Page 13 - Алаатыыр Ала Туйгун 1 ч.

Ала Туйгун” олонхо ус уйэтин толору истибит. ТиБэдэр, 1926 с. Hahaap
Бетукуеп Р.П.Алексеев дьонун аахха анаан кэлэн “Адыс уон арадас атыырдаах,
тодус уон толомон одустаах, тумул тыа быЬадаБын сада сур дьадыл аттаах
Дуолан Беде” диэн олон-хону хас да хонукка олон-холоон баран, барар
сарсыардатыгар “ДьаЬала суох уус киЬи ырыата”, “Эллэй Боотур елеругэр
уолаттарыгар ыллаабыт ырыата” диэннэри ыллаабыт. Бу ырыалар, арааЬа,
Булуу улуустарыгар толоруллар кутурук салайар ырыа холобура буолуохтарын
сеп. Урут олус уБуннук олонхолууру аньыыргыыллара, ол иБин олонхолооЬун
кэнниттэн тойук-ырыа толороллоро. Уус-Алдан аатырбыт олонхоБута бу
былыргы сиэри-туому билэрэ мээнэдэ буолбатах.
НаЬаар Петухов 1939 с. дойдутугар ыалдьан елбутэ. Р.П.Алексеев олонходо
уБуйбут киБитин олонхотун суЬэн ылан, бэйэтэ тойук туойан сурукка-
бичиккэ туйэртэрэн бэйэтин да аатын, уБуйбут киБитин да аатын
уйэтиппитин чопчулаан этиэхтээхпит.
Роман Петрович бэйэтин баай репертуарын сурукка-бичиккэ туБэриигэ
утумнаахтык улэлэспитин бэлиэтиир тодоостоох. Кини оскуолада уерэммэтэдэ,
бэйэтэ дьаныБан уерэтэн суругу эрэ билэр буолбута. Онон Роман Петрович
айымньыларын суруйууга угус энтузиаст дьон — Уус-Алдан улууБун
интеллигенцията уонна аналлаах научнай, фольклорнай экспедициялар
улэБитгэрэ ер сылларга утумнаахтык улэлээбиттэрэ махталлаах.
Роман Петрович айымньыларын сурукка тиБиигэ улэлэспит дьонтон биир
бэлиэлэрэ саха тылын учуутала, талааннаах журналист, тылбаасчыт, фоль-
клорист-хомуйаачччы С.К.Дьяконов этэ. С.К.Дьяконов биир дойдулаада
Н.П.Бурнашев — Боодьодос “Кыыс Дэбэлийэ” олонхотун суруйбутунан эмиэ
биллэр. Степан Константинович Роман Петрович тылыттан “Чэлгийэ тур
Ийэ дойдум” уонна “Юбилейга” диэн тойуктары суруйан 1947 с. архыыпка
туттарбыта баар. Эмиэ бу кэмн'э Г.М.Стручков, Г.Г.Алексеев “Муру” диэн
2100 строкалаах улахан тойугу Р.П.Алексеев тылыттан суруйбуттара. Кэлин
Р.П.Алексеев репертуарын уйэтитиигэ кыыБа А.Р.Алексеева, сиэн быраата
В.И.Федоров уонна кутуетэ Г.Г.Шелковников улаханнык кемелеспуттэрэ.
Кинилэр Р.П.Алексеев “Алаатыыр Ала Туйгун” диэн беден' эпическэй айым-
ньытын тексин суруйан уйэтитиигэ ураты утуелээхтэр.
Аатырбыт олонхоЬут, норуот ырыаБытын айымньыларын суруйууга наука
улэБитгэрэ, анал уерэхтээх учуонайдар, фольклористар ылсыЬан туран
улэлэспиттэрэ. Уус-Алдан улууБугар тэриллэн ыытыллыбыт фольклорнай
»кспедициялар кыттыылаахтара Р.П.Алексеевы хайаан да керселлере,
кэпсэтэллэрэ, айымньыларын бэлиэтэнэн, сурунан ылаллар этэ.
Биллиилээх фольклорист Г.У.Эргис ТЛИНЧИ научнай улэБитэ
А.Л .Новгородованы кытта 1950 с. от ыйыгар Р.П.Алексеевы керсуБэн бииргэ
улэлээбиттэрэ. Георгий Устинович норуот талааннаахтарын репертуардарын
нспииБэктээбитэ баар. Онно Роман Петрович сэттэ олон’хону киллэртэр-
(нггиттэн туердун толору билэрин, уБун умна быБыытыйбытын бэлиэтээбит.
"Дьалхааннаах сырыылаах, дьалысханнаах айаннаах, дьадыл сиэр аттаах Хаан
Айыы Дьаргыстай” диэн олонхотун себугэр кылгас да, биир туун кыайтарбат
диэн суруйтарбыт. “Сарахана Кууркэнньик” диэн олонхо биир киэБэ, отгон
— 9 —