Page 299 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

ЛӨГӨЙ нэһилиэгэ

А.В. Бурнашев: «Биһиги ийэлээх аҕабытыгар
Аньыыскаҕа уонна Баһылайга аҕыс оҕолорутган
бастакылара буолбуппут. Александра биир чаас эрдэ
күн сирин көрбүтүнэн эдьиийим. Ийэбит биһигини
туманынан будулуйа турар, этэргэ диэри «тоҥ мас
тосту барар» тымныы күнүгэр Хомустаахпыт Арыы-
лаах алааһыгар буор муосталаах саха балаҕаныгар,
көмүлүөк оһох күүдэпчилэнэр уотугар харса суох ку-
раанах маһы быраҕа турар кэмҥэ сэрии буолуо сыл
эрэ иннинэ тохсунньу 6 күнүгэр төрөппүт. Балаҕан
хаҥас өттүнээҕи мас ороҥҥо «оҕо көтөҕөөччү» идэ-
лээх Марыына эмээхсин кичэллик хараллыбыт күөх
манчаары окко түһэртээн, кииммитин быспыт. Мин, кэнники кэлбит буолан, киһи этэ
тардар көтөҕүм, төбөм сааһа аһыллан олороро үһү», — диэн кэпсии олордоҕуна, эдьиий
киһи Атександра иилэ хабан салгыыр: «Бу кэмҥэ аҕабьҥ күһүн бултуу сылдьан «куһаҕан
тыыннары» көрөн сүрэҕэ ыалдьан, суорҕаҥҥа-тэллэххэ сытар эбит. Оччолорго, чугас эргин
икки оҕо бииргэ төрөөһүнэ суох буолан, бырааппын истээт, куттаммыт, аньыырҕаабыт. Бу
оҕо миигин сиэри төрөөбүт», — дии санаабыт. Уонна бырааппын ийэлээх эдьиийигэр
оҕолото биэрбит. Сөп даҕаны эбит, ийэбит бэйэтэ ыарыһах, эбиитин 1 м 90 см уһуннаах
аҕабытын көрөр-истэр. Бастаан утаа кимҥэ да кэпсээбэккэ кистээбиттэр.
Онон төһө да бииргэ олордоллор, Атександры эдьиийдээх эбэтэ быттыктарыгар-
хоонньуларыгар саһыаран биэбэйдээбиттэр. Дьэ, ити кэннэ сиэри-туому тутуһан, сэ-
мээр дьоҥҥо иһитиннэрэн, ийэ, ынах үүтүнэн эмсэхтээн, дьиҥ айылҕа иҥэмтиэлээх
аһын аһатан, ол сэрии сылларыгар кып-кырачаан дьону киһи-хара гыннахтара.
Ийэлэрэ Анисья Спиридоновна Мордовская иккис Суоттуттан Тыана Тумулуктан
төрүттээҕэ. Чугас эргин суох кыраһыабайа, көнө дьулугур уҥуохтааҕа, намыын, хол-
ку майгылааҕа. Аҕалара сахаҕа бөдөҥ, сытыы-хотуу, дьоһун, ыраас сэбэрэлээх киһи
эбит. Ийэлэрэ, үлэһиттэринэн күн бүгүнүгэр диэри сураҕырар Мордовскойдартан
сыдьааннаах буолан, сүөһү ыар үлэтигэр кыыс, дьахтар тэҥнэспэт үлэһитэ буолан,
«Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээллээҕэ, таһаарыылаах үлэтин иһин эмиэ икки мэтээ-
линэн, икки уордьанынан наҕараадаламмыт.
1941-1947 сс., сут, кураан сылларыгар, күҥҥэ биирдэ уу хааһыта, иккитэ бэс үөрэтэ
сииллэрин сороҕун дьонноро этэллэринэн уонна кэлин өйдүүллэринэн кэпсээтилэр.
Аҕалара Василий Иннокентьевич Бурнашев, 1943 сыл бэс ыйыгар аармыйаҕа ыҥы-
рыллан, Забайкальскай байыаннай уокурукка иккис Читаҕа 1923/01, 1942/4 байыаннай
чаастарга сулууспалаабыт. Доруобуйата эмсэҕэлээн, 1944 сыл дойдутугар төнүннэрбит-
тэр. Онон «сэрии», «сут» алдьархайын этинэн-хаанынан билбит.
Атександр уонна Атександра кэннилэриттэн Клара, Мария, Василий, Иннокентий,
Айталина, Василий күн сирин көрбүтгэр. Улахан, эйэлээх дьиэ кэргэн оҕо саастарыттан
сир, от-мас, сүөһү, сылгы иитиитин үлэлэригэр, булка, балыкка, сир астыырга аҕала-
рыттан, иискэ, астыырга эдьиийдэрэ улахан Клараттан үөрэнэн дьиэ кэргэн ийэтэ, аҕата
буоларга толору иитиллибиттэр. Ийэлэрэ, ыар ыарыыттан эрдэ өлөн, оҕо сааска улахан
оҕустарыыны даҕаны ылбытгар. Үөрэҕи ылынымтыалара, ыллыыр, артыыстыыр, хо-
һоон ааҕар, оһуохайдыыр, успуорт араас көрүҥэр дьоҕурдара, ситиһиилэрэ барыта баа-
ра. Атександр оскуолатааҕы оҕо сааһын тапталын — сырдык, ыраас хааннаах, олус кэрэ
Светлана Ивановна Гоголевалыын ыал буолан дьоллорун холбообуттара 60 сыла эмиэ
быйыл туолар. Бритлиантовай таптал чахчы дьоллоохтор бэлиэтиир сыллара. Кини Мүрү
орто оскуолатын бүтэрэн, Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр Тиксиигэ сулууспалаабыта.
1961-1962 сс. Тулунаҕа учууталлаабыт. Светлана харах сиэстэрэтинэн трахоманы утары
оройуоҥҥа күүстээх үлэни көрсүбүт. Кэлин дьааһыла-саадка сиэстэрэлээбит. Атександр
Васитьевич 1962-67 сс. иккис, үһүс оҕото төрөөтөр да, СГУ физико-математическай фа-
культетыгар Сибиэтэтэ, олоххо ырааҕы көрөн, сөбүлэһэн үөрэттэрэн, устудьуоннаабыт.

295