Page 190 - Улуус спордун үйэтиппит учуутал, тренер. Иван Жирков

Улуус спордун үйэтиппит учуутал, тренер
быгастаах стадиону туппуттарын киэн тутта кэпсииллэрэ. Оро-
йуоҥҥа бастакынан физкультура методическай кабинетын тэрийбит
киһинэн эмиэ Иван Михайлович буолар.
Кини 1980 сылтан хас биирдии 5-11 кылаас үөрэнээччитэ
эт-хаан өттүнэн туругун бэрэбиэркэлиир уонна күүс, тулуур, түр-
гэн өттүгэр уларыйыыны, эбиллиини кэтээн көрөргө табыгастаах
мээрэйдэри араас дистанцияҕа сүүрүү, уһуну, үрдүгү ойуу, мээчи-
ги быраҕыы, тардыныы, анньыныы, 1,2 км хайыһарынан сүүрүү
уо.д.а. нөҥүө туттара. Хас биирдии оҕо физиологиятын ураты-
тын, сааһын, кыыһын-уолун учуоттаан чинчийбит, нормативтары
оҥорбут. Ону ситиһэргэ ноҕоруусканы уруокка уонна дьарыкка
оҕо хайдах бэлэмнээҕиттэн көрөн арааран, араҥалаан туһанан,
түмүккэ хас биирдии оҕото сайдарын ситиһэр эбит. Бу улахан үлэ
анал карточкаларга тиһиллэн методкабинет сүрүн баайа буолбу-
та. Сүрүн сыаннаһа үөрэнээччи бэйэтин эт-хаан өттүнэн сайдыы-
тын, спортивнай көрдөрүүлэрин билэрин уонна уруокка, уруогу
таһынан, дьиэтигэр эбии дьарыктанан ону тупсарарга дьулуһуу-
тун ситиһии буолар. Кабинекка ону сэргэ кэтээн көрүү тэтэрээт-
тэрэ, бэсиэдэлэр, альбомнар, уруокка туттуллар тээбириннэр,
араас карточкалар бааллара. Бу кабинекка физкультура учуутал-
ларыгар аналлаах сэминээрдэр буолаллара.
Оскуолаҕа үлэлии кэлэрбэр Иван Михайлович баара. Ол быыһы-
гар, кылгас кэмҥэ, спортивнай оскуолаҕа төннөн, үлэлээн кэлбитэ.
Мин Мүрү 2-с №-дээх оскуолатыгар 90-с сылларга завуһунан ана-
нан үлэлээбитим. Иван Михайлович оҕо спортивнай оскуолатыгар
тренердээбит, дириэктэрдээбит баай уопуттаах, ирдэбиллээх учуу­
тал этэ. Үөрэтии-иитии өттүгэр үрдүк таһымнааҕынан, үлэһитинэн,
тэрээһиннээҕинэн, эппиэтинэстээҕинэн, үлэтигэр бэриниилээҕинэн,
докумуоҥҥа чуолкайынан холобурга сылдьар этэ. Завучтуур кэммэр
Иван Михайлович хонтуруолтан босхолонор этэ. Оҕолорго аҕалыы
сыһыаннаах, бэйэтигэр тардар буолан, кини уруоктарыгар оҕолор
умсугуйан туран дьарыктаналлара. Физкультура уруогун оскуола-
быт оҕото үксэ сөбүлүүрүн анкета түмүгэ көрдөрөр этэ.
Уруогун саҕаланыытыгар туохха үөрэниэхтээхтэрин, тугу сатыыр
буолуохтаахтарын, ханнык быччыҥнарын үлэлэтиэхтээхтэрин туһу-
гар бэйэни настройкаланыы диэни киллэрэрэ. Доруобуйаны, уопсай
туругу тупсарарга точечнай массаж көрүҥнэриттэн киллэрэрэ.
Уруоктара хас биирдии үөрэнээччи толору ноҕоруусканы ылар гына
былааннаммыт буолара. Уруок сыалыттан көрөн түһүмэхгэрэ элбэх,