Page 144 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ӨЛТӨХ нэһилиэгэ

Прудецкая Анна Фияипповна

Мин 1939 сыл ахсынньы 25 күнүгэр Үөһээ Бүлүү оройуонун
I Хоро нэһилиэгэр Кураанах ачаас диэн бөһүөлэккэ Ефремова
(Чоросова) Александра Ивановна уонна Ефремов Филипп Се-
менович диэн холкуостаах кэргэҥҥэ төрөөбүтүм. Бэйэм билэр-
бинэн эдьиийим Мариялыын иккиэ этибит. Ийэм ыалдьан эрдэ
өлбүтэ, онон мин ийэбин бу диэн билбэппин.
Аҕам 15—16 саастаах Константинова Варвара Степановнаны
кэргэн ьтбыта. Маачаха ийэм Варвара ийэтэ Мария, эдьиийэ
Мотуруона кэлсэн бииргэ олорбуттара. Ийэм бэйэтэ оҕо курдук
буолан, дьиэни-уоту дьаһайбат, сымнаҕас майгылаах, сыл аайы
оҕолонор этэ. Онон дьоно дьаһайаллара, дьиэни-уоту көрөл-
лөрө, майгылара хабыр, чочураан этэ. Итинтэн ыла, мин оҕо
сааһым олус эрэйдээх, кыһалҕалаах буолбута. Эдьиийим Мария суоҕа буоллар хайдах
дьылҕатаныам биллибэт этэ.
Кырабар үксүн тастыҥ убайым Ефремов Романы кытары сылдьар, оонньуур этим.
Кини ийэтэ Настаа лэппиэскэ оҥорор этэ, ол иһин кинилэргэ баран хонорум, сороҕор
дьүөгэбэр Павлова Уляҕа хонор этим.
Ийэм дьоно үксүн мөҕөр-этэр этилэр, аҕам куруук үлэҕэ сыдцьара, миэхэ эрэ кыһал-
лыбат этэ. Ол иһин сороҕор мэлииһэ ампаарын анныгар, сороҕор моонньоҕон, хап-
таҕас угун таһыгар утуйан турар буоларбын өйдүүбүн.
Күнү быһа оҕо көрөрүм, сайын кыра сүгэлээх сылдьан, маһы-абырҕалы хомуйан
уокка оттор маһы бэлэмниирим. 10 киилэлээх биэдэрэлэринэн уу баһан уһааты то-
лорорум, бэйэбит уһаайбабытыгар бурдук ыспыттарын күһүн сиэрпэнэн хомуйарым,
атын оҕолор көмөлөһөөрү гыннахтарына, Мотуруоналаах сөбүлээбэт этилэр, ол иһин
убайым Рома кистээн көмөлөһөөччү.
Арааһа, аһыыр-аһаабат сылдьарым үгүс быһыылааҕа, ыаллар ыҥыран киллэрэн аһа-
тар этилэр. Баратга эмээхсинэ өрүү сүөгэйдээх суорат сиэтэрэ, ол минньигэһин, үчү-
гэйин астына, олус махтана саныыбын. Эдьиийим Мария Сибиэбийэҕэ киирэн, Бүлүү
өрүскэ дьону туоратааччынан үлэлээбитэ, өрүскэ муҥхалаан балык бөҕө ылаллара, ол
иһин эдьиийим үлэтигэр илдьэ баран балык сиэтэрэ, ыалга баран кэллэҕинэ, хайаан да
алаадьы эбэтэр буспут эт кэһиилээх кэлээччи.
Кыайыы кэннитттэн олох тупса илигэ, сут-сутурҕан охсуута улахан этэ. Үлэлиир
киһиэхэ нуорма, кыра өлүү лэппиэскэ биэрэллэр эбит. Абаҕам оҕонньор Васильев Ва-
силий (Лоһойох) миигин бурдук тартарар мэлииһэҕэ оҕус үүрдэрэрэ, онно күнү быһа
биир сири эргий да эргий буолаҕын, сылайан сороҕор даллаҕа быардыы түһэн утуйан
хааларым. Оннук үлэлээн өлүү лэппиэскэ ылан сиирим. Бааһынаны хоруталларыгар
оҕус сиэтэрим, оҕус муннун кыайбакка сороҕор ытыырым. Күһүн кутуйах хасааһын
булан, холкуоска туттарабьҥ, окко сылдьан этэрбэһим алдьанан от хадьымалыгар үк-
тэнэ сылдьарбыттан атаҕым ыыраахтара хайа баран, наар хаанырар, бааһырар этэ.
1950—1951 үөрэх сылыгар Тымпа оскуолатыгар нулевой кылааска үөрэнэ киирби-
тим. Оскуолабыт Кураанах алаастан син ыраах этэ. Бастаан үөрэнэ киирэрбэр дьүөгэм
Уля сиэтэн дэллэритэн иһэрин бу баардыы өйдүүбүн. Аны кыһын таҥаһым чараас буо-
лан, тоҥоммун үөрэнэр кумааҕыбын аара хаалларан кэбиһэрбин, оҕолор аҕалан биэрэл-
лэрэ. Ол курдук үөрэнэ сырыттахпытына, учууталым Екатерина Федотовна Давыдова
интэринээккэ ылдарбыта. Онно нуорманы таһынан ылларбыт буолан, арыы, эт сиэ
суохтаах эбиппин, ону үтүө, аһыныгас сүрэхтээх повар Мария Дягилева оҕолору кытта
тэҥҥэ аһатара. Интэринээккэ олорон наһаа улаханнык ыалдьыбыппар учууталларым
Мария Ионовна, Никита Данилович буолан көрөн-истэн балыыһаҕа ыыппыттара.
1 кылааска үөрэнэ сылдьан пионерга киирбитим. Холкуостары бөдөҥсүтүү буолбу-
тугар бөһүөлэкпит Булгунньахтаахха буолбута. Дьонум онно көспүттэрэ, онон Кураа-

140