Page 25 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА.
лар кистэлэҥнэрдээх, ону Эбэрикээн эмээх- охторунан хаһан да туттубатаҕа, сэбилэм-
син ситэри билэр. Киил хатыҥ чээрэтин мэтэҕэ.
быһан аҕалан, хайа хаппат гына, күлүк Сай ортотун ааһыыта Бэрт Хара Аан
сиргэ анаан хатараллар. Сүүһүнэн хатыҥ Чаллаайы эбэҕэ, Мүрүгэ бултуу киир-
умнаһытган талан, сыымайдаан биир эмэ битэ. Аан Чаллаайы илин халдьаайыты-
ох саа чаачара, оноҕоһо буолар мае дэҥҥэ гар Орто суртка олохтоох Эрбэнньэ Ууска
түбэһэр. Бэрт Хара ох саа чаачарын хае да күүлэйдии тиийэн кэллэ. Дьиэ таһыгар,
хатыҥ чээрэлэрин холбуу сыһыаран, уу күүлэ чарапчытыгар ох саатын өйөннөрү
оҕуһун муоһунан үөстээн, кырдьаҕас ха- уурда.
тыыс балык хабаҕынан ыпсары силимнээн, — Нөрүөн нөргүй, ытык ууспут!—
тайах кыыл сиһин иҥииринэн кэдэриччи диэбитинэн Бэрт Хара дьиэ ортотугар
эрийэн оҥорор. Ол кэннэ, тыа кыылларын соҕотохто атыллаан, суодаллан турунан
шгиирдэринэн, үс кирис өтүүнү холбоо- кэбистэ.
бупуу лыҥкыначчы тардан, ууммат-уһаа- — Нарын-наскыл, ытык ыччатым,
бат гына, холбуу эпсэри эрийэн, сөллүбэт- байанайдаах Байааттыман оҕокком кэ-
тии ыга тардан эрэбэччилээн ишшнэрэр, лбиккин дуу?— диэн соһуйан хардар-
ыйылыннары баайар. да куба-маҥан төбөлөөх, толуу-бөдөҥ
Оноҕос оҥоһуута элбэх эгэлгэлээх, көрүҥнээх, тойон кыыл курдук тимири
үгүс түбүктээх, сатабылы, туһааннаах тимиргэ охсубуттуу, хатан-чаҥкынас
тосхолу эрэйэр. Бэрт Хара оноҕосторун куоластаах Эрбэнньэ Уус.
уктарын төгүрүк, сороҕор үстүү-түөртүү — Эһэккээм, Эрбэнньэ Уус, эһиэхэ
кырыылаах гына кыһар, кичэллик кы- туох кэллэ-барда, сурах-садьык иһилин-
лааккайдыыр. Кутурук өттүгэр үөһэ-ал- нэ?— диэн Бэрт Хара ыйытта.
лара куорсуннары кыбытан олорду- — Сайыҥҥы үүт тураан нуһараҥныы
талыыр, арыынан-сыанан сотор, тэҥ чуумпутук олоробут, этиҥ эппэт, силлиэ
сарадахтыыр, имиллибэт, тостубат, түс- силлиэрбэт, тыал тыалырбат.
пэт гына мындыр сатабыллаахтык олор- — Эрбэнньэ, ийэм Эбэрикээн сүбэ-
дор. Куорсун түспэтин, хамсаабатын тинэн бултуур ох саа оҥоһуннум, оноҕос
хааччыйан оноҕос угун хаһан, кыбытан быһынным.
тимирчи олордор. Ол кэннэ ох оноҕоһун — Көрдөр эрэ, күндү тэрилгин, уран
уокка ититэ-ититэ ахтыйбыт сыанан со­ оҥоһуккун?— диэбитинэн Эрбэнньэ Уус
той килэриччи иҥэрэр, саһарчы төлөҥҥө ойон турда.
оҕустарар. Сииккэ-силбиккэ сытыйбат, Бэрт Хара бастаан, Эрбэнньэ Уус
илийбэт, сымнаабат, салгыны түргэнник батыһан таһырдьа таҕыстылар. Оҕон-
хайытар аналлаах оҥорор. Төбөтүгэр ньор күүлэ чарапчытыгар балтараа са-
уһуктаах уҥуоҕу, муоһу, тимири, тааһы һаан уһуннаах, охтон ураты улахан ох
олордор. саа турарыгар хараҕа иҥиннэ. Уус киһи
Бэрт Хара туттар оноҕосторо тус- быһыытынан чинчийэ-сыныйа көрдө.
туспа. Оонньууга, көргө-нарга туттара — «Ама маны тэрил гынан туттаары, сүгэ
төгүрүк, уһун синньигэс хайаҕастардаах, сылдьан бултаары оҥоһуннаҕай? Дьону
көтөн иһэн эргичийэр, суон, синньигэс элэктииргэ, эрчимнэрин билэргэ, күүстэ-
дорҕооннору, ырыа доҕуһуоллаан иһии- рин кэмнииргэ анаан оҥордоҕо» диэн
рэн таһаарар. Ырба курдук дэҕиэлээх Эрбэнньэ Уус иһигэр саныыр. Аҥар өт-
муос, уҥуох, тимир төбөлөөх — бултуур түттэн икки илиитинэн ылан, истиэнэҕэ
охтор. Онтон илбис иҥэриллибит дьу- атаҕынан тирэнэн, ох саа кирсин тардыа-
лааннаах орулуур охторо — кыргыс тэ- лаан көрдө да, ох чаачара ымыттан да
риллэрэ. көрбөтө, киһи тардарын билиммэтэ.
Бэрт Хара сытыары сымнаҕас, ки- Бэрт Хара күөх хонууну, үүнүүлээх
миэхэ да өһүөннэспэт, иллээхтик сыл- оту көрөн хайгыы турда. Арай, ол турдах-
дьар майгыннааҕа. Онон хааннаах илбис тарына, күөх сирэм сибэкки быыһыттан,
эҥэрдэспэт, кыргыс орулуур охторуулаах күөрэгэй чыычаах намчы кынаттарын

23