Page 111 - Дүпсүн сирэ

6. Бырааттыы Поповтар — Дүпсүн улууһун кулубалара
«Саха уокуругар Байаҕантай улууһа үөскээһинин туһунан» П.Е.Готовцев су-
руйбут кэпсээнинэн аакка-суолга киирбит саха төрдө буолбут Дыгын Дархан
хос сиэнэ Маныыһыт диэн ааттаах эр бэрдэ олорбут. Маныыһыттан хос сиэн
Бодуома диэн киһи үөскээбит. Бодуома улахан уонна аччыгый уолаттарын аат-
тарын автор суруйбатах. Ортоку уол аата — Курдьаҕа. Кини биэс уоллаах эбит.
Курдьаҕа биэс уолун, быраатын, аймахтарын уонна үлэһиттэрин илдьэ нуучча-
лар үтүрүйүүлэриттэн Усуйаанаҕа барбыт. Чэриктэйинэн баран иһэн, быраата
дуу, убайа дуу икки-үс үлэһит дьоннорунаан Чэриктэйгэ хаалан олохсуйбуттар.
Ыал буолан, оҕо-уруу төрөтөн барбыттар. Киниттэн Капитон диэн ааттаах сиэн
уол төрөөбүт. Капитонтан Дмитрий Капитонович Попов-Маҕайдыыр төрөөбүт.
Бу инники Поповтар үгүстэрэ Чэриктэй нэһилиэгэр кинээһинэн олорбут-
тар. Маҕайдыыр Поповтан 1817 сыллаахха Петр Дмитриевич Попов диэн уол
төрөөбүт. Кини Чэриктэйгэ эмиэ кинээһинэн талыллан үлэлиир. Алта оҕону
төрөппүт. Бастакы оҕото Василий Петрович 1844 сыллаахха төрөөбүт. Дьо-
куускайга уезднай училищены бүтэрбитэ. Чэриктэй нэһилиэгэр суруксуттаа-
быт, кинээстээбит. 1879—1885 сылларга Дүпсүн улууһугар кулубанан талыллан
үлэлээбит. Кинээһинэн үлэлии сылдьан, үс нэһилиэктэн харчы хомуйан, Чэ­
риктэйгэ таҥара дьиэтин туттарар, ол иһинэн церковнай-приходской оскуола-
ны астарар. Кини төгүрүччү талааннаах, сайдыылаах киһинэн буолара. Олох-
тоох дьон кэпсээнинэн уопсастыбаннай үлэтин таһынан, сырдыгы, үөрэҕи
тарҕатааччы, норуокка биллэр эмчит, талааннаах мелиоратор, айылҕаттан ай-
дарыылаах айар талааннаах киһи эбит. Василий Петрович 57 сааһыгар, 1901
сыллаахха өлбүт.
Кини быраата — Владимир Петрович, Чэриктэйгэ 1859 сыллаахха төрөөбүт.
Кини убайын курдук Чэриктэйгэ эдэр сааһыгар кинээстээбитэ. 1896 сыллаахха
отут сэттэ сааһыгар Дүпсүн улууһугар кулубаны солбуйбута, 1897 сылтан 1900
сылга диэри Дүпсүн улууһугар кулубанан үлэлээн олорбута. 1908 сыллаахха
өлбүт.
Онон Дүпсүн улууһун Чэриктэй нэһилиэгэр Дыгын Дархантан төрүттээх
бырааттыы Поповтар кннээстээн, кулубалаан олороннор, нэһилиэнньэҕэ
үтүөнү оҥорбуттарын дойдуларын дьоно улаханыттан оҕотугар тиийэ билиэх
уонна кинилэр олохторун, үлэлэрин үөрэтиэх тустаахтар.

Алексей Иванович Сивцев

107