Page 95 - Тыыннаахтар олох олорор аналлаахатр

Марфа Иннокентьевна Борисова-Понова. «Куоталаһыы»
колхуоска Спиридон Попов оҕонньорго кийиит буолан кэл-
битэ. Марфа кыыс дьиэ ис-тас үлэтигэр барытыгар сыстаҕас
буолан оҕонньорго тута сөбүлэппитэ. Испирдиэн кэргэнэ
эрдэ өлөн Михаил диэн уоллаах эрэ этэ. Михаиллаах Марфа
1932 сыллаахха холбоһон ыал буолан, сыллата кэриэтэ оҕо-
ломмуттара да, оҕо турбатаҕа. Онтон 1939 сыллаахха төрөп-
пүт уолларын аҕатын аатынан Михаил диэн ааттаабыттара.
Уоттаах сэрии саҕаланарын кытта Михаил Спирдонович-
ка бастакыхомуурга бэбиэскэ кэлбитэ. Испирдиэн оҕонньор:
«Аны оҕобун көрөбүн дуу, суох дуу... Кырдьаҕас киһи, мин,
баҕар, эн кэлэргэр тиийиэм суоҕа», — диэн уйа-хайа суох
ытаабыта. Марфалаах Михаил икки саастаах уолларын Ми-
шаны көтөҕөн туран куустуһан, сыллаһан, уураһан арахсы-
быттара. Поповтар ити курдук аҕаларын уоттаах сэриигэ
атаарбыттара.
Михаил Спиридонович ити сыл, маҥнайгы кирбиигэ
сэриилэһэ сылдьан кыргыһыы хонуутугар сырдык тыына
быстыбыта. Кини өлбүтүн туһунан биллэрии кэлиитэ кэр-
гэнигэр уонна аҕатыгар олус соһумара. Бу «Бөлөхтөһүү»
колхуоска аармыйаҕа барбыттар ааттарыгар бастакы «хара
сурук» этэ. Онон аармыйаҕа барбыт оҕолоохтор бары да
улаханнык дьиксиммиттэрэ, ийэлэр кистээн ытаспыттара...
Марфа Иннокентьевна сэрии сылларыгар уонна сэрии
кэннинээҕи олоҕу чөлүгэр түһэрии үлэлэргэ колхуоска күү-
һүн харыстаабакка үлэлээбит, оччотооҕу эр дьон үлэлиир
нуорматын толорсубут дьахталлартан биирдэстэрэ буолар.
Кини дьиҥ-чахчы сут-кураан сылларга өлүү-тиллии кыһал-
ҕатын этинэн-хаанынан дьиҥнээхтик билбит көлүөнэ ки-
һитэ буолар.
Мааппа сайын от үлэтигэр күннээҕи нуорматын 0,5 га
сири аһара охсон бириэмийэ ылара. Ол бириэмийэтэ биир
чиэппэр чэй эбэтэр үүннэрии табах, сороҕор 5 солкуобай
харчы буолара. Ог охсуута бүттэҕинэ бугуллааһыҥҥа эбэ-
тэр кэбиһиигэ үлэлэһэрэ. Ити курдук Мааппа күһүнүн бур-
дук баайыытыгар, кыһынын сиэмэ ыраастааһыныгар, оҕус,
ат көлонөн от, мас, муус тиэйиитигэр, бааһынаҕа балбаах
тиэйиитигэр, Суоттуттан таһаҕас таһыытыгар солбуллубат
үлэһит этэ. Маны таһынан кураан сылларга атын сирдэргэ
коһөн тиийэн оттооһуҥҥа, онно тиийэн сүоһү корүүтүгэр
эмиэ Марфа Иннокентьевна барара. Манна тиийэн Мааппа
хотон ис, тас үлэтин барытын үлэлиирэ, бэл оҕустары кытта