Page 73 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

атырдьах ыйыгар фронтга аттаммыта. Онно тиийэн, Москва куорат
көмүскэлигэр сэриилэһэр 96-с артиллерийскай полкаҕа пулемет-
чигынан анаммыта. Онтон салгыы кини 236-с, 360-с, 52-с стрелко-
вай полкалар састааптарыгар Орел, Воронеж куораттар хайысхала-
рынан кыырыктаах кыргыһыыларга сэриилэһэн, Улуу Кыайыыны
Прибалтиканы нөнүөлээн, Кенигсберг куоракка түмүктээбитэ.
Сэрии толоонугар икки төгүл, 1942 сыл муус устар уонна атырдьах
ыйдарыгар төбөтүгэр уонна түөһүгэр ыараханнык бааһыран, гос-
питальга эмтэммитэ. Түөрт сыл усталаах туоратыгар уотгаах сэрии
толоонугар өлөр өлүүнү утары көрсөн, уодаһыннаах өстөөҕү кытта
охсуһан, тыыннаах хаалыы хайа да киһиэхэ дьол буоллаҕа.
Биһиги таайбыт Дьөгүөр сэриигэ хайдах сылдьыбытын, ох-
суспутун соччо-бачча сиһилии кэпсээбэт этэ. Үөрэҕэ суох, нууч-
чалыы билбэт буолан, олус эрэйдэнэрим, бастаан утаа наар дьон
хайа диэки баралларын батыһа сылдьар этим диирэ. Сэриигэ
нуучча саллааттара олус истиҥ сыһыаннарын, көмөлөрүн туһунан
астынан, долгуйан туран кэпсиирэ. Сэрии бастакы кэмнэригэр
биһиги чаастарбыт атаакаҕа киирэн баран, бэрт аҕыйах киһи ор-
дон төннөрүн, өлбүт немеһи көрбөтүн кэпсиирэ. Арай 1941 сыл
ахсынньытыгар Москва анныгар кимэн киириилээх сэрии кэн-
ниттэн дьэ элбэх немецкэй техника урусхалламмытын, өстөөх
саллааттарын өлүктэрин илэ харахпынан көрбүтүм диэн ахтара.
Бэйэтин хорсун быһыытын туһунан биир түбэлтэни ордук чор-
ботон кэпсиирэ. Ханнык эрэ обургу нэһилиэнньэлээх пуун иһин
кыргыһыы түүннээх күн барбыт. Уонна дэриэбинэ хас да төгүл
биһиги сэриилэрбит уонна өстөөх илиитигэр кииртэлии сылдьы-
быт. Бүтэһигэр дэриэбинэ иһигэр уулуссаҕа кыргыһа сылдьан,
кини дьиэ күлүгэр саһан туран, өстөөх ытыалыы иһэр самоход-
най установкатын гранатанан үлтү тэптэрбит. Бу хорсун быһыы-
тын иһин полк командира кинини орденынан наҕараадалыырга
түһэрбитин туһунан ротатын командира иһитиннэрбит. Дьөгүөр
сотору буолан баран бааһыран, госпитальга киирэн хаалбыт,
онтон үтүөрэн тахсан баран, атын сэриилэһэр чааска түбэспит.
Үөрэҕэ суох, сатаан быһаарсыбат буоламмын, наҕараадам туһунан
кыайан ирдэспэтэҕим диэн сүрдээҕин хомойоро.
Дьөгүөр сэрии бүппүтүн кэннэ, армияҕа 1946 сыл бэс ыйыгар
диэри сулууспалаан баран, дойдутугар эргиллибитэ. Армиягган
кини эргиллэн иһэрин истэн, биһиги төһөлөөх үөрдүбүт-көттүбүт
этэй?! Кырдьыга да, урут утуу-субуу сэрии толоонугар аймахпыт
Дьөгүөр уонна таайбыт Лэгэнтэй сураҕа суох сүппүттэрин туһунан
69