Page 10 - Умнуллубат ол сыллар.. 2012 М.А

Ким да умнуллубат,

бэйэбит үүннэрэн сиирбит. Ону сэргэ от үлэтэ буолара. Сиэмэ-
ни молотилканы оҕуһунан эргитэн астыыр этибит. Онно наһаа
элбэх киһи үлэлиирэ уонна үчүгэй-куһаҕан суортаан, илиинэн
эрийэн үлэлиирбит. Үчүгэйин бачча туоннаны соҕотуопкаҕа
биэрэҕитдиэнилдьэн биэрэллэрэ, куһаҕанын дохуокка үллэс-
тэн, онон аһыыр этибит. Улахан кураан туран, сиэмэ үүнүмүнэ,
аһыыр ас суох буолан, киһи өлүүтэ тахсыбыта, «Ситимнэһиит-
тэн» аҕыйах кырдьаҕас, ыарыһах өлбүтэ. Эдэр, үлэлиир дьон
этэҥҥэ ордубуттара.
Мин убайым кэнники Японияны утары сэриигэ баран кэл-
битэ. Бу кэмҥэ үөрэх уһатыллыбыт чааһынан үөрэнэрбит, нэ-
диэлэҕэ биирдэ сэттэ уруоктаах күн баара. Физкультура уруога
элбэҕэ, байыаннай үөрэҕи барытын үөрэтэрбит. Хайыһар кү-
рэхтэһиитэ буолара. Оройуон киинигэр биирдэ үһүс миэстэ
буолбутум. Оскуолабар куруук бастакы буолар этим.
Интернат диэн суоҕа. Күҥҥэ биирдэ итии аһыльҥы аһыыр-
быт. Директор Васильев Фёдор Иванович колхозтартан хому-
йан, туох баарынан астатан аһатара. Кэнники «Ситимнэһии»
оҕолоро саха оһохтоох биир кыра дьиэҕэ, уопсай диэн ааттаан,
дьиэ көрөөччү биир эмээхсини кытта олорбуппут. Мин 1944
сыл аҕыс кылааһы кыайан бүтэрбэккэ, үөрэнэн бүппүтүм.
1945 сыл ыамыйьҥар Кыайыы буолбутдиэн, үлэлээн кэлэр-
бэр дьонум үөрэ-көтө кэпсии тоһуйбутгара. Сонно тута «Си-
тимнэһиигэ» совет үлэһиттэрэ лекция оҥоро кэлбиттэрэ. Бу
сыл бэс ыйыгар улахан ыһыах буолбута. Күрэхтэһии, көр-нар
бөҕө тэриллибитэ. Онно сүүрүүгэ I миэстэни ылан, мүһэ, харчы
ылбытым. Мантан ыла сыл аайы ыһыах ыһыллар буолбута. Ха-
йа сылын өйдөөбөппүн, биир ыһыах Сталин сааһьга туолуу-
тугар анаммыта.
Сэрии сылларыгар лекция, бэсиэдэ үгүстүк ыытыллара. Ону
армияҕа барбатах Ушницкай Николай Васильевич тэрийэрэ,
үксүн бэйэтэ сүүрэрэ. Биир сиргэ төгүрүк араадьыйа баара.
Сарсыарда биэс мүнүүтэлээх линейка оҥорон, сэрии хайдах
баран иһэрин оскуола оҕолоругар кэпсиирэ. Байыаннай үөрэ-
ҕи армияҕа барбатах дьоҥҥо кини үөрэтэрэ. Оскуолаҕа физ-
культура уруогун ыытара. Ворошиловтыы ытыы уруога кытта
баара. Биһиги тозовканан ытарбыт. Ону военкоматтар кэлэн
8