Page 9 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

көспүтүм. Онно коммунальнай хонтуораҕа. Рожин Иннокентий Димович дириэктэр-
диир кэмигэр, түөрт сьп тырахтарыыстаабытым. Дьарааматтан тутуу маһый таһарым.
Тэрилтэ, үлэһиттэр оттук мастарын Хардыыттан, Ыаҕайалаахтан түөрт көскө чугаһыыр
сиртэн ДТ тыраахтарынан тиэйэрим. Биир өттүгэр айан түөрт чаас буолара.
Коммунальнайдар хойгуонан булуус хастараллара. Улахан булуустар этилэр. Илин үс
миэтэрэ үрдүктээх, атга да алталаах, арҕаа эмиэ итинник үрдүктээх, сэттэ да сэттэлээх
булуустары хаспытым.
Коммунальнай кэнниттэн эргиэн тэрилтэтигэр, районоҕа сүүрбэччэ сыл тырахта-
рыыстаабытым. Оройуоҥҥа биир тутаах, улахан тэрилтэ этэ. Бэкээринэ, маҕаһыын-
нар, остолобуой оттук мастарын үрэхтэн таһыы мин эбээһинэһим этэ. Уһуннук ты-
раахтарга үлэлээбит сылларбар арааһынай баара. Районо тыраахтарын муус уйбакка
түһэрэммин кыһыны быһа субуотунньуктаан, тоҥу көйөн таһаарбыппыт. Эмпэрэттэн
сууллуу да баара.
Билигин бэйэм үлэ бэтэрээнэ буолан, бочуоттаах сынньалаҥҥа олоробун.
Кэргэмминээн сэттэ оҕону улаатыннаран, үлэһит оҥортоотубут. Биэс уоллаахпыт,
иккибит кыыс. Билигин сиэннэр улааталлар. Оҕолор араас идэҕэ үөрэнэн, үлэһит буо-
лан Бороҕоҥҥо, Дьокуускайга олороллор.

Бережнев Роман Яковлевич

Мин 1945 сыллаахха муус устар 2 күнүгэр сэрии бүтэрэ, кыа-
йыы буолара ый сэттэ хонук хаалбытын кэннэ Түүлээх нэһи-
лиэгэр күн сирин көрбүппүн. Билигин 72-с хаарбар үктэнээри
сылдьабын. Урукку кэм диэн мин истибиппинэн уонна бэйэм
билбиппинэн ханнык баҕарар олох да, тутул да дойду быанан
субуйа тарпытын курдук тэҥҥэ сайдыбатаҕа. Билигин бу хап-
пыталыысым хат эргийэн да кэлбит бириэмэтигэр сайынныбыт,
өссө дохсуннук сайынныбыт диир кэммитигэр да, тэҥ сайдыы
суох. Ол кэмнэргэ, 1917 сыллаахха ыраахтааҕы былааһын бас-
сабыык баартыйа суулларбытын кэннэ, В.И. Ленин баһылык-
таах саҥа олох норуот хараҕын аспыта, норуот кэрэҕэ-сырдыкка
тардыспыта. Холбоһуктааһын барбыта, сомоҕолоһуу күүһү хол-
боон күүстээх үлэлэр барбыттара, норуот өйө-санаата сайды-
быта, түмсүбүтэ. Кыайтарбат да үлэлэр кыайтарар буолбутгара.
Пионердар диэн үөскээбиттэрэ, эдэр ыччаттарбыт күүстэрин холбуур модун күүстээх
Ленинскэй комсомол тэриллибитэ. Заводу, фабриканы ыччат баһылаабыта. Дойду тыа-
тын хаһаайыстыбатын техникалара тыа үлэһит дьонун илии үлэтин чэпчэтиигэ дойдуга
түргэнник тарҕаммыта. Эдэр ыччат дьон: кыргыттар, уолаттар бу техникалары түргэн-
ник баһылаан, олоҕу сүнньүнэн ыччат уруултаабыта. Сарсыарда эрдэттэн киэһэ хо-
йукка диэри үлэ күөстүү оргуйара. Культурнай-сырдатар үлэ тиһигин быспакка күүскэ
барара. Ол курдук, норуоту дойду сайдыытын туһугар ыҥырар луоһуннар, плакаттар
аалай кыһыл таҥаска сурултан, уруһуйданан, ким кыайбыта-хоппута утары сурулган,
ким чарапаахы буолан хаалбыта хатыылаах тылынан хаарьшлан кыбыстыыга киирэрэ.
Биһиги эбэлэрбит, эһэлэрбит, аҕаларбыт, ийэлэрбит утуйары умнан туран сылайар
сындааһына суох үлэлээбиттэрэ. Оччотооҕу бириэмэҕэ кыра холкуостары тэрийэн,
ол үлэтин-хамнаһын чиэстээхтик толорон, холкуостарга түһэрилтибит былааны аһа-
ра толорбуттара. Ол саҕана норуот олоҕо сайдыбыта буолан баран, күүскэ сайдыбыта
диэн эһэлэрбит, эбэлэрбит, ийэлэрбит, аҕаларбыт кэпсиилтэрэ. Маны тэҥинэн үөрэх
оҕолорун, улахан дьону барытын ааҕар-суруйар оҥорбуттара дииллэрэ. Өссө сайдар,
үүнэр былааннаах дойдуну 1941 сьшлаахха саҕаламмыт сэрии саха аҕыйах ахсаан-
наах норуотун улаханнык ахсаан өттүнэн айгыраппыта диэн буолар. Били бэйэлээх

5