Page 259 - Дупсун оскуолата 150

лыбыт сирин-уотун ото-маЬа ситэн-силигилээн эрэрэ ордук одолорго сурдээх
кэрэ, уеруулээх этэ. Оскуола уерэнээччилэрин алын, ортоку, уо11ээ кылаастары-
нан тус-туспа белехтерге арааран, туризм араас керуннэригэр хамаандаларынан
курэхтэйии тэриллибитэ. Дьэ, ити сылтан ыла, Дупсунтгэ эдэр туристар слёттара
хас сыл аайы кургуемнээхтик ыытыллара утуе угэскэ кубулуйбута.
1961 с. оскуола хамаандата оройуон н а бастаабыта. Ити сылтан ыла садалаан
Дупсун туристара оройуонгга, кэлин республикада, Россияда тиийэ ааттара-суол-
лара биллэн-кестен барбыта. 1962 с. ыытыллыбыт оройуон эдэр туристарын слё-
тугар Дупсуннэр иккийин кыттыбыттара уонна ман найгы миэстэни ылан, уеруу-
кетуу кынаттаах эргиллибиттэрэ. Ити сайын республикатаады слёкка оройуон
чиэйин кемускээн бийиги одолорбут тердус миэстэни ылбыттара.
Дупсунтгэ туризм садаланыадыттан ыла кыраайы уерэтии далаайына
кэнээбитэ. Оскуола директора И.С. Колодезников кедулээйининэн 1961 сыллаах
куйун оскуола биир хойугар кыраайы уерэтэр муннук айыллыбыта. Муннукпу-
тун экспонаттарынан байытыыга оскуола уерэнээччилэрэ бука бары кехтеехтук
кыттыбыттара. Кылаайынан куоталайа-куоталайа ордук былыргы туттар тэри-
ли, айыыр ийити-хомуойу, таннар танайы булууга киэн тэрээйин улэ барбы­
та. Одолор неггуе, чугастаады нэйилиэктэр олохтоохторо кытта тумуллубуттэрэ,
кемелеспуттэрэ. Олор бары биир харчыта суох оскуолада диэн элбэх этнографи-
ческай, культурнай сыаннастаах экспонаттары биэрбиттэрэ. Ити хоско тирэдирэн,
оскуола 100 сыллаах убулуейэ бэлиэтэнэр. 1962 с. баладан ыйын 22 кунугэр туспа
дьиэдэ-уокка тыйыынчаттан тахса экспонаттаах 4 тус-туйунан салаалаах кыраа­
йы уонна историяны уерэтэр оскуолатаады музей аана айыллыбыта. Музейы
убулуейгэ кэлбит дьон седе-махтайа кербуттэрэ. Музейы тэрийии идеята уонна
быйаччы салалтата биллэн турар оскуола директорын тус бэйэтин инициативата
этэ. Кини, директорынан анаан туран, туох баар тэрийэр суруннуур улэни миэ­
хэ суктэрбитэ. Ол кэмтэн ыла кун бугунугэр диэри, музейым туйугар кууйум-
кыадым баарынан улэлии-хамсыы сылдьабын. Музей маггнай тэриллиитигэр
онойуллубут этнография, айылда, одолор уус-уран онойуктара уонна история
салаалара билигин кэнээн, байытыллан икки корпуйунан тус-туйунан 7 беден'
салааланна. Олор истэригэр саха саарына, саха интеллигенциятын бас-кес кийитэ
В.В. Никифоров-Кулумнуур олодун, улэтин-хамнайын кердерер, таптыыр оскуо-
лабыт историятын уонна Албан Аат саалалара, аан дойду куустээхтэрин галерея-
та баар. Музей кэлин сылларга улэтэ-хамнайа кэнээтэ, оскуола иитэр-уерэтэр
улэтигэр биир тейуу куус буолбута. Онуоха быйылгыттан ыла бийиги оскуолабыт
педагогическай хайысханы ылбыта сурун теруетунэн буолла. Оскуола историятын
билийиннэрэр салаа (сал. Е.И. Егорова) бу еттунэн угус еруттээх улэни ыытар.
Музей иккис корпуйа билигин тонон турарынан оскуола библиотекатыгар му­
зей матырыйаалларынан тус-туйунан тематическай быыстапкалары тэрийэллэр,
кылаас чаастарын ыыталлар, араас дакылааттар, рефераттар суруллаллар. Быйыл
улуус урдунэн киэн' далаайыннаахтык бэлиэтэммит биир дойдулаахпыт, краевед
И.Д. Новгородов тереебутэ 100 сылынан «Новгородовскай аадыыларга» музей
матырыйаалларынан 6 дакылаат бэлэмнэммитэ.
Оскуола кыраайы уонна историяны уерэтиигэ, туризмы сайыннарыыга ыыппыт,
тэрийбит 40 сыллаах улэтэ-хамнайа туох тумуктэрдээдий диэн ыйытар буоллахха:
Бастатан туран, Дупсун эдэр туристара араас тайымнаах курэхтэйиилэргэ оскуо-
лаларын, оройуоннарын, республикаларын аатын-суолун чиэстээхтик кемускээбит
дьойун ситийиилэрин киллэриэм этэ. Дупсун туристара оройуонгга 29, республикада
9 тегул бастакы миэстэлэри ылбыттара, 6 тегул иккис, 2-тэ уйус миэстэлэргэ тик-
сибиттэрэ, Бутун Россиятаады 9-с, 12-с слёттарга кыттыыны ылбыттара даданы
элбэди этэллэр. Сыллата улам ыараан, уустугуран ийэр спортивнай ориентирова­
ние курдук одоттон эт-хаан, булугас-талыгас, мындыр ей еттунэн дэгиттэр сай-
дыыны, бэлэми эрэйэр керунтгэ бийиги 9 одобут Саха сирин чемпионнарынан