Page 231 - Элэс Боотур Бүөтүр Оҕотоойоп

ЭЛЭС БООТУР 217

5855 — Аллараа дойду — олоҥхоҕо сир аннынааҕы абааһылар олорор дойдулара
5997 — Үөһээ дойду — олоҥхоҕо айыылар сирдэрэ, халлаан
6149 — Кылыс — уһун сытыы быһах
6265 — Атаралаа — онно-манна үктээ, ыстанар икки ардынан сүүр
6282 — Буор Мацалай — Буор — быһаарыы тыл (эпитет). Аллараа дойду
абааһыларын баһылыга. Олоҥхоуо Өһөх Хабар уонна Хаан
Сарахайдаан аҕалара. Маҥалай — кэрээнэ, саата суох киһиттэн
аҥардастыы аһыырын эрэ билэр
6383-84 — Илбис кыыһа Иирэр Эмэгэт — саха итэҕэлинэн сэрии, охсуһуу,
хаан тохтуутун иччитин аата. Илбис — иччилээх тыл, Эмэгэт — иччи
дьүһүнүн үтүгүннэрэн оҥорбут мае эбэтэр туос оҥоһук
6634 — Удъаа — уһун уктаах дириҥ улахан мае хамыйах
6729 — Огр Тулаайах — Элэс Боотур босхолообут айыы бухатыырын аата.
“Оҕо” — быһаарыы (эпитет) быһыытынан эдэр диэн суолталаах.
Тулаайах — ийэтэ, аҕата суох
6732 — Тойон Додуцкуй — айыы бухатыырын аата. Тойон — быһаарыы
(эпитет). Додуҥкуй — “додоҥноо” диэн дьүһүннүүр тылтан уойан-
тотон истэммит диэн суолталаах
6735 — Тимир Тэйтээнэй — айыы бухатыырын аата. Тимир — халбаҥнаабат,
туохтан да ымыттыбыат, кытаанах, “Тэйтээнэй” — “тэйтэй” диэн
дьүһүннүүр тылтан үөскээбит. “Тэйтэгэр истээх“ диэн суолталаах
6738 — Ытык Нуогрй — айыы бухатыырын аата. Ытык — дьон сүгүрүйэрин
курдук дириҥ, үтүө өйдөөх-санаалаах, майгылаах-сигилилээх диэн
суолталаах. Нуоҕай — муостаах бэргэһэ ортотугар анньыллыбыт
куорсун. Ытык-мааны киһи, тойон диэн суолталаах
6740 — Үөлэн Хардааччы — айыы бухатыырын аата . “Үөлэн — улахан,
бөдөҥ-садаҥ, үөскүлэҥ” диэн суолталаах. “Хардааччы — кыырт уонна
хорсун, дохсун” диэн суолталардаах. Үөскүлэҥ хорсун, дохсун
бухатыыр диэн өйдөбүлгэ туттуллубут
6742 — Кун Эрили — айыы бухатыырын аата. “Эрили” диэн тыл “эрилий,
төгүрүйэн көһүн” диэнтэн үөскээбит
6746 — Хаарылла Мохсогол — халлаантан төрүттээх айыы бухатыырын аата.
“Хаарылла” диэн тыл хаарый — киһи этэ аһыйар, ыарыыланар гына
сытыытык (тымныынан, итиинэн) таарый, билин диэнтэн үөскээбит.
Мохсоҕол — куһу тэбэн сиир тынырахтаах көтөр
6748 — Күн Дьөһуөлдьут — айыы бухатыырын аата. Дьөһүөлдьүт — сорукка
сылдьар, илии-атах буолар киһи, көмөлөһөөччү диэн суолталаах
6750 — Буура Дохсун — айыы бухатыырын аата. “Буура (буур) — киһи, дьон