Page 183 - Дүпсүн сирэ

Васильева Анна Павловна
(1888-1992)

1887 с. Нам оройуонун II Хомустаах нэһилиэгэр төрөөбүтэ, улааппыта. Анна
Павловна олус сымнаҕас, элбэх саҥата-иҥэтэ суох, кэрэ сэбэрэлээх, хатыҥыр
дьахтар этэ. Бастакы кэргэнэ үөрэхтээх, улахан билиилээх-көрүүлээх киһи
этэ. Ыкса доҕоро, табаарыһа, саха биллиилээх революционера, салайааччыта
М.К.Аммосов кинилэргэ үгүстүк, хонон-өрөөн, кэпсэтэн барара. Анна кэргэнэ
эдэригэр өлбүтүн кэннэ, Дүпсүнтэн Киргиэлэй Баһылайап кэргэн кэпсэтэн,
сүгүннэрэн аҕалбыта. Холбоһоллоругар Киргиэлэй хайыы-үйэ 10 оҕолооҕо. Со-
рохторо ыал буолбут дьон этилэр, Аананы кытта бараллаа саастаах оҕолордоох
ыалга ийэ буолуу киниэхэ олус ыарахан этэ. Кирилэ диэн уолу ыалга ииттэрэ
биэрбиттэрин төттөрү ылан, төрөппүт оҕотун курдук көрөн оҕолообута. Дьиэҕэ
түбүк олус элбэҕэ: оҕолорго таҥас тигэн таҥыннарыы, аһатыы, маны таһынан
холкуоска үлэлиирэ. Аана атын дьахталлартан уратыта диэн дьиэтиттэн атын
сиргэ ханна да сылдьыбат. Ыаллыы дьахталларын кытта сэлэһэн күнү бараа-
бат, бэйэтэ бэйэтигэр сылдьар этэ. Сүөһүтүн көрөрө, оҕолорун кытта куруук
бииргэ сылдьара. Оҕону мөҕөр, таһыйар диэни билбэт этэ. Дьиэтээҕи дьонун
да кытта иирсибэт, эйэлээхтик олорорун сөбүлүүрэ. Оҕонньоруттан иккитэ
оҕоломмута. Сэрии, сут сыллара бу ыалы ырааҕынан тумнубатаҕа. Түөрт уол
сэриигэ өлбүттэрин туһунан хара суругу утуу-субуу туппуттара. От, бурдук
үүммэккэ киһи, сүөһү аччыктааһынын кыһалҕатын эттэринэн-хааннарынан
билбиттэрэ. Кыыстаах уоллара олох кыраларыттан холкуоска үлэлээн, кыра
дохуот аахсан ыал аатын ылан олорбуттара.
Сэрии кэннинээҕи эйэлээх кэмҥэ оҕолор, сиэннэр улаатаннар дьон сиэри-
нэн киһилии этэҥҥэ олорбуттара, элбэх сиэннэрин, хос сиэннэрин көрсүбүтэ,
оҕолоспута. Аана хаһан да балыыһа диэни билбэтэҕэ, эмтэнэн-томтонон
көрбөтөҕэ. Сүүс сааһын ааһан баран, түөһэйбэтэҕэ, илэ өйүн ыһыктыбатаҕа.
Кини олох дьолун билэн, 105 сааһыгар өлбүтэ.
Алексей Иванович Сивцев
Сыроватскай Алексей Михайлович-Апчарыкы
Чыычаахтыыр Мэкэтэ диэн сиргэ төрөөбүтэ. Үөрэҕэ суох. 1931 с. тэрилли-
бит Чараҥ холкуоска чилиэнинэн киирбитэ. Холкуос тэриллиэҕиттэн биригэ-
дьииринэн үлэлээбитэ. Өлөксөй саҥарбыт-иҥэрбит, күлүүлээх-оонньуулаах,
атаҕынан кыанар кытыгырас киһи этэ. Оҕону кытта оҕо, дьахтары кытта дьах­
тар буолар үтүө майгытынан үлэни-хамнаһы тэрийэр ураты дьоҕурдааҕа. Тех-
никаны сөпкө таҥан үлэлэтээччи кини буолара.
От үлэтигэр биригэдьиир Өлөксөй түүнүн косилканан от оҕустарара, күнүһүн
дьонун салайара, үлэлэрин тэрийэрэ. Бээди соҕуруу аҥаарын, Арыылааҕы,
Мандыйаны, Майан аартыгын, Соҕуруу Луку арҕаа өттүн, Истээҕи, Бочооҕу
соҕотоҕун оҕустарара. Атынан 24 ганы мустаран оччолорго ким да сиппэтэх ре-
кордун олохтообута. Сааһыран иһэн кадровай булчутунан сылдьыбыта. Түөрт
уол, икки кыыс оҕолордоох, элбэх сиэннэрдээх.
179