Page 16 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

этэ. Урууга, ыйыахха ыллыыра, суолга да керсен баран, “ыллаа эрэ” диэтэххэ,
сугэЬэрин туЬэрэн, чеке-чеке ууран, УРДУГЭР олорон баран, ыллаан барара”,
— диэн кэпсээбит. П.Сивцев — Аччыгый Лэкээрин, С.Березкин — ЭЬэлээх
Сэмэн диэн 1 Оспех нэЬилиэгин сээркээн сэЬэнньиттэриттэн истибитин
кэпсээн-сэЬэн оностон кэпсиирин ыйбыт. Бэйэтин олонхолуурга уЬуйбут
Hahaap Бетукуеп туЬунан бэрт элбэди кэпсээбит. Кини курдук ырыаЬыты,
олон'хоЬуту истибэтэдим диэн тоЬодолоон эппит. Онтон салгыы: “Бетукуеп
Hahaap тимир yyha, отоЬут этэ, олонхолуур кэмигэр киЬини кытта улаханнык
кэпсэтэр сатаммат диирэ. Куну быЬа сытан тахсара. Олонхолууругар итии
чэйи элбэди иЬэр. Чохоону, эти хото сиирэ, бурдугу кыайан сиэбэт кырдьадас
этэ. ТаЬырдьа тахсан баран киирдэдинэ, ohoxxo куемэйин ититэр этэ.
Кэпсээнин сонотон, синньэтэн, кууЬурдэн кэпсиирэ. Ыллыырыгар оллоччу
тутгара, киЬи утуктуурун садана уонча-суурбэччэ ырыаны ыллаан баран,
куемэйэ дьэ тобуллара”, — диэн ахтыбыт. Р.П.Алексеев Баатадайы ырыа-
тойук, олотгхо сайдыбыт сиринэн аадар эбит. Суотту нэЬилиэгин удаданыгар
эдэр сылдьан ытык кетедуутугэр кутуруксуктаабытын туЬунан Г.У.Эргискэ
кэпсииригэр: “Ырыатыгар куолаЬа бэрт этэ, кутурбат. Бадар, кини айыы
удадана эбитэ дуу”, — диэн эппитэ баар.
Фольклорист Н.В.Емельянов (кэлин филологическай наука доктора
буолбута) 1962 с. олунньу ыйга тахса сылдьан Р.П.Алексеевтан “Тиит Буурай”,
“Болонуускай” диэн былыргы сэйэннэри уонна “Уйэдэ кестубэтэх урдук
техника” диэн космонавт-летчик Г.С.Титов космоска кетуутун туЬунан улахан
тойугу суруйбут. “Ыччат сылдьан ырыаЬыт этим” диэн бэйэтин туЬунан
автобиографическай тойуга фольклорнай экспедиция матырыйаалларыгар
баар. Онно Р.П.Алексеев:
Кэрэхсээбиккэ кэпсээнниирим,
Сэн-ээрбиккэ сэЬэргиирим,
БиЬирээбиккэ бэЬиэлэйдиирим,
Кедуйбуккэ керулуурум,
Оссообукка оонньуурум,
Наадыйбыкка чабырдахтыырым,
Урууга олонхолообутум,
ЫЬыахха ыллаабытым,
Керге керулээбитим,
Уеруугэ ун куулээбитим,
Оонньууга оЬуокайдаабытым

— диэн бэйэтин туЬунан уустаан-ураннаан этиммитэ суруллубут.
Н.В.Емельянов норуот талааннаадын олодун кэпсээнин балачча толору
суруйбут. “Иккис, yhyc киэЬэдэ куолаЬым кэлэрэ, кэпсээммин тардыстан
истэллэрэ. Дьэ ити олон-хобуттан талыллан айыы алгыстаах олон-хону
суруйтаран эрэбин” диэн кэпсээбит. Н.В.Емельянов идэтийбит фольклорист
быЬыытынан ус уйэлээх “Алаатыыр Ала Туйгуну” ыксаабакка толору
суруйалларыгар субэлээбит. Итини тэнэ Николай Васильевич олон'хоЬуту
кытта кэпсэтиилэртэн бэлиэтээЬиннэри сурунан ылбытын архыыпка
- 12 -