Page 48 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА,
АЛА БӨРӨ БАҺА

Бороҕотторго Майаҕатта Бэрт Хара эбит,— Тыгын тойон тыла тиийэринэн
— аатырбыт бөҕөс. Үрдүнэн үрүҥ чыы- хайгыы, таптыы турбут. — Ол эрээри,
чааҕы көтүппэт, аннынан күүдээҕи аһар- нохолоор! Ааттаах бөҕөстөр субу дойду
бат — улуу булчут. Өйдөөх үтүөтэ, май- туора улуус сирэ-уота, онон кууланан
гыннаах мааныта. Улууһугар өркөн өйүн сүүрдэн, илин баһынан быһа ойутан,
тургутар, күүһүгэр утарылаһар, сырыы- халдьаайынан эргийэн көрөн-истэн, су-
тыгар аргыстаһар ончу ким да суох. олу-ииһи билэн-көрөн кэлиҥ!— Тыгын
Туймаада толоонугар, Сайсары сы- тойон булгуччулаахтык сорук соруйда.
һыытыгар Хаҥалас баһылыга Тыгын Онуоха тоҕус аттаах бөҕөстөр Тыгын
тойон — баайынан-дуолунан, бөҕөс тойон ыйбыт сиринэн сүүрдэн, көччөх-
дьонунан, тэрээһиннээх дьаһалынан са- түү көтүтэ турбуттар. Өр-өтөр буолба-
ха-хаан аймахтарын, урааҥхай удьуорда- тылар, хатыс быалыы ууннаран, сайы­
рын толору баһылаан, салайан олорор. лык алааһы эргитэ сүүрдэн тибилитэн
Илининэн-арҕаанан, хотунан-соҕуруу- истилэр. Халдьаайыга арҕааттан илин
нан хайыы-үйэ бэйэтин кыаҕын билин- диэки өкөрдүү үүммүт тиит мастардаах
нэрэ охсубут. тумул тыа саҕатыгар, бастакы сүүрдэн
Тыгын тойон Бороҕотторго ыар ыал- испит бөҕөс ата сиргэнэн, таныытын тар-
дьыт, нүһэр хоноһо буолан анаан-минээн: дырҕаппытынан хонуу ортотун диэки,
иннигэр үүрүүлээх, кэннигэр сиэтиилээх, киһитэ салайарын истибэккэ, туора ойу-
бөҕөс-чаҕар дьоннордоох, аттаах-атыыр- олаан куһурҕатта. Бөҕөс сиргэммит атын
даах, үүрбэ сүөһүлээх, туттар сылгылаах көҕүлүттэн харбаан нэһииччэ ыҥыыр-
тахсар буолбут. Тыгын эттэ да толорор, тан бырахтарбата. Бөҕөстөр ойуолата
санаата да булгуруйбат дьаһалталаах. уунаҥнатан оҕонньор ураһатын иннигэр
Утары туруулаһар сатаммат. хорус гына түстүлэр.
Үс үөстээх Өлүөнэ эбэни Тыгын илэ — Хайа, нохолоор, туох бэлиэ суолу-
бэйэтинэн көрөн-истэн дьонун-сэргэтин ииһи биллигиэт?— Тыгын бөҕөстөртөн
этэҥҥэ туораталаата. Илин эҥэргэ күөх мы- ыйыта тоһуйда.
раан анныгар дьонун тохтотон сүбэлэһэр. — Суох, ханнык да суол-иис бил-
— Бороҕон бухатыыра Майаҕатта Бэрт либэт. Арай, бастакы аппыт сиргэнэн
Хараҕа аатын ааттаан айаннаан иһэбит. туора ойуолаан киһитин охторо сыста.
Суһаллык айаннаан тиийэн, киһи-сүөһү Ол көстөр тумул тыа адьас саҕатыгар
тохтоон сынньанар, аһаан абыранар киэҥ икки уһун кулгаахтаах, синньигэс сирэй-
сайылык сыһыыга тиийэн хонук хонуох- дээх, ардай аһыылаах тииһин килэтэн ба­
пут. Өрөөн олорон ох курдук оҥостуох- ран, ырдьыгынаата,— диэн эбэн эттилэр.
пут, кустук кэриэтэ куоһаныахпыт,— — Оо, кыайардаар! Бачча сай үгэн-
диэн Тыгын дьонун сүбэлиир, түргэтэтэр. нээн турдаҕына, чээл күөх тыаҕа, сир
Миинэр миҥэлэрин, үүрүү сылгыла- саҕатыгар, ханнык ардай аһыылаах кэ-
рын, ыанар ынахтарын мэччитэргэ олус лиэҕэй? Туох эрэ кубулуннаҕа, бэрт
табыгастаах Ала Соболоох аттынааҕы түргэнник тутан аҕала охсуҥ! — Ты­
киэҥ сайылык алааска куулаттан кии- гын кырдьаҕас дьиксинэн ордоотуур.
рэн, кутулла түһэллэр. Күп-күөх кырыс- Бөҕөстөр аттарын үрдүгэр түһэллэр да,
таах, хойуу ойуур эркиннээх, ыраас тумул тыаҕа ойуталлар. Утаакы буолбат,
уулаах көлүччэ күөллээх арҕаа куулаҕа ыһыы-хаһыы бөҕө буолаллар. Адаархай
киэптии киирэн, туос-саары ураһалары силистэрдээх суон сыгынах мае төрдүт-
туруортууллар, уот оттоллор, сиэтиилээх тэн ала бөрө таҥастаах киһи, бөрө баһын
сүөһүлэрин ыыталаан кэбиһэллэр. кэппитин устар бокуойа суох, халдьаа-
— Дьэ, саманна хонобут, өрүүбүт, йы ойуур үөһүн диэки сүүрэн оту-маһы
сир-дойду бэрийэр бэрдэ. Үөһээ үрдүнэн көтүөкэлээтэ. Ол аайы бөҕөстөр
айыылар анаан айбыт алаас сыһыылара ох саанан ытыалыыллар, кэнниттэн эк-

46