыыйа хаа-
ындыы, ыар ыарык буоллаххыан! Муҥ марга үөрэммитэ. Кырдал устун, өтөҕүн
саатар, оҕо-оҕо курдук, киһи быһыыты- саҕатынан сыыйа дьаарбайар, икки өт-
нан, сүһүөххэр уйуттан, атаххар туран, түнэн байааттаҥнаан хаамар буолан истэ.
илин-кэлин түсүһэн, күүс-көмө буола Ийэтэ уола атахтанан эрэрин көрөн,
сылдьыаҥ баара дуо?!— эмээхсин сөһүр- олус үөрэр. «Байааттыман. Байааттыман,
гэстээн олорон, бэйэтин сэмэлэннэ, са- Байанайдаах Байааттыман» диэн тап-
лааскаҕа соһуллар уолугар муҥатыйда. таан оҕотугар аат иҥэрбитэ. Байанайдаах
Уол ийэтин хаанын көрөн, хараҕа Байааттыман байанайдаах булчут буолан
ирим-дьирим буолла, сүрэҕэ өрүкүйэ аатыран сураҕыран испитэ. Онтон Кыыс
мөҕүстэ, мэйиитэ эргийдэ. Тахсан иһэр Хаҥаҕа кинилэр олорбут үрдүк тумулла-
сыырдара бүүс-бүтүннүү дьураа аппа- рыгар Кыһыл Сыыр диэн аат букатын-
лыын, ыраас хаардыын, турар төҥүргэ- наахтык иҥэн ааттаммыта.
стиин, охтубут суон тииттиин “кытар” Онон Бэрт Хара оҕо эрдэҕинээҕи
гына түстэ. таптал аата — Байааттыман, ийэтин аата
— Кыһыл. Кып-кыһыл. Кыһыл эбээннии — Эбэрикээн, олорбут тумуһа
сыыр!— уол салааскаҕа сытан кыланна, — Кыһыл Сыыр.
баайыы, кэлгиэ быаларын соҕотохто быһы-

ДАЛЛА МЭНДЭЙИИ

Бэрт Хара эр киһи сааһын ситэн, ыттаҕына оноҕос умнаһа тулуйбакка
лоп курдук уон аҕыһын туолла. Быһый булгу ыстанар, тымтык маһыныы ты-
быһыыланна, күүстээх көрүҥнэннэ, толо- рыыҥкалана ыһыллар.
ру эт тутта, киһи киилэ кини дэттэ. Бэрт Бэрт Хара ийэтин сүбэтинэн ыраах
Хара ох саа оҥоһунна, оноҕос быһынна, ытар быыра оҕу, булка туһаныллар охторуу-
далла мэндэйэ оонньуур идэлэннэ. Суон лаах булугас оҕу, оонньууга-көргө туттуп-
хара төҥүргэскэ үрүҥ туос ууран баран, лар ырыалаах оҕу, бэйэтиттэн араарбакка
ытан кууһуннарар. Ох тыаһа ыйылыы илдьэ сылдьар ымыылаах оҕу тус-туспа
түһэр да сытыы уһуктаах оноҕос төҥүр- оҥостор. Бииртэн биири ыраахтан, чугас-
гэскэ ыйаммыт туоһу тобулу көтөн, тө- тан ытан боруобалаан тупсаран иһэр. Ох
ҥүргэс киил этигэр сынтарыйар. Күүскэ сааны оҥостор наһаа уустук уонна оҥоһул-

21