Page 22 - Сэрии инники күөнүгэр

СЭРИИ СЫЛЛАРЫГАР СЭЛЛИГИ УТАРЫ...

Биһиги, билигин аҕыс уончалаах олох кырыы сиргэ төрөөбут-
уөскээбит дьон, сэллик ыарыы алдьархайын эппитинэн-хааммыты-
нан билбит дьоммут. Үгустэрбит төрөппуттэрэ олох эдэр сааста-
рыгар сэллик ыарыыттан кылгас уйэлэммиттэрэ.
Саха сирин правительствотын туруорсуутунан отутус сылларга
сэллиги утары охсуһа, эмтии кэлбит специалистар суруйаллары-
нан "Улуу Октябрьскай революция 10 сыл хойутаабыта буоллар,
саха норуотун дьылҕата олус уустугурар, норуот сэлликтэн, трахо-
маттан өлөрө-сүтэрэ элбээн иһэр чинчилээх" этэ. Аҕа дойду Улуу
сэриитэ саҕаланыытыгар Кыһыл Армия кэккэтигэр ынырыллы-
быт биһиги аҕаларбыт, убайдарбыт сүнньүнэн муус доруобай дьон
этилэр. Оччолорго партия, правительство үгүс өрүгтээх үлэтин
түмүгэр сэллик ыарыыны кыайбыппыт диир кыахтаахпыт.
Ол эрээри сэллик ыарыы социальнай уонна сыстыганнаах
ыарыы быһыытынан сэрии, кураан содулларыттан дьон-сэргэ
олоҕун эйгэтэ биллэрдик мөлтөобүтэ, ону кытта тэнҥэ сэллик
ыарыы үгүс сирдэргэ олох өрө турбута диирбитигэр тиийэбит.
Партия обкома, Саха АССР правительствота туруорсууларынан,
1944 сыллаахха сэрии үгэннээн бара турдаҕына, ССРС Доруо-
буйаҕа харыстабылын министерствота профессор Михайлов
баһылыктаах анал экспедицияны ыытан үгүс колхозтар, нэһи-
лиэнньэлээх пууннар олохгоохторун сиһилии чинчийбиттэрэ. Ол
түмүгэр үгүстэн бицр холобуру аҕаллахха маннык: 1944 сыллаахха
Амма оройуонун Чапаев аатынан колхозка нэһилиэнньэтин
24,9%, Мэн э Хантшас Карл Маркс аатынан колхозка нэһилиэнньэ
58,9% сэллигинэн ыалдьаллара биллибитэ. Эмиэ сэрии бара тур-
даҕына 1945 с. РСФСР Наркомздравын профессор Вейсфлейлер
баһылыктаах сэллик ыарыыны үөрэтэр экспедицията Верхоян-
скай, Сунтаар оройуоннарыгар тыһыынчанан киһини көрбүттэрэ-
истибиттэрэ. Верхоянскай оройуонугар 2030 киһи хабыллыбытыт-
тан 23,6%, Сунтаар оройуонун 7 колхоһун олохтоохторуттан 16,6%
с элл и ктээҕэ б ы һ аа р ылл ы б ыта.
Ити экспедициялар үлэлэрин түмүгэр олоҕуран уонна партия
обкомун, республика дьаныардаахтык туруорсууларынан ССРС
Совнаркома (председатель И.В. Сталин) сэрии бара турдаҕына
1945 с. кулун тутар 24 күнүгэр "Саха АССР-га сэллик ыарыыны
намтатар дьаһаллар густарынан" диэн дириҥ ис хоһоонноох, хоту