Page 11 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

ОЛОНХОЬУТ Р.П.АЛЕКСЕЕВ УОННА КИНИ
“АЛААТЫЫР АЛА ТУЙГУН” ОЛОНХОТО

Дьыл аадыллыытын yhyc тыЬыынчалаах эргииригэр уктэнэн баран, ааЬан
эрэр суурбэЬис уйэдэ аатыран-суолуран олонхолообут, ыллаабыт-туойбут,
дьон-сэргэ кэрэхсэбилин ылбыт норуот талба талааннаахтарын С.А.Зверев
— Кыыл Уола, С.Г.Алексеев — Уустарабыс, Р.П.Алексеев, П.П.Ядрихинскай
гореебуттэрэ суус сыллара туолуутун дьон-сэргэ, бутун саха норуота балай
да киэнник бэлиэтээн аЬарда. Бу дьон XX уйэ аанын aha, оЬоллоох орто
гуруу бараан дойдуга кэлбиттэрэ уонна ааспыт уйэ уеруутун-хомолтотун,
орогойун-кутурданын эттэригэр-хааннарыгар инэринэн, ейдерунэн-
санааларынан ырыналаан-ылынан, сурэхтэригэр сеггерден, айымньыларыгар
адалан, айхаллаах-аймалданнаах аман естерун амалыйбыттара.
Роман Петрович Алексеев (1900—1977) норуот ырыаЬытын, олонхоЬутун
ОыЬыытынан бу ахтыллыбыт дьонтон биир туспа кэрэхсэбиллээх киЬи.
Роман Петрович олонхолуур идэдэ букатын одо эрдэдиттэн анаан
уорэммит-куоЬаммыт, Уус-Алдан аатгаах-суоллаах олонхойуттарын угэстэрин
утумнаабыт олонхоИут. Билинни Уус-Алдан улууЬа урукку Дупсун, Бородой
уонна Байадантай улуустарын хабар, олонхолооЬун киэнник тэнийбит
гуолбэтэ буолара биллэр. Ол туЬунан биллиилээх эпосовед И.В.Пухов
"Якутский героический эпос олонхо”, “Исполнение олонхо” уо.д.а.
улэлэриттэн, учуутал краевед Н.Д.Бурцев “Умнуллубат дьуйуннэр”
кинигэтиттэн, саха тылын учуутала М.Е.Иванова Уус-Алдан олонхоИуттарын
|усгарынан дипломнай улэтиттэн уо.д.а. коруеххэ сеп. Аатырбыт
опои хоЬуттар Д.М.Говоров — ОлонхоЬут Миитэрэй, П.А.Охлопков — Наара
< уох, И.Охлопков — Чочойбох, Н.П.Бурнашев — Боодьодос, П.Н.Соловьев
Намыын, Н.Р.Петухов — ОлонхоЬут Hahaap, М.Н.Посельскай уо.д.а.
шгггарын олонхону сэн ээрээччи эрэ уксэ билэр.
Наара Суох “Бэрт киЬи Бэриэт Бэргэн” олонхотун 1906 с. бирикээсчиттэр
хулууптарыгар полит-сыылынайдар кодулээЬиннэринэн сыанада ту-
руорбуттара. Онтон И.Охлопков—Чочойбох, эпосовед И.В.Пухов суруйа-
рынан, биир туун устата олонхо киирии тойугун бухатыыр баладанын кехетун
ойуулааЬынынан тумуктуурэ. Кинилэр иккиэн тыл ууЬун дэгэтин баЬылаабыт
ылба-талааннаах олонхоЬутгарынан биллэллэрэ.
Д.М.Говоров киин улуустарынан Бодойбонон, Аллараа Ленанан кэрийэ
нылдьан ологгхоЬут быЬыытынан ыллаан-туойан дьоньго-сэргэдэ кэрэх-

- 7 -