Page 11 - Айдааннаах үйэ уолаттара

кытта өрө тустар уюл оҕо бэрдэ буолбута. Оскуолаҕа бүтэһик сыл-
ларыгар всеобучка начаалынай байыаннай бэлэмнэниини барбыта.
1942 сыл атырдьах ыйын 18 күнүгэр балыыһа таһыгар армияҕа
ыҥырыллыбыттар сэлэлээбиттэрэ. Кинилэргэ атаҕа суох Мас Маты-
рыана удаҕан өлбөт-сүппэт сүбэлэрин сүбэлээбитэ, үөһээ айыыларга
үҥэн-сүктэн туран, алгыс алҕаабыта, кэккэни кэрийэ сылдьан төҥ-
көйөн. сүүстэриттэн сыллаабыта. Уолаттар тэлиэгэлээх, ыҥыырдаах
аттарынан Суотту диэки айаннатан сиксиппитинэн барбыттара.
Биһиги уһун дьороҕор сотолоох, маҥан баттахтаах улахан оҕонньор-
ДУУН — Ардьакыап Лукааскылыын дьиэбитигэр аргыстаспыппыт.
Барбахтаан иһэн Лука: «Бу дьүһүммүтүнэн хайдах олороохтуубут?*
— диэтэ бөтө бэрдэрэн уонна антах хайыспыта.
Ыҥырыллыбыт дьон бары комиссияны ааһаннар, сэриигэ барар
буолбуттара. Уол оҕо төрөөн. Ийэ дойдутун, төрөөбүт норуотун хаан
остөөхтөртөн көмүскүү Степа Габышев эмиэ армияҕа аттаммыта.
Улаҕата-устата көстүбэт уораадыйа устар улуу Эбэ. төрөөбүт-үөскээ-
бит сүдү түөлбэтэ — Өлүөнэ өрүс оҕолорун атаара угстан мөлбөйө
сыппыта. Уюлаттар урутаабыт убайдарын суолун олук үктээн, улуу
айаҥҥа туруммуттара, Кинилэри Мальтаҕа тохтотон колхозка хор-
туоппуй хостоһуннарбыттара. Манна оройуонун уолаттара Алексеев
Петр Павлович уонна Васильев Федор Игнатьевич бааллара. Сотору
Чита нөҥүө Ага станцияҕа илтилэр. Онтон байыаннай чааска акка
состоруллар с\'үх сүүрбэ мм минометка үөрэттилэр. Манна Федорда-
ра иһинэн ыалдьан буорайда. Степан киһитин аһын остолобуойтан
казармаҕа таһар. Бу сылдьан режими кэһэн. гаупвахтаҕа сыта сы-
рытта. Киһитигэр сиэтээри хортуоппуй уорабын диэн тутулунна.
Уһугар тиийэн, батыа суох диэннэр, атын чааска утаардылар.
Аттыларыгар кавалерийскай чаас баар эбит. Онно илдьэннэр.
куонньук оҕонньотторго туттардылар. Инньэ гынан. оҕонньотторго
нлии-атах үлэһит, сорук-боллур оҕо буолла. Сотору буолаат, кава-
леристар аттарын хаалларан, фроҥҥа айаннаатылар.
Мантан антах Степан Владимирович бэйэтэ кэпсиир.
— Оҕонньотторум дьиэбитигэр төнүннэриэхтэрэ диэн үөрсэллэр.
Оттон мин Ийэ дойдубун көмүскүүр патриотическай иэспин төлүөх-
тээҕим, аатырдар соҕуруу дойдуларын көмүскүөхтээҕим туолумаары
гыммытыттан хомойо саныыбын. Нэдиэлэ курдугунан аттарбытын
вагоннарга тиэйэн, дьэ били баҕалаах соҕуруу дойдубар аттанныбыт.
1942 сыллаахха алтынньы ыйга Пенза таһыгар сүөкээтилэр. Инни-
битинэ тиийбит бэйэбит кавалеристарбыт аттарьтн ааттарынан ыҥы-
ран үллэһиннилэр. Арай көрбүлгүм: саха уолаттара бааллар. Кэпсэтэн
көрдүм — бастарын быһа илгистэллэр. Биһигини аҥыы-аҥыы араар-
тааннар. байыаннайдар батыһыннардылар. Оҕонньоттор дьиэлэригэр
төннөр баҕа санааалара туолбата. Чугас бэс чагдаҕа турар 184-с
дивизия, 294-с полкатыгар рядовой саллаат буоллум, бирисээгэ
бнэрдим. Кыһыҥҥьт таҥаһы ыллыбыт. Ат эшелонун харабыллаабыт
сибиряктар отучча буолан. бииргэ түбэстибит.
Сэтинньигэ поеһынаи нуучча кырдьаҕас куоратыгар Ельняҕа
тиийдибит. 1941 сыллаахха Смоленскай кэнниттэн өстөөхтөр Ельня-
ҕа талас.пыттара. Елытя аппаларынан быһытталаммыт, тыа саба
үүммүт үксэллэрдээх. Онон өстоөх бөдөҥ кү-үстэрин түмэригэр та-
быгастаах сир этэ. Мантан Москваҕа диэри сыҕарыйарыгар табыгас-
таах курдуга. Онон ханныктаах да сүтүгү кэрэйбэккэ, бэйэтин олус
элбэх саллааттарын сэрии хонуутугар тэлгэтэн туран, өстөөх Ель-
нинскэй оройуону ылбыта. Мантан салгыы барара тохтотуллубута,