Page 30 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

сүүрдэн киирдилэр.
Тиийбиппит немец бөҕө өрө адаарыһа сылдьар эбит. Уолуйан
хаалан, наар куотар эрэ айдааныгар сылдьаллар. Мин көрдөхпүнэ,
синньигэс баҕайы үрэҕи (Нарев үрэх) туоруур муостаҕа дьулуһал-
лар. Биһиги немецтэрбитин кытта 8 буолан былааһан хааллыбыт.
Биһиги муостаны ылар санаалаахпыт. Кинилэр уҥуор туоруур
дьүккүөрдээхтэр. Ол мучумааҥҥа биһиги урут муостаҕа тиийди-
бит. Дьэ уонна эргиллэ биэрэн, өйдөрүттэн тахсыбыт немецтэргэ
утары уоту астыбыт. Киһи кэмэ суох суулларын мин онно көр-
бүтүм. 30 мүнүүтэ устата ныһыйсыы кэнниттэн өстөөх 5 бомбар-
дировщига биһигини туһулаабытынан кэлбэттэр дуо? Нэһиилэ
туора куотан тыыннаах ортубут. Субу аҕай баар муостабытыттан
туох да хаалбата. Ити кэмҥэ биһиги ротабыт ситэн кэлэн уҥуор
туораабыта. Онно этэ кыргыһыы киэнэ кытаанаҕа. Гранатанан
сабыта бырахсыы, автоматынан тирэһэн туран ытыһыы. Биһиги,
27 киһи, хаалан баран, икки ардыбыт 70-нуу метрэ этэ, өстөөх
оборонатын утары турбутунан киирбиппит. Таспар ким да суоҕа,
иннибэр 50-тан тахса киһи (өстөөх) көстөрө. Ону туһаайа-туһаайа
бокуойа суох автоматынан тибиирдибитим. Төһө өлөрүн ааҕыах-
тааҕар көрөр да бокуой суоҕа.
Миэхэ көмө икки уолу ыыппыттара. Дьэ, онно киһитэйэн
көрбүтүм: өстөөхтөртөн аҕыйахтара ордубут этэ. Көмөҕө кэлбит
уолаттарым иккиэн 1927 сыллаах төрүөх эдэркээн оҕолор этэ.
Мин уолаттарбар этэбин: «Эмискэ саба түһүөхтэрэ. Онон ха-
раххытын кинилэртэн араарымаҥ». Инньэ диэн бүтээппин кытта,
уон хаамыылаах сиртэн граната кыырайан иһэрэ көһүннэ. Ону
хабан ылан төттөрү бэйэлэригэр бырахтым. Икки төгүл оннук ха-
тыланна, үсүһүн ыстыыктаах киһи утары сүүрэн кэллэ. Ону мин
уолаттар бинтиэпкэлэрин ылан утары ыстыыгынан көрүстүм. Он-
нук чугастык сэриилэспиппит. Ити барыта наҕараадалыыр лиискэ
сурулла сылдьар. Өстөөх киһи эрэ буоллар, төрдүс төгүлүн кэлбэ-
тэҕэ. Биһиги биир гранатаҕа араанньы буолан хаалбыппыт. Хата,
хараҥаран өстөөх ону көрбөккө хаалбыта. Уоту харса суох ыыта
сыппыппыт. Лаппа харанарбытын кэнниттэн чааспытыгар төн-
нөн тахсан, медсанбакка курдары ааспыппыт».
Үөһэ ахтыллыбыт докумуоннартан, ветеран бэйэтин 1986 сыл-
лааҕы ахтыытынан көрдөххө, геройдуу киирсии буола сылдьыбыта
мэлдьэҕэ суох баар суол. Танкалар үрдүлэригэр олорон барбыт 30
киһиттэн уонна кэлин ситэн Нарев өрүһү туораабыт бүтүн рота
дьонтон бүтэһик атаакаҕа баара-суоҕа 27 киһи эрэ хаалар. Биһи-
26