Page 230 - Элэс Боотур Бүөтүр Оҕотоойоп

216__________________________________________________П. В. ОГОТОЕВ

>^Ах хАх хАх хАх хАх хАх хАх хАх хАх х IxxAx

ҮҺҮС ТҮҺҮБЭХ

5289-90 — Ый кыыһа Ылбалдъын удагрн — айыы удаҕана. «Ылбалдьын» диэн
тыл «ылбаҕай — туохха эмэ сайаҕас өйдөөх, түргэнник ылынымтыа»
диэни кытта ситимнээх буолуон сөп.
5339 — Буом — туох эмэ суолун быһан бүөлүүр харгыс, мэһэй, мэһэйдээх
сир
5339 — Моһол — мэһэй, моһуок
5396 — Кэрээбэт кэгр — тохтообокко этэр кэҕэ
5404 — Кыстык угун сагр — олус кыра
5445 — Ау// Чөмчуук — айыы кыыһын аата. Күн — быһаарыы тыл (эпитет).
Чөмчүүк — күндү таас. Бу түбэлтэҕэ абааһы кыыһа айыы кыыһа
буолан кубулуммут
5486 — Ардай аһыы — сиэмэх кыыл иннинэн үүнэр уһун, уһуктаах тиистэрэ
5568-69 — Кун туллара, куһэнр быата быстара буолла — алдьархай буолла,
өлөр-хаалар күн буолла
5587 — Байтаһын — сайын устата көҥүл сылдьыбыт, төрөөбөтөх (сүөһү,
сылгы)
5596 — Хаарыс — солко таҥас арааһа
5597 — Удаг,ан — дьахтар ойуун
5601 — Кыаһаан — таҥаска (ойуун таҥаһыгар) эбэтэр сэпкэ-сэбиргэлгэ
иилиллэр тыаһыыр киэргэл
5625 — Дуолан Дуксуула — аллараа дойду абааһыта. “Дуолан — мунутуур
күүстээх, модун” суолталаах. “Дуксуула” диэн тыл “дуксуй — оҕус,
охсон саай” диэнтэн үөскээбит
5689 — Өллургэ (Өлбүргэ) — хойуу түү киэргэл

5691 — Үрун, Аар Тойон — аан дойдуну барытын дьаһайан олорор үөһээҥи
айыылар баһылыктара

5704 — Сун, Дьааһын — этиҥ айыыта. Сүҥ-сүдү, сүҥкэн, уордаах. Дьааһын
— “дьааһый” диэн этиҥ маска түһэн алдьатарын бэлиэтиир тылтан
төрүттээх. “Алдьатааччы, хампарытааччы” диэн суолталаах
5736 — Аат айагр — аат (нучч. — ад) . Сир анныгар абааһылар олорор
сирдэрэ
5763 — Өгурумэр суөһу — элбэх сүөһү
5787 — Кэниэрдээх кэрис бараан дойду — кырыыс, эрэйдээх-муҥнаах дойду
5845 — Муус Кудулу — абааһы дойдутугар баар булгунньах аата. “Кудулу”
диэн тыл “куду — туустаах буор, тураҥ буор” суолталаах тылтан
үөскээбит